Opinie

Deeltijddames, mag het een onsje meer?

Marike Stellinga

Het is een intrigerend gegeven: als vrouwen een paar uurtjes meer per week zouden werken, slinken in theorie de personeelstekorten in de zorg en het onderwijs aanzienlijk. Even interessant is de drijvende kracht achter dit inzicht: Wieteke Graven.

Graven was in september 2018 auteur van het McKinsey-onderzoek dat voor het eerst de berekening maakte: een uur meer werken zou het tekort in de zorg en het onderwijs oplossen. Er kwam commentaar op: leuke theoretische exercitie, praktisch onhaalbaar. Graven vond het rapport alleen niet genoeg, vertelt ze aan Het Financieele Dagblad. Ze vertrok bij McKinsey en richtte een stichting op om het echt ook voor elkaar te krijgen: vrouwen meer uren laten werken.

Donderdag publiceerde die stichting ‘Het Potentieel Pakken’ haar eerste onderzoek naar deeltijdwerk in de gezondheidszorg, en het is opnieuw intrigerend. Want wat blijkt? Ondanks de gillende personeelstekorten zijn bestuurders in de zorg volgens Graven & co nauwelijks bezig met de vraag of hun personeel meer uren zou willen werken. Ze zijn vooral bezig met het binnenhalen van nieuwe mensen: zij-instromers en personeel uit het buitenland.

Voor de duidelijkheid: meer dan 80 procent van de 1,3 miljoen werknemers in de zorg is vrouw. Van hen werkt meer dan 80 procent in deeltijd. Hier valt wat te winnen, stelt Graven. Want 23 procent van die vrouwen zou wel meer willen werken. Groot voordeel: je kent ze al, je hoeft ze niet in te werken. Maar vaak wordt de vraag om meer uren te maken ze nooit gesteld, en gek genoeg wordt een langere werkweek regelmatig zelfs ontmoedigd. Vanuit het idee: dat legt meer druk op mensen. Of: is er wel genoeg werk in ons team?

Nou denkt u misschien: wat een monumentaal schot voor open doel. Maar helaas, het rapport maakt ook duidelijk dat het allemaal minder makkelijk is dan ‘een paar uurtjes meer per week’ klinkt. Het begint er al mee dat de groep vrouwen in de zorg die minder uren wil werken groter is dan de groep die meer wil werken; 31 procent versus 23 procent. Oeps.

En dan zijn er nog de voorwaarden waaronder vrouwen meer uren zouden willen werken. Die laten zien dat de organisatie van de zorg anders moet, willen vrouwen meer uren maken. Bijvoorbeeld: vaak mag iemand die meer uren gaat werken, de gaten opvullen in het bestaande rooster van een team of afdeling. Zo krijgt die persoon vervolgens zelf een ‘gatenkaas’ als rooster.

Andere zorg: ga ik wel meer verdienen als ik meer werk? Het belastingstelsel is zo complex dat mensen dat gewoon niet kunnen inschatten. Volgens het rapport, dat gebaseerd is op een enquête, proefprojecten en gesprekken met experts, blijkt meer werken voor zorgpersoneel met kleine banen niet altijd te lonen. Ze verliezen recht op belastingtoeslagen.

Toch valt er zeker te scoren. Werkgevers in de zorg hebben veel meer invloed op de werkuren van vrouwen dan ze zelf denken, aldus de stichting. Roosters zijn nu bijvoorbeeld vaak een black-box. Dat kan beter. Geef mensen meer grip op hun werk, en het werk zal aantrekkelijker worden, bepleitte de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid onlangs in een doorwrochte studie. Juist zorgpersoneel ervaart een hoge werkdruk en weinig autonomie. Dat veranderen vergt een enorme inspanning, maar als de tijd er ooit gunstig voor was is het nu. Door de vergrijzing zal de arbeidsmarkt nog lang krap zijn. Werkgevers moeten wel.

Marike Stellinga is econoom en politiek verslaggever. Ze schrijft elke week op deze plek over politiek en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.