Met Covid-19 vragen bedrijven zich af: wanneer komt alles weer op gang?

Financiële schade Voor cijfers over de economische schade van Covid-19 is het te vroeg, maar het aantal bedrijven met problemen stapelt zich op.

Talloze bedrijven hebben bekend gemaakt problemen te ervaren in hun productieketens vanwege Covid-19. Stephen Morrison/AFP

Talloze bedrijven hebben bekend gemaakt problemen te ervaren in hun productieketens vanwege Covid-19. Stephen Morrison/AFP

Maar liefst 5 miljoen bedrijven hebben wereldwijd last van het coronavirus. Niet dat de gezondheid van hun werknemers direct in gevaar is, maar wel omdat Chinese leveranciers zich bevinden in de provincies die op zijn minst ontregeld zijn door de zogeheten Covid-19-uitbraak. Ruim 50.000 bedrijven krijgen direct goederen uit de betrokken regio, de rest van de vijf miljoen bedrijven krijgt die indirect, via een ander leverancier.

Volgens een rapport van onderzoeksbureau Dun&Bradstreet zijn de strubbelingen bij toeleveranciers in China niet het enige probleem voor buitenlandse bedrijven: bijna 50.000 ondernemingen hebben eigen dochters in de betrokken regio. Daarbij gaat het om zo’n duizend Nederlandse bedrijven. Die regio betreft niet alleen Wuhan, waar de uitbraak is begonnen, maar omvat nog eens achttien provincies.

Volgens de onderzoekers is het nog veel te vroeg om conclusies te trekken over de financiële schade die het virus veroorzaakt. De gevolgen voor China lijken nu al immens te zijn. Meer dan 90 procent van alle bedrijven in China is actief in de provincies waar het virus actief is. De vijf grootste provincies die in het betrokken gebied liggen, zorgen volgens Dun&Bradstreet voor de helft van de Chinese werkgelegenheid en bijna de helft van de omzet die in China wordt gerealiseerd. De provincie Hubei, waar het epicentrum Wuhan zich bevindt, is goed voor zo’n 5 procent van de economische productie.

Klap voor de wereldeconomie?

Hoe groot de Chinese economische problemen uiteindelijk ook mogen worden, het is nu al duidelijk dat die de wereldeconomie direct raken. Alle Chinese goederen en diensten vormen 16 procent van de wereldeconomie. Bij de uitbraak van het Sars-virus, in 2002 in de provincie Guandong, was dat 4 procent.

Sinds die tijd is ook het toerisme enorm toegenomen, wat ervoor kan zorgen dat ook de verspreiding van het virus sneller gaat. In 2003, na de Sars-uitbraak, maakten volgens analisten van ABN Amro 20 miljoen Chinezen een buitenlandse reis. In 2018 ging het om 150 miljoen reizen.

Niet verwonderlijk dat juist de toerisme-sector als eerste de gevolgen voelt. Volgens een rapport van ABN Amro spendeerden Chinese toeristen in 2018 wereldwijd 277 miljard dollar (255 miljard euro). Volgens de eerste verwachtingen komen dit jaar 20 procent minder Chinese bezoekers naar Nederland.

De Chinese export naar Nederland is omvangrijk. Nederlandse bedrijven voeren jaarlijks zo’n 40 miljard euro aan goederen direct in vanuit China. Vorig jaar was bijvoorbeeld de helft van de geïmporteerde televisies uit China afkomstig.

Een derde van de telecom-apparatuur is uit China afkomstig. Wellicht krijgen die ook te maken met de consequenties van het virus. Veel Chinese elektronicafabrieken hebben de deuren gesloten omdat het personeel gedwongen is thuis te blijven. Dat geldt bijvoorbeeld voor de fabriek in Zengzhou waar Foxconn voor Apple de iPhone 11 en 11 Pro bouwt. Tien procent van het personeel zou inmiddels weer aan de slag zijn, berichtte Reuters.

Volgens analist Ming-Chi Kuo, geciteerd door website Appleinsider, probeert Apple de productie deels te verplaatsen naar fabrieken in India en Taiwan. Daar is de capaciteit echter beperkt. Ook de productie van een nog aan te kondigen voordelig iPhone-model zou vertraging oplopen.

Wereldhandel als deel van het bbp stagneert

Gebrek aan zeecontainers

De Rotterdamse haven merkt volgens ondernemersvereniging Evofenedex mogelijk binnen enkele weken al de gevolgen. Lege containers zouden als gevolg van het virus in verschillende Chinese havens stranden. Als gevolg van capaciteitsverlies – minder vliegtuigen, minder schepen – kunnen de transportkosten vanuit China wel eens oplopen, denkt Evofenedex.

Die hogere kosten zouden ook de Nederlandse retail kunnen raken. Het winkelbedrijf Action bijvoorbeeld haalt de helft van zijn spullen uit China. Dankzij de nieuwjaarsfestiviteiten in dat land verwacht een woordvoerder op korte termijn geen problemen. „Rond nieuwjaar duurt alles altijd langer en is de opstart lastig. Daarom hadden we al vroeg besteld en was veel al eerder verscheept.”

Voor de langere termijn is het beeld onduidelijk. Het lijkt de goede kant op te gaan. „Een groot deel van onze fabrieken is weer aan het werk, zowel de fabrieken die rechtstreeks aan ons leveren als de fabrieken van onze importeur”, zegt de woordvoerder.

Er kan wel zomaar een vertraging van een paar weken optreden, maar hoe erg is dat? „Als de kerstverlichting in de tweede week van september wordt geleverd, in plaats van eind augustus, dan is dat voor ons niet echt een probleem. Wordt het november dan hebben we wel een probleem.” Action plant de inkoop negen tot twaalf maanden voordat het in de winkel ligt. „Dus we kopen nu al in voor kerst en begin volgend jaar. De vraag is nu: hoe snel komen dingen weer op gang?”

Ook bij Hema is van directe problemen geen sprake, ook al komt 42 procent van de omzet van producten die uit China komen. „Wij hebben daar honderden productielocaties voor kleding en andere spullen, maar daar zijn nog geen problemen mee,” zegt een woordvoerder. „En er is voorlopig nog voldoende voorraad.”

Bij sommige toeleveranciers van Blokker liggen wel fabrieken stil, maar tot problemen heeft dit bij het winkelbedrijf nog niet geleid. „Wij wachten nu af hoe de situatie zich ontwikkelt”, zegt de woordvoerder. „Op de vraag of die productie weer snel opgestart wordt, is op dit moment geen antwoord te geven.”

Adidas heeft laten weten een „flink aantal” winkels in China te sluiten. Het Duitse sportmerk heeft in China 500 eigen winkels en meer dan 11.000 franchisefilialen – en behaalt daar jaarlijks zo’n 4,5 miljard euro omzet. En dat is goed voor 20 procent van de concernomzet.

Een van de grootste kledingketens ter wereld, VF Company heeft 60 procent van zijn winkels in China tijdelijk gesloten. Het moederbedrijf van The North Face, Timberland en Vans constateert ook dat de winkels die nog wel open zijn veel minder klanten trekken.

Grote conglomeraten van luxemerken leunen zwaar op de groeiende klandizie in China. Voor het Britse Burberry was de uitbraak van Covid-19 aanleiding om een winstwaarschuwing af te geven. Burberry verdient ongeveer 40 procent van zijn omzet in China.