Waarom astrologie zo populair is onder hoogopgeleide Randstedelingen

Astrologie Onder jonge, hoogopgeleide mensen is astrologie populair. „Het is compleet toegesneden op jouw leven.”

Illustratie Claudia van Rouendal

Toen een goede vriendin van Obe Alkema (27) uit Utrecht hem laatst vertelde dat ze een leuke jongen had ontmoet, was de volgende stap voor hen volkomen logisch: sterrenbeelden vergelijken. Hoe weet je namelijk anders of je bij elkaar past? Alkema wierp een blik op de online resultaten, gevolgd door een korte, veelzeggende stilte. „Dit was geen goede match. Zij was een Waterman, hij een Stier. Die twee gaan totaal niet samen.”

Alkema, die zijn werk als dichter en NRC-criticus combineert met een baan in de online marketing bij een uitgeverij, is zich de laatste jaren steeds meer gaan verdiepen in astrologie. „Het was altijd iets obscuurs. Maar sinds een jaar of twee zorgt het in mijn omgeving voor opwinding. Op de feestjes waar ik kom gaat het niet alleen over popcultuur, boeken of het laatste nieuws, maar ook over de stand van de planeten. Het werkt statusverhogend als je daar dan veel vanaf weet.”

Alkema en zijn vrienden zijn niet de enigen. Astrologie – het idee dat je levenspad en karakter samenhangen met de stand van de sterren en planeten tijdens je geboorte – is populair bij jonge hoogopgeleide vrouwen uit de Randstad, en ook in de lhbti-scene.

De astrologie-aanhangers vragen hun ouders hoe laat ze geboren zijn zodat ze op apps als Co-star (5 miljoen downloads) of The Pattern (1,25 miljoen) hun op maat gemaakte horoscoop kunnen bekijken. In datingprofielen zetten de fans hun sterrenbeeld of ze luisteren onderweg naar werk een astrologiepodcast met carrièretips. Muziekapp Spotify publiceerde in 2019 twaalf ‘kosmische’ playlists en hippe Randstedelijke yogastudio’s organiseren speciale lessen tijdens volle maan. Astrologie-accounts op Instagram hebben honderdduizenden volgers. Waarom zijn deze millennials ineens zo bezig met astrologie?

„Vandaag de dag ligt de wereld aan je voeten”, zegt Alkema, zelf een Waterman. „We zijn opgevoed met het idee dat we alles kunnen worden wat we willen, qua beroep, carrière of levensstijl. Daardoor voelt het leven soms ook heel richtingloos. Want hoe maak je in godsnaam een keuze als alles kan? Astrologie biedt dan houvast, op een lifestyle-achtige manier.” Dagelijks krijgt hij pushnotificaties op app The Pattern als ‘De komende maand word je aangemoedigd om jezelf authentiek uit te drukken.’

Bente de Bruin (25, Schorpioen) uit Utrecht zette twee jaar geleden Stars for Days op, het astrologieplatform van tijdschrift Cosmopolitan. Ook zij denkt dat astrologie goed past bij deze gestreste generatie. „Millennials verwachten veel van zichzelf en willen zoveel mogelijk bereiken. Daardoor ontstaat er een ratrace. Als je dan een keer onderuitgaat, roept dat veel vragen op. Ik heb net die geweldige rondreis gemaakt door Azië, waarom voel ik me dan toch zo rot? Als je op de app ziet dat dit komt door de stand van de planeten, geeft dat berusting. Het helpt je om te gaan met de mindere gunstige kanten van het leven.”

Orde in de chaos

„Veel jonge mensen hebben in deze tijd het gevoel dat ze er alleen voor staan”, zegt godsdienstpsycholoog Joke van Saane. „Aan de ene kant hebben ze het idee dat ze wereldburger zijn, in contact staan met mensen van over de hele wereld. Tegelijk is die zogenaamd overzichtelijke wereld enorm onvoorspelbaar. Er is zoveel chaos, onzekerheid en dreiging. Wat kan ik nu weer op mijn pad krijgen? Deze mensen willen orde in de chaos scheppen en gebruiken daarvoor astrologie. Als je gelooft dat je leven voorspeld wordt door de stand van de sterren, heb je ook een excuus als iets misloopt. Dan ben je niet uitsluitend zelf de oorzaak, maar kun je verwijzen naar ‘het lot’.”

Tot de ontzuiling wisten mensen grofweg hoe hun leven eruit ging zien, zegt Van Saane. „Je wist: dit is goed en dit is fout. Voor deze generatie is dat collectieve verhaal compleet weggevallen. We leven in een hyper-individualistisch tijdperk, en astrologie past daar perfect in. Het is compleet toegesneden op jouw leven.” Dat nu ook hoopopgeleide mensen zich interesseren voor zoiets irrationeels en onwetenschappelijks als astrologie, vindt zij niet vreemd. „Hoogopgeleide mensen zijn niet per se rationeel. Ook zij hebben behoefte aan perspectief en zingeving.”

Co-star, met vijf miljoen gebruikers de populairste app, schrijft op haar site dat ze zich júíst beroept op irrationaliteit, als tegenhanger van onze „techno-rationele manier van leven”, waarin alles meetbaar is, van je hartslag tot je vruchtbaarheid. Vooral groepen die historisch gezien de minste controle hadden over hun lot voelen zich aangetrokken tot astrologie, schrijft de Amerikaanse nieuwssite Mashable, wat de populariteit onder vrouwen en lhbti’ers verklaart.

