Reportage

Het brood moet David laten liggen

David (24) houdt het groen rond de L-flat in Zeist schoon. Formeel heeft hij een ‘ afstand tot de arbeidsmarkt’. Tekst
Sommige bewoners van de L-flat gooien vuil over het balkon. Als het te erg wordt, legt de werkgever van David het werk stil.
Sommige bewoners van de L-flat gooien vuil over het balkon. Als het te erg wordt, legt de werkgever van David het werk stil.

Lees de online versie van dit artikel op nrc.nl/flat

Kwart over acht ’s ochtends. David (24) doet wat hij elke maandag, dinsdag, woensdag en donderdag rond deze tijd doet. Het gras betreden achter de L-flat. Aan zijn voeten: stalen neuzen. In zijn handen: twee vuilniszakken en een grijptang. Om zijn romp: een fel oranje jack met op de rug de naam van zijn werkgever, Biga Groep. Het sociaal werkbedrijf dat in opdracht van Zeist de wijken schoonhoudt. Davids collega’s, Eddie, Dave, twee Henken, schonen de voorkant van de flat op – de stoep voor de portieken en de groenstrook achter het parkeerdek. Ze vinden er, zo vertellen ze, geregeld weggegooide wieldoppen en afgedankte accu’s.

David, lang, slank en bebrild, heeft zijn eigen werkveld. De lap groen aan de achterkant van de flat is een paar honderd meter lang en zo’n tien meter breed. David kijkt uit over de eerste tientallen meters. Er liggen blikjes fris, plastic supermarktzakken, hompen stokbrood, een pompoen. „Dit valt me mee”, zegt hij. Een poosje geleden lagen er veel volle luiers, vertelt hij. „Die waren een hot item.” Vorige week zag hij een gebruikt condoom, en gebruikt maandverband.

Al verrichten David en zijn collega’s dagelijks en ijverig arbeid, volgens de overheid hebben ze een ‘afstand tot de arbeidsmarkt’. Die ‘afstand’ wordt in Davids geval veroorzaakt door een combinatie van mentale en fysieke problemen. Zo heeft hij beperkt zicht, 30 tot 40 procent. Pogingen een gewone baan te krijgen – bij Albert Heijn, als fietsenmaker, als facilitair medewerker in de jeugdzorg – mislukten alle, vertelt hij. Met zijn tang laat hij een plastic zakje los in zijn vuilniszak.

Kinderen van de L-flat durven niet te spelen op het gazon uit vrees dat er dingen op hun hoofd vallen. David loopt hier al twee jaar lang vier dagen per week. „Het is een risico, ja”, zegt hij. Tien meter van hem vandaan landde een keer een plastic zak vol blikjes.

Biga Groep overwoog enkele jaren geleden zijn vuilruimers uit te rusten met helmen. Het bleef bij de overweging. Wat Biga wel doet, vertelt Davids teamleider Peter Spanjers: het werk tijdelijk stilleggen zodra de vuilruimers gevaar lopen. In 2019 hoefde dat niet. Wel in 2018, toen waren er flatbewoners die de vuilruimers bekogelden met waterzakjes en eieren. De wijkagent en woningcorporatie, Woongoed, spraken bewoners erop aan. Pas toen hervatte Biga het werk.

David is aangekomen bij de hompen stokbrood. Een stuk of tien stukken zijn het. Er ligt altijd veel brood op het gazon, vertelt hij. Er wonen veel moslims in de L-flat, en sommige volgen het voorschrift uit de islam dat onbedorven eten de vuilnisbak niet in mag. Ze gooien het brood op het gazon als voer voor de vogels.

Het opvallende is: Dave ruimt het brood niet op. Hij laat het liggen. „Instructies van hogerhand”, zegt hij. De uitleg later van teamleider Spanjers: „Brood valt vaak uit elkaar als je het beetpakt met een grijptang. Dus moet je werken met hark en schep.” Dat kost meer tijd – en er ligt veel brood. „Dus er hangt”, zegt Spanjers, „een kostenplaatje aan vast.” Voor dat ‘kostenplaatje’ schrikt Zeist kennelijk terug. Navraag bij de gemeente en Woongoed leidt opvallend genoeg tot verbaasde reacties: „Ruimen ze dat brood niet op nee?” Politieke verwarring en religie: het recept voor boterhammen achter een flat.

Vogels pikken hun graantje mee. Die hebben, zoals iemand het formuleerde, „zowat obesitas”. Ook andere dieren groeien ervan, blijkt uit het verhaal van een andere flatbewoonster. Ze keek uit haar raam en zag een hond loslopen. Een chihuahua, dacht ze. Tot ze dat „hele wendbare” zag, „dicht bij de grond”.

Een rat.

Er zijn ook muizen, vertelt iedereen. Ze worden tot aan dertien hoog gezien. Maar van een echte plaag is geen sprake, tot verbazing van David. „Alle ingrediënten zijn letterlijk en figuurlijk aanwezig.”

Volgende aflevering: Nadia, die doodsbang is voor muizen. Zie nrc.nl/deflat en de Achterpagina van aanstaande zaterdag.