Profiel

De comeback van Kim Clijsters, wat zit er echt achter?

Kim Clijsters Ze keert terug, op haar 36ste. Zeven jaar na haar afscheid, en als moeder van drie kinderen. Waar begint Kim Clijsters aan? En wat zit er precies achter? „Het probleem is dat ze in België nooit tegenspraak heeft gehad.”

Ze begon elke ochtend om zes uur in de fitnessruimte van hotel Messeyne in Kortrijk. Krachttraining, conditie opbouwen. De rest van het Belgische Fed Cup-team moest nog opstarten, als Kim Clijsters er al een uur op had zitten. „De goesting en passie waarmee zij elke dag wilde werken, dat is mij het meest bijgebleven”, zegt Fed Cup-captain Johan Van Herck.

Achter de comeback van tennisster Kim Clijsters (36), komende week bij een toernooi in Dubai, zit een geraffineerd plan, zegt Van Herck. „Ze hebben het systematisch opgebouwd, met een heel team rond haar. Stap voor stap.”

In aanloop naar haar rentree liet hij Clijsters vorige week in Kortrijk meetrainen met de Belgische vrouwenploeg voor een ontmoeting tegen Kazachstan. Zo kon ze in oefenpartijtjes wennen aan spelen op topniveau.

Van Herck raakte onder de indruk. Het was soms „zwoegen” en „zoeken” voor Clijsters maar hij zag „progressie” tijdens de trainingsweek. „De zuiverheid waarmee zij een bal raakt en de snelheid, dat verleer je niet. Het tempo lag heel hoog.”

Woensdag liep Clijsters op het vliegveld van Dubai haar terugkeer tegemoet. Het is een van de meest opmerkelijke comebacks in de historie van het tennis. Ruim zeven jaar na haar (tweede) afscheid begint ze aan deel drie van haar carrière – omgedoopt tot ‘Kim III’.

Ze is met een wildcard toegelaten bij het sterk bezette toernooi, dat maandag begint. Clijsters zou het in de eerste ronde opnemen tegen Kiki Bertens, maar die heeft zich teruggetrokken. De Spaanse Garbiñe Muguruza is nu de tegenstander.

Ze mist het tennis

Haar carrière heeft een buitengewoon verloop. Doorbraak op haar zestiende in 1999, gestopt in 2007 op haar 23ste, bevalling van haar eerste kind in 2008, terugkeer in 2009, afscheid eind 2012 – nog maar net 29 jaar. Zonder meer, een van de grootste Belgische sporters ooit, als viervoudig grandslamwinnaar en voormalig nummer één van de wereld.

Maar nu, als moeder van drie kinderen, vier maanden verwijderd van haar 37ste, na een carrière die geplaagd werd door blessures: waar begint ze aan? Wat zit er precies achter deze terugkeer?

De simpele, meest voor de hand liggende verklaring: ze mist het tennis. Dat zegt Clijsters half september in een filmpje op social media waarin ze haar rentree aankondigt. De afgelopen zeven jaar is ze fulltime moeder geweest, van Jada (11), Jack (6) en Blake (3). „I love it. I really, really do.” Maar er ontbreekt iets.

Gesterkt door het gegeven dat haar voormalige rivalen, de Williams-zussen Serena (38, eveneens moeder) en Venus (39), nog altijd spelen, begint in de loop van 2019 het idee voor een rentree te ontstaan. Bovendien is er niemand die domineert in het vrouwentennis. „Dat geeft haar de illusie dat ze daar ook nog tussen kan staan”, zegt Hugo Camps, Belgisch schrijver, journalist en columnist (voorheen voor NRC).

Clijsters pakt haar comeback zakelijk, projectmatig aan. De Belgische productiemaatschappij De Mensen wordt al in april 2019 benaderd met de vraag of zij haar willen volgen voor een documentaire. „Het wordt in de eerste plaats een internationaal verhaal, voor de Netflixen van deze wereld”, zegt programmahoofd Hans Lovenich van De Mensen tegen de Vlaamse zakenkrant De Tijd.

