Recensie

Recensie Media

Erg opwekkend is de nabije toekomst niet in Years and Years

De serie Years and Years schetst een angstaanjagend beeld van de toekomst. Emma Thompson schittert als populistische politicus.

Emma Thompson is politicus Vivienne Rook in Years and Years
Emma Thompson is politicus Vivienne Rook in Years and Years Foto BBC / Red Productions / Guy Farrow

‘Ik begrijp niks meer van de wereld. Een paar jaar geleden was links nog links en rechts nog rechts. Amerika was Amerika. Ik wist niet eens waar Syrië lag.” Met deze woorden van Vivienne Rook, een onderneemster uit Manchester, begint de HBO/BBC-serie Years and Years.

Rook (Emma Thompson) is bij een discussiepanel op tv en shockeert haar publiek als ze, op een vraag van een vrouw uit de zaal over de Palestijns-Israëlische problematiek, antwoordt „dat dit haar geen reet interesseert”. De opmerking zorgt ervoor dat ze binnen 20 seconden ‘trending topic’ is op Twitter. Dat is nog maar het begin. Want gedurende de zes afleveringen van Years and Years, te zien bij NPO Plus, volgen we hoe Rook zich, dankzij haar uitgesproken populistische opvattingen – „het enige wat ik wil is dat mijn vuilnis eens per week wordt opgehaald” – langzamerhand opwerkt tot een succesvol politica.

Haar politieke carrière loopt parallel aan de levens van de Britse familie Lyon uit Manchester, die we volgen vanaf 2019 tot 2034. De serie vangt aan in dat eerst genoemde jaar, maar schiet dan snel door naar 2024: een wereld waarin Donald Trump nog steeds president is, koningin Elizabeth is overleden, China een kunstmatig eiland met militaire basis heeft aangelegd en Oekraïne door de Russen is overgenomen. Ondertussen heeft Vivienne Rook haar Viersterrenpartij opgericht waarmee ze het establishment ongegeneerd uitdaagt.

Lees ook: Black Mirror is door zijn ideeën heen

Futuristische serie

Fictie? Het zou kunnen, maar misschien ook wel niet. Dat maakt Years and Years – gemaakt door schrijver en producent Russell T Davies (Casanova, Doctor Who) – ook zo sterk. Het is een futuristische serie, maar één die zo realistisch sociale, (geo-)politieke en technologische ontwikkelingen in kaart brengt, dat het bijna geloofwaardig is wat je ziet. En dat is heftig.

Want ja, misschien kan je straks wel bellen met een in de hand gemonteerde telefoon, zijn er deepfakevideo’s waarbij gezichten en stemmen van politici digitaal worden gemanipuleerd, is straks de laatste gletsjer in Groenland gesmolten, lijdt Europa aan energie black-outs, zijn er geen bananen meer te koop en regent het soms tachtig dagen achtereen.

Erg opwekkend is die nabije toekomst niet. Desondanks biedt de serie – die sterk doet denken aan de sf-serie Black Mirror, maar dan beter– ook hoop. Dat is vooral te danken aan de Lyons. Stuk voor stuk zijn het warme, moedige personages die, strijdend met hun omgeving en eigen tekortkomingen, als familie solidair blijven tijdens al die roerige tijden.

Mater familias is oma Lyon (Anne Reid), een pittige dame met gepeperde meningen. Zo wijst ze, als we aangekomen zijn in het jaar 2034, haar (klein-)kinderen erop dat ze uiteindelijk zelf verantwoording dragen voor alle ellende in de wereld. „We geven de economie de schuld, Europa, de oppositie, het weer (…) alsof wij er geen controle over hadden, alsof wij zo hulpeloos en nietig waren.”

Maar dat de wereld naar de klote gaat, komt wel degelijk door al die kleine beslissingen die we gedurende ons leven, soms bijna achteloos, maken. Al die onderbetaalde werknemers bij de kassa in de supermarkt? Hadden we toch niet meer nodig? Het is veel prettiger om zelf je boodschappen te scannen zonder iemand in de ogen te hoeven kijken.

„En een T-shirt voor één pond kan niemand weerstaan”, zegt oma Lyon. „De winkelier krijgt maar 5 pence voor dat T-shirt. En een boertje ergens in het veld krijgt er 0,01 pence voor. Dit is de wereld die wij hebben gecreëerd. Gefeliciteerd. Proost.”