Opinie

Voetballen met boeken

Christiaan Weijts

‘De bal is rond, en het boek is rechthoekig.” Een fluitsignaal, daar gaan ze, de hele bibliotheek door, de doelman van sc Heerenveen tegen een 9-jarige van Heerenveense Boys. Hun doel: zoveel mogelijk boeken omver geschopt krijgen met de bal.

Scoor een boek!’ heet het project dat in Friesland van start ging. Bibliotheken, basisscholen en voetbalclubs vechten samen tegen de ontlezing. Lezen is stom. Prijs het daarom aan met iets tofs. In het promofilmpje zien we boeken wel aan gort getrapt worden als bowlingkegels, maar geen seconde horen we iets over de inhoud of het belang van die papierbundeltjes. Natuurlijk, dat komt in de begeleidende lesprogramma’s wel aan bod, maar is dit de aanpak?

Wat mij aan lezen altijd aantrok was dat het het omgekeerde was van voetbal. Niet fysiek maar geestelijk. Niet in teams maar solitair. Geen prestaties of overwinningen, maar ontdekkingen, magie. Dit project maakt er een competitie van: de klas die de komende weken de meeste boeken leest, mag voor een wedstrijd het veld op.

Vanuit het ministerie van Onderwijs is er gestart met een ‘leesoffensief’, na aandringen van De Raad van Cultuur, die deze week ook bekend maakte dat bibliotheken lijden onder gemeentelijke bezuinigingen. Sterke aanbevelingen zijn het, zoals de roep om een krachtige landelijke bibliotheekagenda, en ook het stimuleren van de leesmotivatie. Prachtig, maar is zo’n voetbalformule de juiste vorm?

De Stichting Lezen onderzocht de succesfactoren, en dat blijken vooral: voorlezen, stimulerende ouders en vrienden, een ruim aanbod, tijd inroosteren voor vrij lezen op rustige plekken en praten over boeken.

Dat ‘solitair’ klopte niet helemaal. Lezen ging pas echt leven toen ik omringd was door leeftijdsgenoten die ook niet hoefden te praten over voetbal. Waar lezen volwassenen nog? In al die boekenclubs.

Lezen doe je als het een vanzelfsprekende aanwezigheid is in je omgeving. Niet als je het opgedrongen krijgt, met een charitatief geurtje. Kinderen hebben daar een neus voor. Feilloos weten ze wanneer leraren en ouders dat boekenlezen zelf ook niet als iets wezenlijks ervaren. Even doorbijten. Daarna mag je met ons Netflixen.

Uit het boekenvak hoor ik veel gesnotter over het voltooide leven van DWDD en het machtige boekenpanel, maar ik zal die rode stickertjes niet missen. Wat mij aan boeken altijd aantrok was dat ze het omgekeerde waren van televisie. Niet actueel, niet gehaast, niet fragmentarisch.

Tip voor de opvolger: laat vertrouwde veellezers – Freek, Halina, Dolf – maandelijks over nieuwe boeken praten, en via die boeken over zichzelf of de wereld. Zonder winnaars, tromgeroffel en hijgerige hyperbolen, maar heel rustig, inhoudelijk, als over iets vanzelfsprekends.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.