Steeds meer politieke druk voor controle op Big Tech

Big Tech De Amerikaanse toezichthouder FTC wil nu inzage in alle overnames van de vijf grootste Amerikaanse techbedrijven in de afgelopen tien jaar. Steeds meer politici in Europa en de VS pleiten voor een grens aan de macht van Big Tech.

Toezichthouder FTC is met name geïnteresseerd in ‘killer acquisitions‘: het opkopen van concurrenten om die vervolgens af te remmen.
Toezichthouder FTC is met name geïnteresseerd in ‘killer acquisitions‘: het opkopen van concurrenten om die vervolgens af te remmen. Foto Alex Brandon/AP

Toezichthouders, ambtenaren van het ministerie van Justitie, Amerikaanse Congresleden en Europarlementariërs: allemaal zijn ze bezig de druk op ‘Big Tech’ op te voeren. Zodanig zelfs dat de vrijwel ongeremde expansiedrift van de vijf grootste Amerikaanse techbedrijven voor het eerst serieus onder druk komt te staan.

De juridische afdelingen van Microsoft, Alphabet, Amazon, Facebook en Apple draaien deze week overuren. Google (onderdeel van Alphabet) is de komende dagen hoofdonderwerp bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg, waar het bedrijf sinds woensdag probeert een door Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) opgelegde boete van 2,4 miljard euro ongedaan te maken. Tegen Google lopen momenteel drie rechtszaken, goed voor ruim 8 miljard euro aan boetes. Een bedrag dat Google, met een kwartaalwinst van ruim 9 miljard euro, overigens pijnloos kan missen.

Machtsmisbruik

Google ontving de boete in 2017 vanwege machtsmisbruik bij zijn shopping-functie, waarbij het bedrijf volgens de Europese Commissie zoekresultaten zo zou instellen dat het de eigen winkeldienst zou bevoordelen. Volgens Google heeft de dienst juist geleid tot „betere kwaliteit en meer keuze voor consumenten”, zo stelt het bedrijf in een verklaring.

De beroepszaak is een belangrijke test voor het beleid van ‘techtsaar’ Vestager om te zien of de boetes die ze uitdeelt namens Europa ook daadwerkelijk standhouden. „Als de beslissing standhoudt, steunt dit de Commissie in andere lopende mededingingszaken tegen Google en het in de zomer geopende mededingingsonderzoek tegen Amazon”, zegt mededingingsexpert Inge Graef, die aanwezig is bij de rechtszaak. „Er is steeds meer aandacht vanuit de politiek om grenzen te stellen aan hoe techbedrijven hun macht uitoefenen.”

Techtsaar Vestager

Vestager profileert zich als de felste bestrijder van Big Tech door miljardenboetes uit te delen wegens onder meer belastingontduiking – Apple kreeg daarvoor in 2016 een rekening van 13,5 miljard euro gepresenteerd – en machtsmisbruik.

De Eurocommissaris, die onlangs haar termijn met vijf jaar verlengde, heeft al aangegeven de teugels nog verder aan te trekken. Als het aan haar ligt moeten techbedrijven meer verantwoordelijkheid nemen over wat er op hun platforms wordt geplaatst en gaan ze meer belasting betalen.

Gemor van werknemers, een pleidooi van Elisabeth Warren en een steeds luidere roep om regulering. Lees meer over de zwakke plekken van Big Tech

De Amerikaanse toezichthouder Federal Trade Commission (FTC) is ondertussen druk doende Vestagers voorbeeld te volgen. De FTC kondigde dinsdag aan alle overnames van Big Tech van het afgelopen decennium te gaan onderzoeken. De Grote Vijf hebben de laatste tien jaar honderden kleinere techbedrijven overgenomen en daarmee hun grip op de markt aanzienlijk vergroot. Dat gebeurt vaak onder de radar, overnames onder de 50 miljoen dollar hoeven in principe niet bij de markttoezichthouder te worden gemeld.

De FTC wil op deze manier beter inzicht krijgen in de wijze waarop de grote techbedrijven opereren, zei voorzitter Joseph J. Simons in een gesprek met journalisten. Het onderzoek moet helpen duidelijkheid te krijgen over welke data bedrijven als Facebook en Amazon nu precies bezitten – en hoe ze door kleinere partijen over te nemen hun monopoliepositie uitbreiden. Het is „denkbaar”, zei Simons, dat de FTC vervolgens ook juridische stappen gaat nemen als er regels zijn overtreden.

Logischerwijs wil de FTC zich informeren ter voorbereiding op eventuele nieuwe wetgeving: momenteel gaan er, met name onder politici in Europa maar ook in de Verenigde Staten, stemmen op om de monopoliepositie van Big Tech te doorbreken, bijvoorbeeld door bedrijven op te breken of hun algoritmes ter beschikking te stellen aan derden. De verkiezing van een Democratische president in de VS in november zou dat proces aanmerkelijk bespoedigen.

Apple koopt wat het wil

Uit jaarverslagen van de vijf techbedrijven komt naar voren dat ze ieder jaarlijks meerdere honderden miljoenen dollars aan overnames besteden, waar autoriteiten niet altijd even goed zicht op hebben. Apple-baas Tim Cook zei vorig jaar in een interview met het Amerikaanse CNBC „elke twee tot drie weken” een ander bedrijf te kopen. „We kopen alles dat we nodig hebben, bij ons past en een strategisch doel dient.”

De FTC is met name geïnteresseerd in zogenoemde killer acquisitions: het opkopen van een concurrent om die vervolgens af te remmen, of er helemaal de stekker uit te trekken. Deze strategie beschermt de techmonopolies, zet een rem op innovatie en maakt tegelijkertijd concurrentie onklaar.

De Grote Vijf besteden jaarlijks honderden miljoenen aan overnames

Zo besloot Facebook in 2018 plots de apps Moves, Hello en TBH – bedrijven die Facebook in de jaren daarvoor had overgenomen – wegens uitblijvende groei te stoppen. Met name het stoppen van TBH, een app waarbij scholieren elkaar online konden complimenteren, was opvallend. TBH had 2,5 miljoen dagelijkse gebruikers, maar werd nog geen jaar na de overname van Facebook uit de markt gehaald.

De oprichters van TBH werden bij de overname direct door Facebook zelf in dienst genomen. Deze manier van opereren wordt acqui-hiring genoemd: een kleiner bedrijf kopen, om de slimste mensen binnen je eigen muren te krijgen.

Interessant, zo vindt de FTC, dat aangaf met extra aandacht naar dit fenomeen te gaan kijken. De toezichthouder verklaarde „te willen leren hoe kleinere techbedrijven presteren nadat ze door grote bedrijven zijn overgenomen”.

Correctie (12 februari 2020): in een eerdere versie werd de naam van Joseph J. Simons verkeerd geschreven, dat is hierboven aangepast.