Hoeveel structuur hebben kinderen nodig?

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.

Illustratie Martien ter Veen

Tekenjuf: „Ik geef naschoolse teken- en schilderles aan kinderen in de basisschoolleeftijd, en wat me opvalt is dat veel van mijn leerlingen thuis zo weinig structuur hebben. Ze hebben geen vaste eet- en bedtijden en geen vaste regels voor wat wel en niet mag. Over alles wordt onderhandeld, waarbij de volwassenen hun kinderen benaderen alsof ze hun vrienden zijn. Het lijkt me zo onrustig voor die kinderen. Ik merk in de les dat ze vaak moe en druk zijn.

„Ik heb mijn eigen, inmiddels volwassen dochter altijd met veel duidelijkheid opgevoed; er waren, afhankelijk van haar leeftijd, een paar duidelijke regels in huis. Ik had de indruk dat het stabiliteit gaf. Als ik tegen mijn leerlingen zeg: ‘Je krijgt één koekje, en je hoeft er nooit om nog één te vragen, want het antwoord zal altijd ‘nee’ zijn’, ontstaat er meteen rust. Des te leuker is het om dan soms van die regels af te wijken.

„Is het, om ze psychisch een ruggengraat te geven, niet heel belangrijk om die regels te hebben? Ook als je tekent, is het zo dat je eerst een duidelijke structuur moet hebben voordat creativiteit kan opbloeien, anders wordt het een chaos.”

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Onderhandelen is positief

Bas Levering: „Sinds de jaren zestig hebben kinderen een stem, sinds de jaren zeventig is opvoeding óók onderhandelen. Dat is positief. De ijzeren regels van de jaren vijftig, die orde in de grote gezinnen moesten bewaren, waren onaangenaam. Regels zijn er niet om ouders greep te geven op de kinderen, maar om kinderen greep op de wereld te geven.

„Ooit was er een tijd voor alles: de zondagse wandeling, ’s avonds thuis een spelletje doen, en na de Fabeltjeskrant gaan slapen. Dat was overzichtelijk. Het strak geleide huishouden verdween vooral toen vanaf de jaren negentig de Nederlandse huisvrouwen massaal de arbeidsmarkt op gingen. Ouders willen de beperkte tijd die ze met hun kinderen doorbrengen leuk houden, en worden toegeeflijk. Kinderen worden van opa en oma, naar de kinderopvang, naar de buitenschoolse opvang gesleept. In het weekend willen ouders met ze naar de dierentuin en bij vrienden op bezoek.

„Voor sommige kinderen werkt die variatie prima, voor andere niet. Die grote verschillen moet je als ouders goed in het oog houden.

„Als ze bij u in de klas op hun tekenblok in slaap vallen, moet u de ouders daar gewoon op aanspreken.”

Structuur is belangrijk

Carlo Schuengel: „Regelmaat en routines in het huishouden hangen inderdaad samen met gunstige uitkomsten als taalverwerving en gezonde slaap. En we weten dat kinderen in meer chaotische omstandigheden vaker gedragsproblemen laten zien. Dus ja, structuur, voorspelbaarheid en dagelijkse routines zijn belangrijk, maar daarvan bewust worden, is op zichzelf niet genoeg.

„Er zijn vaak allerlei factoren waardoor het moeilijk is voor ouders om een stramien te volgen. Gebrek aan structuur wordt geboren uit lastige omstandigheden. Ouders en kinderen delen ook erfelijke eigenschappen, en die kunnen maken dat ze extra hard moeten werken voor regelmaat en structuur. Ook sociaal-economische factoren en werkstress kunnen voor onrust thuis zorgen. We zouden als maatschappij meer moeten kijken naar wat gezinnen nodig hebben.

„U helpt uw leerlingen door de structuur in uw lessen, en ook door af en toe van die regels af te wijken als de situatie daarom vraagt. Wat dat betreft hoeven kinderen het gelukkig niet alleen van hun ouders te hebben, maar worden ze ook ondersteund door ervaringen buiten het gezin.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.