Meditatief geritsel wordt steeds meer mainstream

ASMR Video’s van fluisterende mensen, van geritsel en geknisper, zijn online inmiddels ingeburgerd. Hun fans ontspannen erdoor.

Materialen die worden gebruikt in ASMR-video’s.
Materialen die worden gebruikt in ASMR-video’s. Foto Getty Images

Een vrouw fluistert in de microfoon en beweegt bij iedere nieuwe zin haar handen richting de camera, waar ze strak in blijft kijken. Even later pakt ze een boek, waar ze eerst met haar langgenagelde vingers op tikt, en dan de pagina’s tegen de microfoon aan doorbladert. Later in de video streelt ze met een lucifer langs een doosje, wrijft ze in een zachte deken terwijl ze een verhaal fluistert en tekent ze met een stift in een schrift.

Dit is ASMR, ‘autonomous sensory meridian response’. Het genre is al jaren een fenomeen op YouTube. Kijkers zeggen een gevoelssensatie te ervaren bij de video’s vol gefluister, geknisper, getik en geritsel. De ‘response’ begint als tinteling rond het achterhoofd en breidt zich dan uit over nek en rug. Fans spreken ook wel van ‘tingles’ of een ‘hersenorgasme’.

Honderden miljoenen mensen hebben weleens een van de zeker dertien miljoen ASMR-video’s op YouTube bekeken. Meerdere filmpjes hebben tientallen miljoenen views en de populairste kanalen hebben zo’n 2,5 miljoen abonnees en ruim een half miljard views.

Tot niet zo lang geleden leek ASMR nog alternatieve gekkigheid, maar inmiddels speelt ook de commercie in op de populariteit ervan. Amerikaanse beroemdheden als Cardi B, Paris Hilton, Sarah Silverman en Salma Hayek namen al ASMR-video’s op. IKEA lanceerde in 2017 een ASMR-reclame. Vorig jaar fluisterde actrice Zoë Kravitz in twee microfoons voor een Super Bowl-reclame voor een biermerk, waardoor 100 miljoen Amerikaanse kijkers ASMR op tv zagen. In Nederland was vorig jaar oktober een live-ASMR-sessie in het Utrechtse TivoliVredenburg; 176 bezoekers luisterden naar Isabel Meijering, de meestbekeken Nederlandse ASMR-vlogger met 59 miljoen views.

Ameike van der Ven (43), zelfstandig ondernemer uit Apeldoorn, kijkt – of eigenlijk luistert regelmatig naar ASMR-video’s. De tingles omschrijft ze als „een tinteling van nek naar achterhoofd, waarbij ik erg ontspan.” Ze vergelijkt het met het gevoel dat je krijgt bij het rollen van je schouderbladen. „Het is als kippenvel, maar dan niet fysiek, veel dieper.” Zij luistert vooral naar fluister-ASMR.

Een voorbeeld van fluister-ASMR.

Van der Ven kende de ervaring van tingles al langer. „Er waren mensen naar wie ik uren kon luisteren, vanwege hun stem en manier van spreken, daar wilde ik echt in opgaan.” Ze noemt het een soort trance. Toen ze een ASMR-video doorgestuurd kreeg, viel alles op zijn plaats. „Ik zet het op om te kalmeren en als ontladingsmoment na een drukke dag. Zo kan ik spanning en stress loslaten”, zegt ze.

Copywriter Lenneke Manschot (28) uit Lobith moet „ab-so-luut” niets hebben van fluister-ASMR („daar word ik helemaal gek van”), maar ze houdt van video’s met geluiden van geborstel, gekrab en gewrijf. Ze is al jaren bezig met ASMR. „Ik ontspan er heel erg door.” Ze kijkt de video’s graag ’s avonds om bij weg te dromen. Ook tijdens werk kan ASMR haar helpen: „Normaal ben ik tijdens het schrijven snel afgeleid en wil ik steeds naar mijn telefoon grijpen. Maar met ASMR via mijn noise-cancelling hoofdtelefoon raak ik helemaal gefocust én ontspannen.”

