Eindelijk gaan de lonen weer fors omhoog

Arbeidsmarkt Door de aanhoudende arbeidskrapte worden steeds hogere lonen afgesproken. Ook het aantal vaste contracten neemt toe.

Medewerkers van het distributiecentrum van Etos in Beverwijk voeren actie bij het hoofdkantoor van Ahold.
Medewerkers van het distributiecentrum van Etos in Beverwijk voeren actie bij het hoofdkantoor van Ahold. Foto Ramon van Flymen / ANP

Nu de arbeidsmarkt krap blijft, is er voor de meeste werkgevers geen ontkomen meer aan: ze moeten hun lonen fors verhogen en vaker een vast contract uitdelen.

Deze donderdag meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) opnieuw een arbeidsmarktrecord – zoals het de afgelopen maanden al zo vaak heeft gedaan. Nu ging het over het aantal openstaande vacatures: dat waren er nog nooit zoveel als in januari: 291.000. De werkloosheid bleef met 3,3 procent bijzonder laag.

En hoewel het lang geduurd heeft, gaan nu ook de lonen fors omhoog. Vorig jaar stegen de lonen in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) nog met 2,6 procent, ten opzichte van het jaar daarvoor. Vorige maand noteerde het CBS een cao-loongroei van 3,2 procent. Vooral de lonen in het bedrijfsleven hebben de laatste maanden een inhaalslag gemaakt.

Vooral in bedrijfsleven neemt de loongroei toe

Afgelopen jaren verbaasden sommige economen zich over de trage loongroei. En politici waren kritisch op werkgevers. Premier Mark Rutte dreigde af te zien van een belastingverlaging voor bedrijven, als die niet snel „aanzienlijk” betere cao’s zouden afsluiten.

Nu komt de loongroei eindelijk in de buurt van die in eerdere periodes van economische groei. Zo stegen de cao-lonen in de hoogconjunctuur van 2008 met 3,5 procent. In 2002 ging het zelfs om 4 procent.

‘We knokken elke dag’

Vakbond FNV claimt het succes door erop te wijzen dat werkgevers nog steeds niet vanzelf de portemonnee trekken. „Wij knokken elke dag voor goede loonsverhogingen”, zegt FNV-bestuurslid Zakaria Boufangacha.

De grootste vakbond eist in al zijn cao-onderhandelingen een loonsverhoging van 5 procent en gaat regelmatig staken als werkgevers daaraan onvoldoende tegemoetkomen.

Recent nog organiseerde de FNV langdurige stakingen in technische groothandels en het distributiecentrum van Etos. In beide cao’s werd vervolgens een loongroei van meer dan 3,5 procent op jaarbasis afgesproken.

Volgens werkgeversvereniging AWVN laat de groei van de cao-lonen nog niet eens het hele plaatje zien. Ook individueel gaan werknemers er vaker op vooruit door de arbeidskrapte, zegt een woordvoerder. „Bijvoorbeeld mensen die van baan veranderen en daar financieel beter van worden. Of werknemers die een extra periodiek krijgen, omdat de werkgever hen wil vasthouden.”

Lees ook: FNV wil minimumloon fors verhogen. Goed idee?

Het CBS kwam met meer goed nieuws: burgers houden ook meer geld over doordat de consumentenprijzen langzamer stijgen. Vorige maand waren de prijzen slechts 1,8 procent hoger dan een jaar eerder. Over heel 2019 stegen de consumentenprijzen met 2,6 procent, vooral door een verhoging van de energiebelasting en het lage btw-tarief.

Voortwoekerende flextrend

De sterkere positie van werknemers is ook zichtbaar in de daling van het aantal flexibele arbeidscontracten, die vorig jaar in gang werd gezet. Het aantal werknemers met een vast contract steeg vorig jaar van 5,4 naar 5,6 miljoen. Het aantal flexibele werknemers (zzp’ers vallen daar niet onder) daalde van 2 naar 1,9 miljoen.

Piet Fortuin, voorzitter van vakbond CNV spreekt al van een „comeback” van het vaste contract, „na een jarenlange, voortwoekerende flextrend”. Al wijst het CBS erop dat het aantal vaste werknemers nog steeds niet zo hoog is als vlak voor de economische crisis van 2008. Toen hadden 5,7 miljoen mensen een vaste baan.