Erik van Bruggen: een vrolijke en opgeruimde linkse strateeg

Necrologie Hij had een tomeloos enthousiasme en een groot organisatievermogen. Beide zette hij in voor zijn „grootste liefhebberij”: campagnevoeren.

Erik van Bruggen op Texel, december 1998
Erik van Bruggen op Texel, december 1998 Foto Hans van den Bogaard/Hollandse Hoogte

„Erik is een politieke junkie pur sang en zelfs de lokale verkiezingen in Opsterland (oké, wel de mooiste gemeente van Nederland) kunnen hem nog in extase brengen.” Zo wordt Erik van Bruggen omschreven op de website van campagnebureau BKB dat hij in 1999 samen met zijn studiegenoot Lennart Booij en Alex Klusman oprichtte. Van Bruggen is vrijdag op 51 jarige leeftijd overleden. Hij had al sinds 2016 last van gezondheidsproblemen. Sinds vorig jaar leefde hij met een nier van zijn broer.

Links maar toch vrolijk en opgeruimd was van het begin af aan het levensmotto van de op Texel geboren Van Bruggen, die in Amsterdam geschiedenis ging studeren. Zijn vrienden roemen allemaal zijn ongeremde energie en tomeloze enthousiasme en organisatievermogen. „Zijn vermogen om groots te denken was uniek”, zegt Bianca Pander van BKB.

Van Bruggen kreeg in de jaren negentig landelijke bekendheid als één van de mensen achter de ‘Niet Nix beweging’ binnen de Partij van de Arbeid. Hoewel het woord binnen in dit verband eigenlijk niet juist is want als horzels zoemden ze juist om de PvdA heen. Hun beweging kende ook niet-PvdA’ers.

Club van twintigers

De club van twintigers wilde de politiek opschudden en een minder bestuurlijk imago bezorgen. Hun wekelijks in het nieuwsluwe weekeinde per fax en mail onder de naam Vlugschrift verstuurde nieuwsbrief wist steevast voor het nodige politieke rumoer te zorgen. Een model dat ze hadden afgekeken van Jan Nagel, die in de jaren zeventig met zijn radioprogramma In de Rooie Haan in het weekeinde het nieuws wist te domineren.

Lees ook dit verhaal over de politieke beweging G500

Van Bruggen hield van campagnevoeren. Klein, groot het maakte hem niet uit. Als het maar bewoog. Zijn eerste grote politieke campagne voor de PvdA was in 1998 bij de Tweede Kamerverkiezingen die lijsttrekker Wim Kok een flinke overwinning – van 37 naar 45 zetels – bezorgde. Hierdoor kon Kok zijn paarse kabinet samen met VVD en D66 voortzetten. Van de professionele campagne is toen onder de naam De keuken van Kok een lange documentaire gemaakt waarin Van Bruggen samen met Lennart Booij veelvuldig figureert. Hij is daarbij de doener, Booij meer de secundaire denker.

Het hechte duo stelde zich in 1999 kandidaat voor het voorzitterschap van de PvdA, maar het partijkader gaf de voorkeur aan de meer traditioneel ingestelde Marijke van Hees. De twee hadden een stevige band met Felix Rottenberg die van 1992 tot 1997 voorzitter van de PvdA was geweest en zich ook tot doel had gesteld de PvdA fors te vernieuwen. Een poging die maar gedeeltelijk lukte.

Permanente fascinatie

Van Bruggen had inmiddels de smaak van het campagnevoeren („mijn grootste liefhebberij”) volledig te pakken en wist daarvan met het succesvolle bureau BKB zijn beroep te maken. BKB organiseert tal van zogeheten bewustwordingscampagnes, maatschappelijke manifestaties zoals de Nacht van de Vluchteling en bijeenkomsten over verantwoord ondernemen. Maar de ‘kunst van het campagnevoeren’, de permanente fascinatie Van Bruggen moest volgens hem worden doorgegeven.

Vandaar de komst van de BKB-academie, een parttime cursusinstituut maar verder vooral ook een netwerkorganisatie waar deelnemers uit de diverse jaargangen elkaar treffen. Eén van hun studenten in 2005 was Thierry Baudet. Op de BKB-borrels is staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken, CDA) een regelmatige gast.

In een interview met Het Financieele Dagblad over zijn ziekte zei Erik van Bruggen deze zomer dat de medische ingrepen hem hadden veranderd. „Waar ik vroeger soms impulsief reageerde, blijf ik nu rustig en weloverwogen. Het is alsof ik door alle ellende een niveautje ben gegroeid.”

Zijn grootste les voor een goede campagne gaf hij in 2012 in een interview met NRC: „Je moet mensen blijven verrassen. Altijd zorgen dat je nog drie extra dingen in je mouw hebt zitten.”