Achterovervallen

Luisteraars zeggen dat ASMR-video’s hun helpen omgaan met angst- of stressgevoelens, aldus onderzoek van de University of Swansea uit 2015. Manschot herkent dat: „Ik gebruik het ook weleens als ik gestrest ben of als er iets gebeurt waar ik van baal. Dan zet ik een video aan en kom ik weer tot mezelf, voel ik me zen. Het is een soort meditatie voor me.”

Zijn die ervaringen niet ook te bereiken met meditatie of kalme muziek? Voor zowel Van der Ven als Manschot is het geen of-of-kwestie. Beiden mediteren geregeld en Manschot houdt ook van pianomuziek en Spotify-afspeellijsten met rustgevende nummers. „In stressvolle situaties of wanneer ik het druk heb, pak ik liever een video erbij dan dat ik ga mediteren – dat is toch anders”, zegt Van der Ven.

Vroeger luisterde ik ’s avonds naar praatprogramma’s om tot rust te komen, dit werkt als vervanger

Cindy van der Heide

Dat heeft voor haar te maken met de „diepte van ontspanning” die ASMR teweegbrengt: „Bij meditatie en muziek is mijn brein op de een of andere manier nog actief aanwezig. Het beluisteren van een ASMR-video voelt voor mij als achterovervallen, ik kan me er volledig aan overgeven.”

Bij een steekproef in 2014 onder 475 mensen werd kijkers gevraagd bij welke triggers zij ASMR ervoeren. Alle deelnemers hadden vooraf aangegeven regelmatig ASMR-video’s te bekijken. Na fluisteren was ‘persoonlijke aandacht’ de succesvolste trigger. Mogelijk zoeken mensen dus ASMR-vlogs op om persoonlijk door iemand te worden toegesproken en intieme aandacht te ervaren.

Een ASMR-video met geritsel.

Van der Ven hoopt dat meer wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar het fenomeen. „Voordat meditatie en mindfulness werden onderzocht was het ook maar iets voor een paar mensen, sommigen verzetten zich er toen tegen. Nu is wetenschappelijk aangetoond dat mediteren voor iedereen een positief effect heeft.” Ze hoopt dat meer onderzoek naar ASMR ook leidt tot inzichten waar grote groepen mensen van kunnen profiteren.

Slaapverwekkend

Cindy van der Heide maakt ASMR-video’s. Sinds oktober 2017 runt ze het kanaal Cindy Whispers ASMR. Via een beautyvlog kwam ze voor het eerst een ASMR-video tegen. „Vroeger luisterde ik ’s avonds naar praatprogramma’s om tot rust te komen en in slaap te vallen, dit werkt als vervanger.”

De tingles voelt Van der Heide niet, maar ze voelt wel de rust die ASMR haar geeft. „Als er maar rustig gepraat en gefluisterd wordt, werkt het voor mij slaapverwekkend.” Na enkele jaren video’s gekeken te hebben, nam ze zelf de camera ter hand. „Ik moest nog leren hoe YouTube überhaupt werkt.” In het begin had ze nog niet veel views, maar dat trok snel aan – mogelijk doordat er niet veel Nederlandstalige ASMR op YouTube staat.

Een ASMR-video van Cindy van der Heide.

Van der Heide probeert aan elke video een andere draai te geven, maar heeft altijd hetzelfde doel voor ogen. „Ik houd het beeld voor me dat mensen in bed liggen, oortjes in hebben en in slaap willen vallen. Vanuit dat beeld ga ik rustig en zacht praten, met als doel kijkers te laten ontspannen en ontstressen.” Ze gebruikt een donkere achtergrond, omdat fel licht bij het in slaap vallen niet fijn is. De vlogster zet video’s altijd tussen 20.00 en 21.00 uur online.

Het mooiste aan het werk vindt ze de reacties. „Een moeder van een kind met een ontwikkelingsstoornis zei dat mijn video’s haar zoon in slaap hielpen komen. Het is zo fijn om te weten dat je zo’n kind kan helpen – en zijn moeder ook.”