De Eerste Kamer beslist: Eerste Kamer wordt niet afgeschaft

Staatkundige vernieuwing Al decennia is er discussie over nut en noodzaak van de Eerste Kamer. Vandaag stemde de senaat over zijn eigen voorbestaan.

De plenaire zaal van de Eerste Kamer. De senaat besloot dinsdag zichzelf niet af te schaffen.
De plenaire zaal van de Eerste Kamer. De senaat besloot dinsdag zichzelf niet af te schaffen. Bart Maat/ANP

Het is met een overtuigende meerderheid van 58 tegen 14 stemmen uitgesproken: de Eerste Kamer is tegen afschaffing van zichzelf. Hiermee is een al meer dan vijftig jaar oud, maar telkens terugkerend voorstel, in de discussie over staatkundige vernieuwing verder naar de achtergrond verdwenen.

Dit keer was het de PVV-fractie in de Eerste Kamer die vroeg de opheffing van de ‘chambre de réflexion’ in gang te zetten. De motie waarin deze oproep was verwoord, kreeg dinsdag behalve van de PVV alleen de steun van FVD. Geen van de andere Eerste Kamerleden wilde zich uitspreken voor een ongeclausuleerd afschaffen van het eigen instituut.

Lees ook een opiniestuk van Wim Voermans: Eerste Kamer: onfris en rammelend relict

Ooit was het D66 dat in 1967 in zijn verkiezingsprogramma het voorstel deed de senaat op te heffen. Sindsdien komt de discussie over nut en noodzaak van de niet rechtstreeks gekozen Eerste Kamer bij vlagen terug. Maar altijd met de kanttekening dat het afschaffen een illusie is, omdat de hiervoor grondwettelijke vereiste tweederde meerderheid in dezelfde Eerste Kamer waarschijnlijk nooit te vinden zal zijn. De uitslag van de stemming van dinsdag bevestigt dit vermoeden. Zelfs D66 stemde tegen.

De opheffing kwam ter sprake in het debat dat de Eerste Kamer voerde over het rapport van de staatscommissie parlementair stelsel, die onderzocht hoe het democratisch stelsel beter kan functioneren. De aanzet werd in 2016 gegeven door de Eerste Kamer. Vooral binnen de VVD werd het toen als een probleem ervaren dat een kabinet dat in de Tweede Kamer over een meerderheid beschikt hier steeds minder vaak zeker van is in de Eerste Kamer, als gevolg van de snel wisselende kiezersvoorkeuren.