De straf die Manchester City jaren kan terugwerpen

Vier vragen over | schorsing Manchester City Twee seizoenen zonder Champions League wacht Manchester City, na de straf van de UEFA. Dat kan de club indirect een kleine 300 miljoen euro kosten. En leegloop van de selectie dreigt.

Manchester City in de Champions League: Gabriel Jesus (links) scoort voor City tegen Dinamo Zagreb, in december vorig jaar.
Manchester City in de Champions League: Gabriel Jesus (links) scoort voor City tegen Dinamo Zagreb, in december vorig jaar. Foto Dan Mullan/Getty Images

De straf die Manchester City vorige week door de financiële tuchtcommissie van de UEFA is opgelegd, kan grote gevolgen hebben voor de sportieve en economische toekomst van de club. Manchester City, met vier Premier League-titels de succesvolste ploeg in Engeland afgelopen decennium, kreeg een boete van 30 miljoen euro en wordt voor twee seizoenen uitgesloten van Europees voetbal – de zwaarste strafmaat.

Manchester City overtrad de zogeheten Financial Fair Play-regels van de Europese voetbalbond, in de periode 2012-2016. Sponsorinkomsten werden opgepompt en de club lijkt zo de controleurs van de UEFA te hebben misleid. Manchester City weigerde mee te werken aan het onderzoek van de bond.

Dit Champions League-seizoen, dat dinsdag wordt hervat, mag Manchester City wel afmaken – volgende week speelt het in de achtste finales tegen Real Madrid. De schorsing geldt voor de seizoenen 2020-2021 en 2021-2022.

1 Wat zijn de Financial Fair Play-regels?

Die zijn in 2011 ingevoerd met als doel gezond financieel beleid bij clubs te bevorderen en zo nodig af te dwingen. Een strenge begrotingsdiscipline is het uitgangspunt: clubs mogen geen al te grote verliezen lijden (lees: door transfers en spelerssalarissen). Inkomsten en uitgaven moeten in balans zijn.

Geestelijk vader van het pakket aan maatregelen was toenmalig UEFA-voorzitter Michel Platini. Veel Europese clubs leden verlies, om dit tegen te gaan werd onder de noemer Financial Fair Play een structuur opgezet om de voetbalindustrie gezonder en toekomstbestendiger te maken.

De belangrijkste bepaling is dat clubs over een periode van drie jaar niet meer dan 30 miljoen euro verlies mogen lijden. Die verliezen moeten dan kunnen worden gedekt door clubeigenaren of andere partijen.

Een andere belangrijke bepaling gaat over sponsoring. Als de eigenaar van een club geld injecteert via een sponsorovereenkomst van een bedrijf waaraan hij is verbonden, doet de UEFA daar onderzoek naar. Zo wil zij voorkomen dat via een omweg – de mazen in de wet – de break-even-criteria alsnog worden omzeild.

Paris Saint-Germain en Manchester City, beide in handen van vermogende families uit de Golfstaten, werden in 2014 op dat punt bestraft door de UEFA. Lucratieve sponsordeals werden niet als marktconform beoordeeld. De clubs gingen akkoord met boetes van 60 miljoen euro (waarvan 40 miljoen terug te claimen was) en een inkrimping van de Champions League-selectie van 25 naar 21 spelers.

In Nederland werd Vitesse in 2014 bijna bestraft voor het schenden van de Financial Fair Play-regels, na grote verliezen in twee opeenvolgende boekjaren (die werden afgedekt door de eigenaar). Als het nog 2 miljoen méér verlies had geleden, was het zeer waarschijnlijk uitgesloten van Europees voetbal.

2 Waarom is City nu opnieuw gestraft?

Het begon met publicaties in november 2018 in het Duitse weekblad Der Spiegel, dat documenten en e-mails verkreeg via klokkenluidersplatform Football Leaks. Daaruit bleek dat sjeik Mansour bin Zayed Al Nahyan, lid van de heersende familie van Abu Dhabi en eigenaar van Manchester City, het grootste deel van de sponsordeal financierde.