Spiritualiteit in een nieuw jasje lijkt te passen in de zelfhulptrend van de laatste jaren, door met bijvoorbeeld yoga en mindfulness te ontspannen. Alkema: „Je horoscoop bestuderen voelt soms net alsof je praat met een goede vriend, die je nieuwe inzichten geeft waardoor je anders naar het leven kunt gaan kijken. Ik zie astrologie als een soort therapie. Je reflecteert op je leven en je karakter. De afgelopen jaren heb ik mezelf mede daarom behoorlijk goed leren kennen.” Van Saane: „Deze generatie is opgegroeid in tijden van overvloed, waardoor er veel tijd overbleef om in de spiegel te kijken. Constant met jezelf bezig zijn wordt als iets positiefs gezien.”

Wat ook meespeelt in de aantrekkingskracht is de verpakking. Tegenover twijfelachtige bel-tv en de horoscoop achterin roddelbladen staat een golf aan apps, blogs en social media-accounts die ontworpen lijken door de artdirector van een modetijdschrift. Neem Josie Boog (26, Tweelingen) uit Rotterdam, de grootste astrologie-influencer van Nederland (29.400 volgers). Tot een jaar geleden deelde de fotograaf en modeblogger nog de gangbare influencer-kiekjes; voor de Eiffeltoren, in een Californisch hotel. Nu plaatst ze dromerige foto’s in aardetinten, zoals in bad met bloemblaadjes, wierook, kaarsen en kristallen. Onderschrift: ‘Over twee dagen volle maan in (..) Ram. Ik lag al twee nachten wakker, wie voelt deze volle maan ook zo?’ (1.257 likes).

Er is veel geld mee te verdienen

Hoewel Boog, afgestudeerd aan het Grafisch Lyceum, altijd al interesse had in spiritualiteit, rolde ze min of meer toevallig de astrologie in. „Ik had geen idee dat je hier een carrière in kon maken. Maar toen ik vorige zomer uit verveling een geïllustreerde geboortehoroscoop [de stand van de planeten op je geboorte] op Instagram postte, kreeg ik gelijk tien bestellingen. Sindsdien is het niet meer gestopt, de timing was perfect.” Inmiddels heeft ze een podcast (Astro Goddess), schuift ze aan bij yogalessen om te vertellen over de maan en promoot ze op haar kanaal de nieuwe functie van datingapp Bumble, waarbij je kandidaten op sterrenbeeld kunt filteren.

Een Instagram-post van Josie Boog.

Boogs bliksemcarrière laat zien dat er veel geld te verdienen is met astrologie. Ook Silicon Valley raakt opgewonden van de trend, beschreef The New York Times. De app Co-star (sinds 2017) haalde in 2019 vijf miljoen dollar op in een investeringsronde, voor Sanctuary (sinds 2019) was dit 1,5 miljoen dollar. Winstcijfers zijn (nog) niet bekend. In de Amerikaanse markt voor ‘mystieke producten’ zou vorig jaar twee miljard dollar omgaan, volgens onderzoeksbureau Ibis World. Bol.com verkocht in 2019 vijftig procent meer boeken over astrologie dan het jaar daarvoor, aldus een woordvoerder.

Naast een houvast in onzekere tijden zijn de twaalf sterrenbeelden ook in trek doordat we in een door identiteit geobsedeerde periode leven. Van jongs af aan presenteren millennials (en hun opvolgers, generatie z) een onlineversie van zichzelf. Je sterrenbeeld geeft een extra, deelbare laag aan je persoonlijkheid. Een perfectionist? Typisch een Maagd. Emotioneel? Logisch, want je bent een Kreeft. Obe Alkema: „Je sterrenbeeld is een performance van je identiteit. De verdeling van de hemellichamen over de verschillende tekens zegt iets over wie jij bént, net als een Facebook-account of Instagram. Je hiermee bezighouden werkt verbindend, omdat je er eindeloos met vrienden over kunt praten en delen.”

Dat delen heeft een lollige kant. Vrienden taggen elkaar in sterrenbeeld-shaming memes, zoals ‘Vissen aan het socializen’ (met een afbeelding van een eenzame Kurt Cobain, rokend in een hoekje) of delen een post als ‘Een Weegschaal na een confrontatie’ (met influencer Kylie Jenner aan een zuurstofmasker).

Voorbeelden van sterrenbeelden-memes.

Alkema: „Als je aandacht besteedt aan een astrologiememe denk je even niet aan je eigen problemen. Je maakt je vrienden aan het lachen. Een uur scrollen door horoscoopaccounts op Instagram is ook een uur lang niet nadenken over bosbranden in Australië of over alle discriminatie en ongelijkheid in de wereld.”

Lees ook dit opiniestuk: Mindfulness-consumenten weten echt wel wat ze doen

Ondertussen maken Alkema, Boog, De Bruin en andere astrologie-aanhangers zich op voor een belangrijke driejaarlijkse gebeurtenis: Mercurius in retrograde, een fase waarin deze planeet visueel achteruit lijkt te gaan bij het passeren van de aarde (op 17 februari). In deze periode, geloven astrologen, krijg je in je leven te maken met problemen op het gebied van reizen, technologie en communicatie. Josie Boog uit Rotterdam weet wel wat te doen. „Maak een to do-lijst, blijf down to earth. Dan overleef je het wel.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.