Opinie

Tweebossen

Lotfi El Hamidi

Gehoord op de redactie: ‘tweebossen’. Werkwoord. Voorbeeld: de overheid is van plan de achterstandswijk te tweebossen. Naar voorbeeld van het Rotterdamse voornemen om de Tweebosbuurt te slopen, waar arme bewoners gedwongen ruimte moeten maken voor rijkere burgers. Daarmee wil de gemeente het gebied omhoog helpen, als we PvdA-wethouder Richard Moti moeten geloven.

‘Tweebossen’ is in feite een ander woord voor het anglicisme ‘gentrificeren’, het beleidsmatig ‘mengen’ van arme wijken door kapitaalkrachtige bewoners aan te trekken. Omgekeerd gebeurt dat uiteraard niet, eenzijdig samengestelde rijke buurten hoeven niet te mengen.

Niet alleen Rotterdam-Zuid, maar ook volkswijken in Amsterdam-Noord, Tilburg en Nijmegen hebben ermee te maken. Beleidsmakers en projectontwikkelaars geloven er heilig in dat gentrificatie de oplossing is voor achterstandswijken. Het Rotterdamse stadsbestuur komt er openlijk voor uit dat het bezig is ‘werkers in de creatieve economie’ naar de stad te lokken.

Het aantrekken van een ‘creatieve’ klasse lijkt de gemeente bijna rechtstreeks uit The Rise of the Creative Class (2002) te hebben gehaald, de bestseller van de Amerikaanse stadsgeograaf Richard Florida. Daarin moedigde hij steden aan vooral te investeren in de ‘post-industriële’ economie van ontwerpers, techneuten en kunstenaars. Andere stadsbewoners die nog afhankelijk waren van de oude, stagnerende industriële economie zouden door het trickle down-effect van de nieuwe bewoners meeprofiteren, was de verwachting.

Inmiddels erkent Florida zelf de keerzijde van zijn theorie. Als een spijtoptant komt hij terug op zijn bejubelde boeken over de creatieve klasse. In zijn boek The New Urban Crisis (2017) maakt hij zich juist grote zorgen over de verdwijning van betaalbare wijken, en beschrijft hij hoe ondanks de beste bedoelingen van bovenaf de laaggeschoolde arbeiders en minderheden niet hebben meegeprofiteerd van het grootstedenbeleid. Ook voor leraren, agenten en zorgverleners, de zogeheten middeninkomens, is er steeds minder ruimte. De ongelijkheid en segregatie in steden is juist groter geworden.

Als gevolg daarvan is de druk op de stagnerende buitenwijken alleen maar toegenomen. Dit wordt door stadsgeografen ook wel het waterbedeffect genoemd. Anders gezegd: de problemen die met het huidige beleid in achterstandswijken als Bloemhof worden ‘opgelost’, duiken nu op in voorheen rustige buurten als IJsselmonde. Ook dreigen kwetsbare groepen terecht te komen in troosteloze, Bijlmerachtige flats aan de randen van de stad, zoals Schiedam en Spijkenisse.

Nederland lijkt daarmee een omgekeerd gidsland te zijn geworden; alle verkeerde en achterhaalde Angelsaksische voorbeelden worden klakkeloos overgenomen.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl @Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.