Op papier stond City’s hoofdsponsor, Etihad Airways, voor een bedrag van zo’n 75 miljoen euro in de begroting. Maar in werkelijkheid betaalde de luchtvaartmaatschappij jaarlijks maar ongeveer 9 miljoen. De rest werd, via een omweg, ingebracht door het bedrijf van sjeik Mansour zelf, de Abu Dhabi United Group. Zo werden de Financial Fair Play-regels kunstmatig omzeild.

In 2008 werd Mansour eigenaar van Manchester City en in tien jaar tijd investeerde hij liefst 1,3 miljard pond (1,6 miljard euro), bleek in 2018. De enorme verliezen dekte hij af en er werden veel topspelers gehaald – met bijbehorende topsalarissen.

Toen in 2011 de Financial Fair Play-regels werden ingevoerd, moesten de miljoeneninjecties van Mansour noodgedwongen naar de achtergrond verdwijnen, en werd er naar constructies gezocht om het geld – via bedrijven in Abu Dhabi – bij City terecht te laten komen.

Mede door de excessieve uitgaven klom Manchester City, voorheen altijd in de schaduw van de superieure stadsgenoot United, op tot een van de meest spectaculaire teams van Europa. En werd het kampioen van Engeland in 2012, 2014, 2018 en 2019. De grote droom van Mansour: de Champions League winnen. Topcoach Pep Guardiola, aangesteld in 2016, moest daarvoor zorgen,

De financiële onderzoekskamer van de UEFA stelde, naar aanleiding van de publicaties in Der Spiegel, in maart 2019 een onderzoek in naar de herkomst van het sponsorgeld. Dit werd geleid door Yves Leterme, voormalig premier van België.

Vervolgens velde een – eveneens onafhankelijk – tuchtorgaan het oordeel. In die commissie zit onder andere de Nederlandse jurist Christiaan Timmermans, in de rol van vicevoorzitter.

Het Etihad Stadium van Manchester City voor het duel tegen Chelsea, eind vorig jaar.

Foto anp

3 Gaat Manchester City nog in beroep?

Ja, bij het internationaal sporttribunaal CAS, zo heeft de club in een verklaring aangekondigd. Mocht dat op niets uitlopen, wordt een gang naar de burgerrechter niet uitgesloten. City vindt dat het geen onafhankelijk proces was. „Simpel gezegd, dit is een zaak die ingesteld is door de UEFA, vervolgd door de UEFA en beoordeeld door de UEFA.”

De UEFA lijkt sterk te staan – anders had zij waarschijnlijk ook niet zo hard gestraft. Maar in het verleden is het CAS regelmatig tegen tuchtrechtelijke beslissingen van de UEFA ingegaan. Het CAS zou al snel met een oordeel moeten komen, met het oog op de schorsing voor het Champions League-seizoen 2020-2021. De voorrondes beginnen al in juli – wel of geen uitsluiting van City heeft ook invloed op andere deelnemers.

4 Wat zijn mogelijke sportieve en financiële gevolgen?

Het risico op een leegloop van de selectie bestaat. Spelers uit het topsegment zoals bij City, willen altijd in de Champions League spelen. Bovendien zal het salarishuis van City omlaag moeten worden gebracht, bij gebrek aan Europees voetbal. Dat alles maakt dat de marktwaarde van spelers onder druk zal kan komen te staan, want clubs weten: sommigen moeten én willen weg.

Coach Guardiola heeft nog een contract tot 2021. Ruud Gullit zei bij de BBC dat hij het „begrijpelijk” zou vinden als de Spanjaard vertrekt, nu het uitzicht op Champions League-voetbal is verdwenen. „Dat is de heilige graal voor hem. Hij wil opnieuw de Champions League winnen.” Met FC Barcelona won hij die al twee keer.

En financieel zal City een enorme stap terug doen, zonder Champions League-inkomsten. Vorig seizoen verdiende City, dat tot en met de kwartfinales kwam, 93 miljoen euro aan premies. Het Amerikaanse ESPN schat dat de totale gemiste inkomsten bij twee seizoenen zonder Europees voetbal op totaal zo’n 275 miljoen euro uitkomen – dat is inclusief gemiste wedstrijdrecettes en minder opbrengsten uit sponsordeals.