Recensie

Beethoven en Liszt waren de influencers van hun tijd

Recensie Het Noord Nederlands Orkest (NNO) nam het Beethoven-jaar te baat om dit weekend een monumentje op te richten. Muzikaal was de avond wisselend.

De Duitse dirigent Anja Bihlmaier wordt de nieuwe chef van het Residentie Orkest.
De Duitse dirigent Anja Bihlmaier wordt de nieuwe chef van het Residentie Orkest. Foto Nicolaj Lund

Op de verjaarskalender met ronde getallen is dit jaar een ereplaats ingeruimd voor Ludwig van Beethoven: 250 zou hij zijn geworden. Het Noord Nederlands Orkest (NNO) nam het jubileum te baat om dit weekend een monumentje op te richten met het concertprogramma ‘Beethoven en zijn erfgenamen’.

Voor wie zich afvroeg hoe de Amerikaanse minimalcomponist Steve Reich of de Groningse drum ‘n’ base-producer Thijs de Vlieger (Noisia) verzeild waren geraakt in Beethovens muzikale Nachwuchs, bood het programmaboek opheldering. Beethoven, Liszt (ook van de partij), Reich en De Vlieger: het waren en zijn allemaal influencers, aldus artistiek NNO-directeur Marcel Mandos.

Influencers, u weet wel, wandelende reclamezuilen à la NikkieTutorials die op sociale media gesponsorde lippenstift en dieetpillen aanprijzen. Mandos wilde er maar mee zeggen dat klassieke componisten ooit geziene maatschappelijke figuren waren – en dat die invloed tegenwoordig eerder bij de popartiesten ligt. Vandaar, vermoedelijk, de drum ‘n’ bass-knipoog.

Op zich is het natuurlijk moedig, een poging om door conventies overwoekerd repertoire wat op te schudden. Maar een lekker bekkende marketingkreet maakt nog geen doordacht programma. Muzikaal was de avond bovendien wisselend. In zijn opdrachtwerk Eclipse deed De Vlieger erg zijn best om met een uitentreuren herhaald motief iets klassiekerigs van de grond te tillen. Het resultaat zou met een overdaad aan paukenroffels, volvette unisoni en zwaar aangezette dialogen tussen solo en synths niet misstaan in een patserige computer game.

Reichs Music for ensemble and orchestra kreeg een wat lauwe uitvoering onder leiding van de Duitse dirigent Anja Bihlmaier, die per concertseizoen 2021-22 aantreedt als de nieuwe chef van het Residentie Orkest. Haar heldere, zij het ook wat onderkoelde slag kon niet verhinderen dat een ritmisch vliegwiel van piano en vibrafoons soms uit de pas liep met de strijkers.

Muzikale klasse

Zijn ontegenzeggelijke muzikale klasse bewees het NNO in een zinderende uitvoering van Liszts Totentanz. Bihlmaiers directiestijl (vinnig zwiepende baton) vlamde op. Liszts duivelspianistiek bleek solist Nelson Goerner op het lijf geschreven. Roetsjende glissandi, hamerende Dies irae-citaten, een krachtige roffelfuga.

Bihlmaiers lezing van Beethovens Derde symfonie was vitaal en geestdriftig, zonder overdreven krachtpatserij. Al gooiden wankel intonerende hoorns herhaaldelijk roet in het eten.

Voor herhaling vatbaar: een monter voorprogramma waarin het Groningse kunstenaarscollectief ZUHAUSE verslag deed van zijn 14.000 kilometer tellende campertocht door Europa. De trip leverde twaalf liedjes op die Gijs Philip van Schaik smaakvol arrangeerde voor de ZUHAUSE band en acht leden van het NNO. Een Frans chanson op een intiem strijkje. Songs die de geur van weidse vergezichten ademen. Een vleug Neue Welle op hoekige synth-motieven.

Wat het precies met influencers te maken had, bleef onduidelijk. Maar mooi was het zeker.