’10 tot 20 gram springstof kan al dodelijk zijn’

Bombrieven Explosievenopsporingsbedrijf REASeuro geeft als een van de weinige in Nederland training in het herkennen van verdachte pakketten.

De bombrief.
De bombrief. Foto Marcel van Hoorn/ANP, politie

Bij explosievenopsporingsbedrijf REASeuro staan de telefoons sinds het ontploffen van twee bombrieven in Amsterdam en Limburg roodgloeiend. „De reden is misschien niet goed, maar het is absoluut reclame voor het bedrijf”, zegt Thijs van Meegen, explosievenexpert bij het bedrijf uit het Brabantse Riel, woensdag aan de telefoon.

REASeuro traint medewerkers van postbedrijven om verdachte pakketten - naast bombrieven, ook kogel- en poederbrieven - te herkennen én wat ze er daarna mee moeten doen. „Na de golf bombrieven van januari hadden we een paar extra aanvragen voor onze training, maar op dit moment staat de telefoon roodgloeiend”, zegt Kim Beke, verantwoordelijk voor de opleidingen bij REASeuro.

Het bedrijf is een van de weinige particuliere bedrijven in Nederland dat trainingen en advies geeft over explosieven, vertelt Van Meegen. „Het bedrijf is voortgekomen uit het opruimen van conventionele explosieven, vooral restanten uit de Tweede Wereldoorlog die nog in de grond zitten. Maar vanaf de vroege jaren 2000 zijn we er ook contra-terrorisme en radicalisering bij gaan doen.” REASeuro heeft veel oud-medewerkers van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) in dienst, met veel kennis over geïmproviseerde explosieven. En dus ook over bombrieven.

Het postsorteerbedrijf in Kerkrade waar woensdag een bombrief (zie hierboven) werd bezorgd.

Foto Marcel van Hoorn/ANP, politie

Lees ook: Mogelijk poging tot afpersing met bombrief

Sissend geluid

Bombrieven verschillen in vorm, maar hebben altijd twee elementen, zegt Van Meegen: een ontstekingsmechanisme en springstof. Meestal worden de brieven verstuurd aan individuen. „Ze gaan daarom vaak af bij het openen van de brief, maar de explosie kan op heel veel verschillende manieren plaatsvinden.”

De twee brieven die woensdagochtend kort na elkaar afgingen in een postsorteercentrum van ABN Amro en in een bedrijfspand van Ricoh, dat post voor andere bedrijven digitaliseert, maakten volgens de politie eerst een sissend geluid. Daarna kwamen ze tot ontbranding, met de kracht van een rotje, een stuk vuurwerk.

Het sissende geluid zegt Van Meegen niet direct iets. „Het kan zijn dat de bom niet goed werkte, maar het kan ook zijn dat het de bedoeling was en als waarschuwing diende: ‘Let op, we zijn in staat om dit te maken.’” De politie vermoedt afpersing: de afzender stopt pas als een geldbedrag in bitcoin wordt betaald, werd woensdag bekendgemaakt. Dat roept nog meer herinneringen op aan de afpersing van supermarktketen Jumbo in 2015. De dader, die inmiddels een celstraf van tien jaar uitzit, wilde toen vier ton in bitcoin zien, anders zou hij bommen bij filialen achterlaten.

Ondanks dat de bombrieven in de buurt van werknemers afgingen, vielen er woensdag geen gewonden. Dat had makkelijk anders af kunnen lopen, denkt Van Meegen. „Als je een brief met twintig tot dertig gram springstof vult, kan die al dodelijk zijn. Een brief open je dicht bij vitale delen van het lichaam. Dat kan een behoorlijk impact hebben.”

Van Meegen leert deelnemers aan de cursus in eerste instantie waar ze verdachte pakketjes aan kunnen herkennen. „Valt er iets op aan de afzender, de beoogde ontvanger, is het pakket volledig dichtgeplakt, of is het overdreven gefrankeerd?” PostNL kan alle zeven miljoen brieven en 800.000 pakketten die dagelijks verstuurd worden niet controleren. Wel kan het postbedrijf op basis van informatie van de politie controles aanscherpen. „We hebben begin januari te maken gehad met verdachte zendingen. Toen hebben we maatregelen genomen, die nog steeds van kracht zijn.” PostNL kan niet zeggen wat voor maatregelen het neemt. „We willen het onderzoek van de politie niet doorkruisen. We nemen maatregelen om ons personeel en om onze klanten te beschermen”, zegt een woordvoerder woensdag.

Een medewerker van een postkamer moet na het identificeren van het verdachte pakket maatregelen nemen. Van Meegen adviseert bedrijven ook wat ze dan kunnen doen. Bijvoorbeeld het pakket bedekken met een speciaal scherfwerend materiaal of te isoleren in een speciale kluis. „Dat is goed voor de veiligheid van omstanders, maar helpt ook het onderzoek van politie en de EOD.”

REASeuro heeft zelf ook bombrieven in elkaar gezet voor trainingsdoeleinden, gebaseerd op echte pakketten. Van Meegen weet daarom dat het construeren van de bommen risicovol werk is en zeker niet uitgevoerd kan worden door leken. „Voor het bouwen van brieven - zeker voor werkende - is specialistische kennis nodig. Laat staan dat je ook moet weten wat voor materialen nodig zijn.”

Correctie (19 februari 2020): In een eerdere versie van dit artikel werd de EOD de Explosieven Opruimingsdienst van de politie genoemd. De EOD - de Explosieven Opruimingsdienst Defensie - is echter onderdeel van de landmacht. Het artikel is aangepast.