Mannenpraat tegen de prestatiedrang tijdens de Penis Dialogen

Over Seks Milou van Rossum voegt het woord bij de daad. Deze week: mannen met elkaar in gesprek tijdens de Penis Dialogen

Illustratie Merel Corduwener

Een shuttle. Een nietapparaat. Een doosje lucifers. Een bout. Een meetlint. Een halsketting. Een Pritt-stift. Een tampon. Op de vloer van de ruimte in de kunstuitleen in Alkmaar waar ‘proceskunstenaar’ Martijn Engelbregt tijdelijk kantoor houdt, liggen een stuk of veertig uiteenlopende objecten. Die hebben niks te maken met de schilderijen die hij hier heeft gemaakt, maar met zijn andere, langlopende, project: de Penis Dialogen. Sinds drie jaar organiseert hij regelmatig gespreksgroepen voor „mensen met een penis”. Bij elke bijeenkomst vraagt hij deelnemers een voorwerp te pakken dat iets vertelt over de relatie die ze hebben met hun geslachtsdeel. Alles wat er ligt, is al een keer gekozen, zegt Engelbregt (47, zachte ogen, kort baardje, schipperstrui).

De Penis Dialogen zijn „de broodnodige reactie” op de Vagina Monologen, de succesvolle theaterproductie. Het grote verschil zit hem natuurlijk in het feit dat hij gekozen heeft voor de dialoog. Als vrouwen met elkaar over seks praten, gaat het meteen ook over gevoelens. „Bij mannen is het gesprek eendimensionaal: hoe vaak, op welke plek, met wie, hoe groot zijn haar borsten? Daardoor worstelen mannen met prestatiedrang, en is er veel onderling wantrouwen en eenzaamheid. Ikzelf had het ook met mijn beste vriend nog nooit over de kwetsbare kant van seksualiteit gehad.”

Ik ben niet de eerste vrouw die wil komen luisteren, maar vrouwen zijn niet welkom. „Er is meer rust als er geen vrouwen zijn”, zegt Engelbregt. „Voor veel mannen is het natuurlijk al spannend om te komen, sommigen raken ook zogenaamd de weg naar de locatie kwijt.”

Na zo’n dertig bijeenkomsten is het Engelbregt duidelijk geworden dat grensoverschrijding een belangrijk thema is. De grenzen van vrouwen, natuurlijk, die niet altijd even duidelijk zijn: „Soms zegt een vrouw ja, maar voel je toch een nee. Dat is afschuwelijk om mee te maken.” Maar ook de grenzen van mannen: „Een man vertelde, op stoere toon, hoe hij als zestienjarige zijn eerste seksuele ervaring had met de moeder van een vriendje. Pas toen een andere man vroeg of er geen sprake was van grensoverschrijding, besefte hij dat er ook een andere kant aan zat.”

Porno is een onderwerp dat vaak ter sprake komt. Eveneens een vorm van grensoverschrijding, vindt Engelbregt. Voor de acteurs, én voor de kijkers. „Het is verslavend, en je gaat naar steeds extremere dingen kijken – ik heb nog niemand gehoord die dat niet zo heeft ervaren. Het is ook naar buiten gericht, je krijgt het idee dat je elders iets moet halen. Terwijl veel mannen eigenlijk verbinding zoeken met hun partner.”

Bespreken is deel van de oplossing

Elkaar adviezen geven is verboden bij de Penis Dialogen, die overigens niet alleen door hetero’s worden bezocht. „Maar problemen met elkaar bespreken is al een deel van de oplossing”, zegt Engelbregt. „Je voelt meteen ontspanning in de groep ontstaan.” Of zoals een bezoeker schreef: „Ik had het niet willen missen; de wereld is voor mij een beetje beter nu.”

Lees ook de eerste aflevering van ‘Over seks’: Oefenen, want het moet subtieler dan in porno

Deelnemers krijgen na afloop een flesje bier mee met een speciaal etiket. Er zijn twee varianten: top en bottom, een verwijzing naar de klassieke rollen binnen de homoseksuele relatie, met op elk drie vragen. Op het top-flesje staat bijvoorbeeld: ‘Ben je bang voor andermans penis?’ Op het bottom-flesje: ‘Ben je weleens bang voor bepaalde stukken van je seksualiteit?’ Als zo’n flesje thuis op tafel staat, zegt Engelbregt, ontstaat direct „een heel ander gesprek”.

Engelbregt, die dankzij bijdragen van het ministerie van OCW, Stichting Emancipator en de BankGiroLoterij twee parttime medewerkers heeft, wil voor de zomer een ‘sexpack’ op de markt hebben, met op de binnenkant van het karton een spel met vragen, zodat iedere man straks zijn eigen Penis Dialogen kan organiseren.

Meepraten? Ideeën? Mail naar seks@nrc.nl