Profiel

Rechter in zaak Trump-fluisteraar Stone laat zich niet snel intimideren

Amy Berman Jackson Volgende week moet ze de strafmaat voor Trump-adviseur Roger Stone bepalen. Het hele land zal meekijken hoe rechter Jackson de openlijke bemoeienis van de president Trump daarbij waardeert.

Rechter Amy Berman Jackson.
Rechter Amy Berman Jackson. Fot Alex Wong/Getty Images

Amy Berman Jackson (65) overzag als federale rechter in Washington al menig mediageniek proces. Van een zaak tegen het aartsbisdom rond anticonceptie tot een vergeefse klacht tegen oud-minister Hillary Clinton in de Benghazi-affaire. Maar als de magistraat komende donderdag de strafmaat bepaalt voor oud-Trumpadviseur Roger Stone, zal dit gebeuren onder ook voor haar ongekende belangstelling. Nadat eerder de verdachte zelf haar al intimideerde, uit nu ook diens kompaan in het Witte Huis openlijk kritiek op haar.

De zaak die Jackson overziet is daarmee uitgegroeid tot test voor de Amerikaanse rechtsstaat. Hoe stevig is de scheiding der machten nog als de uitvoerende macht (lees: Trump) zich openlijk bemoeit met de rechtsprekende?

Dirty trickster

Stone, al decennia een even flamboyante als omstreden ritselaar voor Amerikaanse politici, werd in november door een jury schuldig bevonden. Tijdens de presidentsrace van 2016 hielp de zelfverklaarde dirty trickster de Republikeinse kandidaat Trumps campagne. In die rol raakte Stone betrokken bij het laten uitlekken van door de Russen gehackte Democratische e-mails, wat de pro-Russische Trump moest helpen.

Speciaal aanklager Robert Mueller bracht deze Russische inmenging in kaart. Hij vond geen bewijs voor actieve samenspanning met Rusland. Maar zijn onderzoek leverde wel een reeks afgeleide strafzaken op tegen (voormalige) Trump-medewerkers. Jackson behandelde veel van deze zaken, onder meer die tegen oud-campagnedirecteur Paul Manafort, lobbyist Rick Gates en de Nederlandse advocaat Alex van der Zwaan. De eerste twee zitten nu celstraffen van enkele jaren uit. Trump heeft dit alles steeds afgedaan als „een heksenjacht”.

Lees ook:Onder het vergrootglas van Robbert Mueller

Trump wil „nog niet zeggen” of hij Stone gratie zal verlenen. In plaats daarvan oefent de president nu druk uit om te voorkomen dat zo’n omstreden pardon nog nodig is: hij eist dat Stone coulant behandeld wordt.

Dinsdag klaagde Trump via Twitter over de in zijn ogen te hoge strafeis van zeven tot negen jaar voor Stone, die openbaar aanklagers maandag hadden ingediend. „Een gerechtelijke dwaling.” Het ministerie van Justitie nam kort daarna een ongebruikelijk besluit. Het departement van minister Bill Barr noemde de strafeis buitensporig en bepaalde dat deze omlaag moest.

Lees ook: Lagere strafeis voor ‘Trump-fluisteraar’ Roger Stone

Hierop stapten de vier aanklagers in de zaak collectief op. Ze zeiden niet waarom, maar deden dit zeer waarschijnlijk uit protest tegen deze ogenschijnlijke politieke inmenging. Het ministerie ontkende stellig dat het zou hebben gehandeld in reactie op de president.

Zwijgbevelen

Vervolgens, temidden van het conflict op Justitie, begon Trump een twittertirade tegen de aanklagers in de zaak-Stone en tegen rechter Jackson. Over haar schreef hij: „Is dit niet de rechter die Paul Manafort in EENZAME OPSLUITING plaatste, iets dat zelf maffialid Al Capone niet werd aangedaan? Hoe behandelde ze Crooked Hillary? Ik vraag het maar.”

De pro-Trump-zender Fox News vestigt de aandacht op een lid van de jury die Stone schuldig bevond. De vrouw uit zich op sociale media nogal links-activistisch en deed ooit een mislukte gooi naar een Congreszetel voor de Democraten. Deze week kritiseerde ze op Facebook het besluit de strafeis te verlagen. Fox licht nu haar online doopceel en werpt de vraag op of Stones proces wel eerlijk was.

Het is de vraag of Jackson zich hierdoor laat intimideren. Ze werd in 2010 door de Democratische president Obama voorgedragen voor de rechtersfunctie in de hoofdstad. De Senaat benoemde haar in 2011 unaniem (97-0 stemmen). In die ruim acht jaar behandelde ze meerdere politiek beladen kwesties of zaken waarin politici verdacht waren.

Ze is een rechter die de orde streng bewaakt, tot buiten de rechtszaal. Zo legt ze regelmatig gag orders (zwijgbevelen) op als verdachten of hun advocaten zich publiekelijk te sterk uitspreken over een zaak onder haar regie.

Zo ook tegen Stone. En ze hield hem hieraan toen Stone februari vorig jaar een bericht op Instagram zette waarin hij haar op de korrel nam. In een internetcollage die hij op zijn account deelde stond een foto van Jackson naast een vizier. In de begeleidende tekst klaagde Stone dat Mueller als „huurmoordenaar van de Deep State [een vermeende samenzwering binnen de overheid tegen Trump, red.] via juridische trucs heeft geregeld dat mijn aankomende proces dient bij Amy Berman Jackson, een door Obama aangewezen rechter.”

Stone verwijderde na kritiek de afbeelding, die afkomstig bleek van een website vol onder meer antisemitische complottheorieën (Jackson is Joods) en bood excuses aan. Niettemin riep Jackson hem binnen drie dagen naar haar rechtbank en scherpte ze het zwijgbevel aan. „Vanaf dit moment mag de verdachte niets meer zeggen over zijn zaak. Punt uit.”

Komende donderdag moet blijken of, en hoe, ze laat meewegen dat diens medestander in het Witte Huis dit wel openlijk doet.