Dat streven naar wereldwijde impact zie je ook terug in de communicatiestrategie rond de bekendmaking van haar terugkeer in het tennis, via het filmpje op social media. Clijsters spreekt in het Engels, publiceert het om 14.00 uur op een doordeweekse dag.

Ideaal voor media over de hele wereld, schrijft Hans Vandeweghe, ervaren sportjournalist bij De Morgen, in een analyse. „De Amerikanen worden er wakker mee en de Aziaten gaan ermee slapen.”

Speciaal voor de bekendmaking wordt een Engelse pr-adviseur betrokken, Katie Spellman, die in het verleden bij vrouwentennisorganisatie WTA werkte. Twee conference calls worden nog diezelfde dag georganiseerd, waarvan één voor de internationale media, met onder meer The New York Times. Maanden later volgt nog een mediadag, vooral voor de Belgische pers.

Een verzoek van NRC om deze week te spreken met de trainer van Clijsters, de Nederlander Fred Hemmes jr., wordt afgewezen. Het is in lijn met de strakke communicatie rond Clijsters. Vandeweghe vertelt dat Belgische kranten zelden tot nooit een interview krijgen met haar.

„Het probleem van Clijsters is dat ze in België nooit tegenspraak heeft gehad”, zegt Hugo Camps. Zeven jaar afwezigheid is volgens hem veel te lang. „En toch is er weer de lichte megalomanie dat ze denkt dat ze Simona Halep [Roemeense topspeler] zomaar wegveegt.”

Haar status in België is enorm – weinigen die daar afbreuk aan durven of willen doen. Tegelijkertijd wordt de comeback met „argwaan” bekeken, zegt Vandeweghe. „Er zijn weinig mensen die het echt slim vinden van haar. Maar het is dan ook typisch Vlaams om dat niet direct zo uit te spreken.”

Zoals alle comebacks heeft ook die van Clijsters „valse nostalgie” in zich, zegt Camps. Ze heeft altijd moeten strijden tegen haar Waalse generatiegenoot Justine Henin, zevenvoudig grandslamwinnaar. Henin had volgens Camps meer „klasse en raffinement” en veel Belgen zien haar als „het tennisicoon”.

Clijsters, woonachtig net over de grens in Bree, was de favoriet van het volk omdat ze zo „normaal” was, zo „alledaags”, zegt Camps. „Het vriendelijkste meisje van het dorp. Zij was meer de moeder dan de kampioene. Ik denk dat ze dat nog een beetje wil rechtzetten.”

Camps: „Ze is nooit een superieur talent geweest, het is een werkbeest. Qua intrinsieke klasse is ze nooit echte top geweest. Het ging altijd over de kracht, de macht en de spreidstand [splithouding, kenmerkende verdedigende actie van Clijsters].”

Dat beeld stoort haar, zegt Camps. „Daarom begint ze haar carrière opnieuw, om nog een paar stunts te laten zien. In wezen is zij altijd een stuntmeisje geweest.”

Is ze wel fit?

Er zijn twijfels over haar gewicht: Clijsters oogt niet in topconditie. Fed Cup-captain Van Herck wil zich daar desgevraagd niet over uitspreken.

Wel zegt hij: „Het is het hele plaatje waar ze aan moet werken, zowel mentaal, techniek, tactiek als fysiek. Maar als je haar in december zag en nu, dan heeft ze gigantische stappen gezet.”

De comeback krijgt de aandacht waarop is ingezet. Het is wereldnieuws, toernooiorganisatoren willen haar vastleggen. Onder wie ook Marcel Hunze, directeur van het grastoernooi in Rosmalen, dat Clijsters in 2003 won. Hij is al maanden in gesprek met Clijsters en haar management over eventuele deelname, maar er ligt nog niks vast.

