Opinie

Hollywood geeft Netflix billenkoek

Coen van Zwol Tien nominaties, nul Oscars: het falen van ‘The Irishman’ was typerend voor de magere oogst van Netflix dit jaar. Waar lag dat aan?

Coen van Zwol

And the loser is… Netflix! De streamingdienst was de grote verliezer van het 92ste Oscargala zondag. Van zijn 24 nominaties – meer dan Disney of Sony – verzilverde Netflix er slechts twee: documentaire (American Factory) en vrouwelijke bijrol (Laura Dern in Marriage Story). Toch had Netflix nooit eerder zo’n sterk filmaanbod: The Irishman (tien nominaties, nul Oscars), Marriage Story, The Two Popes en de briljante, straal genegeerde ADHD-film Uncut Gems.

Vorig jaar won Netflix vier Oscars met veertien nominaties. Roma kreeg er drie: beste regie, buitenlandse film en cinematografie. Toch leek Roma – ondertiteld, zwart-wit, arthouse – veel lastiger te verkopen dan The Irishman. Want: Scorseses magnus opus over de maffia! Een historische reünie van De Niro, Pacino en Pesci! Digitaal verjongd! Laaiende kritieken!

Waarom trok Scorsese aan het kortste eind? Het veld was ijzersterk, dat klopt. Maar het vermoeden is dat Netflix billenkoek kreeg. Gehaat als ‘disruptor’, aanbeden om zijn miljarden, beloonde Hollywood Netflix in 2019 met Oscars toen het bedrijf ten langen leste bereid bleek zijn speelfilms eerst in de bioscoop te vertonen. Dit jaar kreeg Netflix straf omdat het geen akkoord bereikte met de grote bioscoopketens over hoeveel weken verstrijken voordat zijn speelfilms daarna op het net gaan. De 8.500 leden van de Academy zijn experts in dat soort collectieve actie: het is een zeer hechte en publiciteitsbewuste gemeenschap die vooraf stilzwijgend besluit wat het ‘verhaal’ van het Oscargala wordt.

Maar misschien vond Hollywood The Irishman gewoon te lang, te saai, te deprimerend? Scorseses greatest hits op treurmuziek? Op filmsite Indiewire las ik een boeiende post mortem van Dana Harris-Bridson. Zij houdt het op frictie. Netflix dankt net als Facebook, Über of Airbnb zijn succes aan reductie van frictie tussen klant en product. Contact maken en onderhouden, een taxi vinden: nooit was het zo simpel.

Netflix reduceert de frictie tussen kijker en film. Bioscoopbezoek is moeite, risico, kosten, irritatie. Fietsen door de regen. Kaartje kopen – shit, uitverkocht! Giebelende of popcorn malende buren. Een obstakelkoers over knieën als je halverwege weg wilt. Nee, dan Netflix. Altijd en overal beschikbaar. Kopje thee? Even stilzetten. Zware kost? Andere film.

Lees hier de recensie van ‘The Irishman’

Dat gemak wordt meesterwerken als The Irishman al snel fataal. Die vereisen aandacht, geduld, een accumulatie van indrukken. En belonen dat met een unieke ervaring. Dat geduld breng je eerder op als je in de film investeerde, frictie ervoer. Het ‘format’ Netflix leent zich daarom slecht voor The Irishman. Niet dat streaming alleen leeg spektakel verdraagt. Het emotionele gooi- en smijtwerk van Marriage Story werkt wel prima: een film die je snel bij de strot grijpt.

Ik vermoed dat de algoritmes dat allang weten; The Irishman maakt Netflix voor de prijzen en het prestige. „Gefeliciteerd met uw eerste seizoen”, grapte komiek Chris Rock zondag tegen Scorsese. Touché, want als miniserie met cliffhangers had The Irishman beter gewerkt op Netflix. Maar daarmee win je ook geen Oscars.

Coen van Zwol is filmrecensent.