Opinie

Het Saoedische ‘schip van de schande’ komt wapens halen

Een Saoedisch vrachtschip doet een rondje Europa om wapens op te halen. Maar op de kades staan actievoerders te wachten, ziet Carolien Roelants.

Dwars

Heeft het zin om brieven te schrijven aan uw regering, rechters in te schakelen of de kade te blokkeren (en u misschien beurs te laten slaan door de politie) om wapenleveranties aan Saoedi-Arabië tegen te houden? Speciaal wapens die kunnen worden gebruikt in de oorlog in Jemen? Het antwoord geeft de reis van de Bahri Yanbu, een Saoedisch vrachtschip dat op het ogenblik een serie Europese havens aandoet om divers wapentuig in te laden. In elke haven begroet door anti-oorlogsactivisten. Dat antwoord is ja, ja het heeft zin. Een heel klein ja’tje. En een grote nee.

Ik begin met het goede nieuws en dat is dat activisten op 1 februari wisten te verhinderen dat de Bahri Yanbu Antwerpen aandeed. Zogeheten burger-wapeninspecteurs richtten een checkpoint op en controleerden binnenkomende vrachtwagens. Als de chauffeur zei dat hij geen wapens vervoerde mocht hij door (het is natuurlijk de vraag of ze helemaal eerlijk waren, maar allez). De vertegenwoordiger van de Saoedische rederij zei tegen de Belgische tv zwaar onder druk te zijn gezet door de Vlaamse en federale overheid; ik denk dat die overheden wel méér invloed hebben gehad op het besluit Antwerpen over te slaan.

Bahri-schepen varen regelmatig zo’n rondje langs Canadese, Amerikaanse en Europese havens. Vorig jaar haalde een ander Bahri-schip nog Belgische munitie op. Maar juist vorige week kondigde de Waalse overheid aan de wapenleveranties aan het Saoedische ministerie van Defensie te staken – premier Elio Di Rupo verwees naar het „Jemen-drama”. Wallonië herbergt de grote wapenfabrieken FN Herstal en CMI. Het is wel zo dat verkopen aan de Saoedische Koninklijke Garde en de Nationale Garde doorgaan, omdat deze strijdmachten minder te maken hebben met de oorlog in Jemen – zei de Waalse regering. Vindt u dat ik te wantrouwig ben als ik in mijn geestesoog die wapens doorgeleverd zie aan Saoedische bondgenoten op de grond in Jemen?

Tot zover het (relatief) goede nieuws. Nu het slechte nieuws. Dat is dat in al die andere havens die de Bahri Yanbu aandeed, gewoon wapens werden ingeladen. En het is niet niks wat er in een schip van zo’n 50.000 bruto ton gaat. Amnesty International berekende op basis van de vrachtbrieven dat de Bahri Yanbu op zijn tien reizen sinds de oorlog in Jemen in 2015 begon, voor in totaal 360 miljoen dollar aan militaire en dual use goederen had afgeleverd in Saoedi-Arabië. Nog zonder deze trip.

Op zijn huidige reis had het schip in Amerika geen problemen, en voorzover ik kan bekijken evenmin in het Duitse Bremerhaven. Het Britse Sheerness deed het in het holst van de nacht aan, terwijl actievoerders in Tilbury Docks stonden te wachten; Antwerpen sloeg het dus over en in Cherbourg hield vrij massaal opgetrommelde politie te land en ter zee activisten weg van het „schip van de schande”. Na Bilbao wordt het op 15 februari in Genua verwacht, waar vakbonden een staking in de zin hebben. Op vesselfinder.com kunt u trouwens volgen waar het schip zich in real time bevindt – en wat is het vol op zee!

Maar als de reis van de Bahri Yanbu iets aangeeft is het dat Europese regeringen dolgraag wapens willen blijven leveren aan Saoedi-Arabië. Ondanks het Arms Trade Treaty, (2014), dat levering van wapens verbiedt als die tegen burgers worden gebruikt. Wat in Jemen het geval is. En ondanks rechterlijke verboden, zoals in Groot-Brittannië. Maar ja, dat is eigenlijk geen nieuws.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.