Dementie: boodschappen doen totdat ook de markt voorgoed in de mist verdwijnt

Zap Op de fiets boodschappen doen naar de Albert Cuypmarkt is een heldentocht voor de dementerenden Arie en Peter. ‘Niet zonder ons’ is wederopstandings-tv van Omroep Max.

De heldentocht van Arie en Peter naar de Albert Cuyp in 'Niet zonder ons'.
De heldentocht van Arie en Peter naar de Albert Cuyp in 'Niet zonder ons'. Foto Omroep Max

In Bibian Mentel, paralympisch snowboardkampioene, lijkt soms evenveel vechtlust te zitten als in de rest van Nederland samen. Dus zal de kracht van de steeds met nieuwe kankerdiagnoses geconfronteerde Mentel wel intimiderend geweest zijn voor de 23-jarige Hjalmar die in het nieuwe programma Back on Track aan Mentel werd gekoppeld. Hij probeert uit een langdurige burn-out te komen.

Mentel sprak de onzekere Hjalmar moed in bij het project dat Back on track – een nieuwe loot aan de stam van de wederopstandingstelevisie – hem liet ondernemen. Hij leerde lopen op een slack line (voor degenen uit de tijd van het circus met wilde dieren: dat is een soort koorddansen), zodat hij dat ook boven een ravijn in Zwitserland zou kunnen. Gezekerd, maar toch. Stof waar nachtmerries van zijn gemaakt, zeker voor een jonge man die al voor bijna alles bang is geweest.

Hjalmar sloeg zich onder begeleiding van een professionele slackliner dapper door maanden training heen en vertelde hoe hij, staande op het slappe lint, tot iets van rust kwam. Hij deed het voor aan Mentel die hem, met af en toe een kuchje, bemoedigend toesprak. Uiteindelijk overwon Hjalmar zijn ‘grootste angst’ door zich boven het ravijn opzettelijk van de slack line te laten vallen.

Goed aflopen

Het geruststellende van programma’s als Back on Track (NTR) is dat ze – althans in beeld – goed aflopen. Bij Niet zonder ons (Omroep Max) ben ik daar niet zo zeker van. Ook dat is wederopstandingstelevisie, over mensen die door een hersenaandoening uit de maatschappij geworpen zijn en proberen weer terug aan het werk te komen.

Dat valt niet mee. „Mensen zijn poeslief en keihard”, zegt de aan beginnende dementie lijdende Hans. Poeslief in je gezicht, keihard achter je rug. Je kunt zomaar op de ochtend van je eerste werkdag afgezegd worden. De praktische bezwaren blijken soms groot: de 26-jarige Daphne (hersenbeschadiging na een ongeluk) is zo ongeremd dat ze het uiterste vraagt van het geduld van haar collega’s in de catering.

Pijnlijk is het bezoek van een oud-wijnhandelaar die een dag komt kijken in een slijterij, maar daar al snel ziet dat de keldertrap een onoverkomelijk bezwaar zal zijn. Bovendien: wijnflessen zijn ‘valgevaarlijk’ – en hij beweegt zo slecht.

Niet zonder ons is opgeruimd van toon, maar moffelt problemen niet weg. Prachtig waren de dementerende mannen Arie en Peter. Wie ooit iets wil uitleggen over het mentale schemergebied waarin de beginnende Alzheimerpatiënt verkeert, moet dit stukje Niet zonder ons laten zien.

Voor hun werkgever, een café in Amsterdam, moesten ze boodschappen doen op de Albert Cuyp. Peter had daar vroeger gewerkt, fietste meters voor Arie uit en was, eenmaal op de markt, weer helemaal het mannetje – een mooi gezicht.

‘Niet op de fiets’

Oude collega’s grapten dat het een aard had met hem – en vertelden later hoe hij een tijdje geleden alles driemaal ging vertellen. Maar toen de boodschappen gedaan waren, was daar toch een complicatie. Want waar waren de fietsen? Nergens te vinden. Vooral de arme Arie kreeg het te kwaad. Op een gegeven moment probeerde hij: „Ik ben niet op de fiets gekomen”, alsof hij de werkelijkheid wilde uitnodigen een eenvoudiger scenario uit de kast te trekken.

Uiteindelijk werden de fietsen gevonden, maar toen bleken de boodschappen weer verdwenen. Er ontstond verse twijfel („Dit is mijn fiets niet.”), maar uiteindelijk werd de missie volbracht. Nu maar hopen dat Peter en Arie hun heldentocht een week later weer kunnen volbrengen, en de weken erna, tot ook de Albert Cuyp onherroepelijk in de mist verdwijnt.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.