Recensie

Recensie Media

Finale van briljante artgame Kentucky Route Zero komt eigenlijk te laat

Games In 2013 was Kentucky Route Zero baanbrekend met zijn artistieke aspiraties. Nu eindelijk het laatste deel van de game verschijnt, voelt het als een statement vol ideeën die al door anderen zijn uitgewerkt.

Kentucky Route Zero: flarden van een nachtmerrie net voordat je wakker wordt, die zo echt lijken dat ze diep in je snijden.

Kentucky Route Zero: flarden van een nachtmerrie net voordat je wakker wordt, die zo echt lijken dat ze diep in je snijden.

Cardboard Computer

In Kentucky Route Zero (KR0) verkeert alles in staat van aftakeling. Het eerste hoofdstuk van dit inmiddels legendarische ‘artgame-project’ dateert uit 2013, de nasleep van de economische crisis. En ook in zijn laatste hoofdstuk, dat eind januari uitkwam, is de stille wanhoop van die periode voelbaar. Het naargeestige surrealisme van deze wereld wordt met weemoed beleefd door de personages. Ze gaan gewoon dóór. Wat moeten ze anders?

2013 was een sleuteljaar voor de game-industrie: Lara Croft liet haar push-up-beha achter en ontwikkelde zich tot een vrouw met diepgang; The Last of Us bracht met veel bombarie volwassen tragiek in een blockbustergame. En KR0 bewees dat er een plek in de markt was voor kunstzinnige auteursgames. NRC schreef toen: „Dat er nog drie delen op stapel staan, zou wel eens hét gameverhaal van 2014 kunnen worden.”

Het mocht niet zo zijn. De game heeft inmiddels zelfs in musea gestaan, maar de laatste drie delen werden zo zeer vertraagd dat het spel nu pas voltooid is. Lyrisch zijn de recensenten nog steeds. Toch voelt ‘Kentucky’ in 2020 ook als een statement vol ideeën die later door anderen zijn uitgewerkt of losgelaten.

KR0 is bovenal een situatieschets van het ‘vergeten Amerika’ dat bij de verkiezing van Trump, internationaal op de voorgrond trad. Als koerier Conway moet je één laatste bezorging maken voordat het bedrijf van je dementerende bazin failliet gaat. Hij neemt de Zero, een snelweg die door de afbrokkelende onderbuik van Kentucky loopt. Je rolt in het duister langs een snelweg die opeens anders loopt als je omdraait. Je vindt levende skeletten die hun schuld met slopend werk proberen af te betalen in een whiskeystokerij, en kapitalistische musea voor verloren dorpen vol verloren dorpelingen. Flarden van een nachtmerrie net voordat je wakker wordt, die zo echt lijken dat ze diep in je snijden, je uit balans houden.

In KR0 zeggen je keuzes weinig over het verloop van het verhaal. Je bepaalt vooral hoe de personages zich voelen. Zo bouwt je een interactief gedicht, waarin oude mannen tegen stille hondjes mijmeren over het verleden, en vrijgevochten robots zingen over liefdesverdriet.

Verwijzing naar Margritte

De game refereert uitgebreid naar literatuur, theater en beeldende kunst – beroemd is deze game om zijn ode aan het surrealistische werk Le Blanc-Seing van René Magritte. Grensverleggend in 2013, toen het geloof in de artistieke potentie van de game pas net opkwam, maar zeven jaar later is het soms tergend. Zo dwingt het spel je een half uur lang naar een toneelstuk te kijken. Spirituele opvolgers als Night in the Woods (2017) laten dit soort confrontaties tussen speler en (een ontbreken aan) interactiviteit varen en voelen daarom prettiger. Maar je prettig voelen is hier sowieso van ondergeschikt belang.

Het laatste hoofdstuk sluit weinig af. Je rent als kat rond tussen de brokstukken van een verregend dorp. Zoekend naar dialogen, soms ontroerend, soms vermoeiend, wanneer het meer lijkt op een theaterstuk waarin je zelf geacht wordt de acteurs te vinden. Wat gaan ze doen? Ze gaan dóór. Dat is alles. Na enige tijd wordt al die uitzichtloosheid te veel. Kentucky Route Zero is geen game om in één keer uit te spelen, maar om in stukjes te beleven, even op je in te laten werken, en los te laten.