Opinie

Racisme is óók van iedereen

Voetbal

Commentaar

‘Ons voetbal is van iedereen’. Zo heet het actieplan dat ministers Bruno Bruins (Sport, VVD) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) en de KNVB-directeuren Eric Gudde (betaald voetbal) en Jan Dirk van der Zee (amateurvoetbal) zaterdag in Amsterdam presenteerden. Met twintig maatregelen willen zij racisme en discriminatie in het voetbal voorkomen, signaleren en sanctioneren.

Want dát er een probleem is, daarover bestaat geen twijfel meer sinds de beledigingen jegens Excelsior-aanvaller Ahmad Mendes Moreira in november.

Lees ook een reportage over FC Den Bosch: ‘In één klap was FC Den Bosch de meest gehate club van Nederland’

Maar wie is ons, vragen veel zwarte betrokkenen zich af. Zoals John Olivieira, voorzitter van de Europese antidiscriminatieorganisatie Football Against Racism in Europe (Fare). Hij zag een paar „grijze duiven” op het podium in Amsterdam – en dat is volgens hem deel van het probleem.

„Laat de KNVB eerst eens naar zichzelf kijken”, reageerde gedragswetenschapper Marjorie Esajas. „Ze stellen alleen witte mensen – overwegend mannen – aan. Hoe kunnen die voelen wat iemand voelt die racistisch bejegend wordt?”

De KNVB is inmiddels ook van die lacune doordrongen. Jan Dirk van der Zee, directeur amateurvoetbal, zei op hetzelfde podium in Amsterdam: „Wij zijn geen afspiegeling van de maatschappij. Dat moeten we wel worden. We moeten geloofwaardiger overkomen. Dat is niet onbelangrijk.”

Een revolutionaire uitspraak, vinden racismebestrijders, die bewijst dat het de KNVB ernst is. De voetbalbond trad al eerder op tegen racisme, maar nooit eerder in zo’n breed verband als nu, met organisaties als de Suriprofs, antidiscriminatiebureau Radar en het Inspraakorgaan Turken (IOT). Dat stemt bemoedigend.

Toch wringt het bij de zwarte gemeenschap dat er een beeldbepalend incident nodig is om de ogen te openen bij KNVB en overheid. Die gemeenschap wordt voortdurend met racisme geconfronteerd, ook ver buiten de voetbalwereld. Van de vrouw die haar handtas stevig tegen zich aan drukt als een donker persoon passeert, tot vergelijkingen met Zwarte Piet en veelvuldige politiecontroles. Ons voetbal is van iedereen? Nee, racisme is van iedereen.

Het antiracismeplan richt zich met name op het intensiever opsporen en harder straffen van racisme, via slimme camera’s en dubbel zo lange stadionverboden. Een goed streven, maar los van de privacygevoeligheid is die aanpak niet zaligmakend.

Je kunt je afvragen of je met hardere straffen het lerend vermogen van mensen aanspreekt. En of de voorgenomen preventiemaatregelen – scholing van scheidsrechters en Fair Play-projecten op scholen – wel voldoende zijn om het probleem bij de wortel aan te pakken. Hoe voorkom je met een stadionverbod of taakstraf dat ouders dubieuze denkbeelden op hun kinderen overbrengen?

Lees ook over het antiracismeplan: ‘Wat ga ik mijn leden nu concreet vertellen als er weer iets over hun huidskleur wordt geroepen?’

De 14 miljoen euro die het kabinet voor het actieplan tegen discriminatie en racisme heeft uitgetrokken, steekt schril af bij andere posten op de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Bovendien is het de vraag wat 14 miljoen voor ruim drieduizend zaal- en veldverenigingen in de schaal legt. Het is een goed begin, meer niet.