Clijsters speelt geen volledig programma en kiest „zeer selectief” haar toernooien, zegt Hunze. Hij moet afwachten hoe de komende weken verlopen. „Op basis daarvan kijkt ze hoe ze de rest van haar seizoen plant.” Het startgeld voor Clijsters vormt, zo zegt hij, „geen struikelblok in de gesprekken”.

Vraag is of haar terugkeer is ingegeven door financiële redenen. Dat lijkt onwaarschijnlijk, omdat ze alleen al zo’n 22 miljoen aan prijzengeld won. Tegelijkertijd is haar tennisschool in Bree, de Kim Clijsters Academy, al jaren verliesgevend.

Foto Dean Mouhtaropoulos/Getty Images

Financieel journalist Paul D’Hoore verdiepte zich in de jaarcijfers van de academie en mailt die toe. Van 2012 tot en met 2018 leed de vennootschap jaarlijks gemiddeld een verlies van 366.000 euro en er is een schuldenlast opgebouwd van ruim 1,6 miljoen.

D’Hoore: „Maar met een resterend eigen vermogen van 3 miljoen euro zou de vennootschap nog zeven à acht jaar ‘probleemloos’ zo kunnen doorwerken.” De persoonlijke vennootschap van Clijsters, K. C. Sportmanagement, is wel winstgevend, schrijft D’Hoore.

De verwachtingen temperen

Toernooidirecteur Hunze zegt dat het „uniek” en „heel bijzonder” zou zijn als Clijsters weer op topniveau weet terug te keren. Maar, voor het vrouwentennis zou het ook confronterend zijn als Clijsters, na zo’n lange periode van inactiviteit, snel mee kan draaien op topniveau.

Juist in een tijd dat tourorganisator WTA naarstig op zoek is naar nieuwe, bepalende gezichten die het vrouwentennis kunnen dragen, meldt Clijsters zich. „Nooit was de bloedarmoede in het vrouwentennis acuter, maar of Clijsters III de oplossing is?”, schreef Vandeweghe.

Van Herck sluit niet uit dat hij Clijsters opneemt in de Fed Cup-ploeg voor de eindronde van het landentoernooi, half april in Boedapest. „Als zij het via resultaten afdwingt, zal ik daar zeker met haar een gesprek over hebben.”

Er is ook een kans dat Clijsters komende zomer naar de Olympische Spelen in Tokio gaat. Als grandslamwinnaar bestaat er een mogelijkheid dat ze een wildcard krijgt. En anders kan een panel beslissen dat ze een plek krijgt op basis van haar verleden in de Fed Cup, die België in 2001 won, met Clijsters en Henin.

Donderdag had Clijsters haar eerste training in Dubai. „In vergelijking met een aantal weken geleden, staat ze duidelijk scherper en beweegt ze beter”, analyseerde tennisjournalist en oud-speler Filip Dewulf vanuit Dubai tegenover VTM Nieuws. „Maar laat ons de verwachtingen toch vooral temperen.”

„Misschien win ik geen wedstrijd”, zei Clijsters begin dit jaar in een interview met de Engelse krant The Daily Telegraph. Ze sprak daar over de – let wel, door haar zelf gecreëerde – aandacht voor haar comeback. „Toen het nieuws bekend werd, gingen tv-zenders naar de school van mijn kinderen. Toen dacht ik: ‘Woah hopelijk gaat dit vrij snel voorbij en kunnen we ons oude leven weer oppakken’. Ik wil gewoon tennissen en het weer op het hoogste niveau proberen. ”

Ze maakte een waanzinnige rentree in 2009, na de geboorte van haar eerste kind. Drie grand slams won ze nog in die jaren. De vraag is of ze nu tot een nieuw meesterwerk in staat is. En wat als het mislukt? Camps: „Dan zal er een golfje van mededogen komen, zoiets van: ja, ze heeft het toch maar geprobeerd, wat dapper, wat moedig.”