Team-Ghosn eist stapels aan documenten

Ontslag Carlos Ghosn De Amsterdamse rechtbank buigt zich over het ontslag van ex-Nissan-topman Carlos Ghosn, die van fraude wordt beschuldigd. Maandag ging de ontslagzaak van start. De rechter wil het „praktisch” houden.

Carlos Ghosn stond met een jaarsalaris van 5,8 miljoen euro op de loonlijst van de joint venture Nissan-Mitsubishi B.V.
Carlos Ghosn stond met een jaarsalaris van 5,8 miljoen euro op de loonlijst van de joint venture Nissan-Mitsubishi B.V. Foto Joseph Eid/AFP

„Onderzocht moet kunnen worden of wat Nissan en Mitsubishi met veel bombarie blijven stellen over Ghosn wel de waarheid is”, zo begon Ghosns advocaat Roeland de Mol maandag zijn pleidooi. „Nissan en Mitsubishi halen werkelijk alles uit de kast.”

De sage rondom de uit Japan gevluchte van fraude beschuldigde Carlos Ghosn (65) heeft nu ook een Nederlandse verhaallijn. De Japans-Franse autoalliantie Nissan-Renault-Mitsubishi, waar Ghosn aan het hoofd stond, is geen Nederlands bedrijf, toch zijn enkele belangrijke bv’s van de autoreus wél hier gevestigd. Ghosn stond met een jaarsalaris van 5,8 miljoen euro op de loonlijst van de joint venture Nissan-Mitsubishi B.V. (NMBV), dus moet de Amsterdamse rechtbank zich nu op Ghosns verzoek over de rechtmatigheid van zijn ontslag gaan buigen.

Voor Ghosns ontslag bij de Nederlandse bv vorig jaar mei zijn drie redenen gegeven, zo stelden zijn advocaten maandag: onregelmatigheden bij de totstandkoming van zijn beloning, gepleegde strafbare feiten en afwezigheid op zijn werk wegens voorarrest.

Die laatste ontslaggrond klopt. Ghosn, een gevierde autobons wegens zijn succesvolle bezuinigingsoperaties, werd eind november 2018 gearresteerd in Tokio op verdenking van het onjuist rapporteren aan de Japanse beurswaakhond van zijn inkomsten bij Nissan. Daarna bracht hij ruim drie maanden in de cel door voor hij op borgtocht vrijkwam. Dit tafereel herhaalde zich nóg drie keer, telkens omdat nieuwe beschuldigingen naar boven kwamen over hoe Ghosn zichzelf bij Nissan zou hebben verrijkt.

Spectaculaire ontsnapping

Afgelopen december voorzag Ghosn de zaak van een nieuwe dimensie. Hij ontsnapte vermomd aan zijn huisarrest in Tokio en vluchtte – verstopt in een kist waar doorgaans muziekapparatuur in wordt vervoerd – via een privéjet van Osaka naar Beiroet. Sindsdien leeft Ghosn ‘vrij’ in Libanon, het land van zijn ouders. Begin januari hield Ghosn er een drukbezochte persconferentie waar hij vertelde onschuldig te zijn en wel te moeten vluchten omdat hij het Japanse rechtssysteem niet kon vertrouwen. „In Japan wint het openbaar ministerie 99,4 procent van de rechtszaken, en tegen buitenlanders nog veel meer.”

Lees ook dit verhaal over hoe Ghosn ontsnapte: De spectaculaire vlucht van Carlos Ghosn

Ghosn zegt slachtoffer te zijn van een complot. Hij was namelijk voorstander van een fusie tussen Nissan en Renault, en die zou tot verzwakking van de Japanse invloed bij Nissan leiden. Tegenstanders hiervan binnen Nissan zouden hem erin hebben geluisd, met hulp van het Japanse openbaar ministerie. Volgens Ghosn zijn de betwiste betalingen aan hem tot stand gekomen in samenspraak met andere bestuurders binnen Nissan.

Dat argument bracht Ghosns advocaat De Mol maandag ook in. Hij wees er bijvoorbeeld op dat er op bestuursniveau „unaniem” werd ingestemd met de oprichting van NMBV om betalingen aan Ghosn en andere bestuurders van deze bv te verrichten. Tot een omstreden derivatentransactie zou door „negen directors – ieder voor zich zwaargewicht” zijn besloten.

De zitting bij de Amsterdamse rechtbank, waar Ghosn zelf niet aanwezig was, draaide maandag in de kern om het verzamelen van bewijs voor die ‘men wist ervan’-stelling van Ghosn. Zijn advocaten, van kantoor BarentsKrans, hebben een omvangrijk informatieverzoek bij Nissan en Mitsubishi neergelegd. Met een beroep op de zogeheten ‘exhibitieplicht’ eisen zij via de rechter allerlei interne documenten waarmee Ghosn zijn onschuld kan aantonen, en zijn ontslag kan aanvechten. De rechtmatigheid van Ghosns ontslag en de 15 miljoen euro aan ontslagvergoeding en achterstallig loon die hij eist, worden pas later in het proces behandeld.

Hoewel ze onlangs van de Japanners dertien documenten kregen, stellen de leden van het kamp-Ghosn dat de tegenpartij een „informatiemonopolie in stand houdt” en dat het zonder de interne stukken onmogelijk is voor Ghosn om zich te verdedigen. Daarom vroegen zij onder meer om de interne onderzoeksrapporten van Nissan en Mitsubishi waaruit – volgens de automakers – zou blijken dat andere topbestuurders niets wisten van betalingen aan Ghosn.

Foto’s Mohamed Azakir / Reuters

Mediaoffensief

Nissan en Mitsubishi, die sinds kort worden bijgestaan door advocatenkantoor De Brauw, probeerden het informatieverzoek de kop in te drukken met een procedureel verweer: zij benadrukten dat er voor de wettelijke ‘exhibitieplicht’ in deze fase van de procedure helemaal geen plek is.

Maar advocaat Eelco Meerdink hield het niet alleen bij dat procedurele verweer. Hij zette de Braziliaans-Frans-Libanese Ghosn neer als iemand die „een mediaoffensief is begonnen, waarin hij zichzelf als slachtoffer probeert af te schilderen”.

Meerdink riep in herinnering dat niet alleen de Japanse autoriteiten onrechtmatigheden rondom de betalingen aan Ghosn geconstateerd hadden. Eind september schikten Ghosn en Nissan met de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Ghosn zou van 2009 tot 2018 met hulp van onder meer een hr-directeur een constructie hebben opgetuigd waarmee 140 miljoen dollar (128 miljoen euro) aan toekomstige (pensioen)compensatie buiten de openbare jaarverslagen zou kunnen worden gehouden. De 140 miljoen dollar is nooit betaald. Nissan en Ghosn kochten – zonder schuldbekentenis – voor respectievelijk 15 miljoen en 1 miljoen dollar strafvervolging af.

Volgens Meerdink had Ghosn binnen de alliantie „de absolute macht en gebruikte hij die om zichzelf in alle takken van het bedrijf te belonen”. De advocaat had ter illustratie ook enkele kleurige plaatjes aan zijn pleitnotitie toegevoegd, onder meer van hoe Ghosn de geplande aanpassing van de Nederlandse 30 procent-belastingkorting voor expats in 2019 onderving door een deel van zijn salaris een jaar eerder te laten uitbetalen.

Op wat Ghosn wel en niet gedaan zou hebben, gingen de rechters niet in. Omdat de informatieverzoeken van maandag in feite een bijzaak zijn van de grotere ontslagzaak, zette de voorzitter maandag in op het „helderder in beeld krijgen van het speelveld”.

Afgesproken is dat de rechtszaak zich de komende weken schriftelijk voortzet. Nissan en Mitsubishi zullen een verweerschrift schrijven en daarin aangeven of en welke stukken ze Ghosn alsnog willen verstrekken. Als dat niet genoeg is voor Ghosn, kan hij alsnog de exhibitieplicht inroepen. „Ik zou het graag een beetje praktisch willen houden”, zei de rechtbankvoorzitter, „en niet willen dat we hier twee jaar mee bezig zijn.”