Spannende verhoren over de invloed van buitenlandse geldschieters op moskeeën

Ondervragingscommissie Een commissie van negen Kamerleden wil met het onderzoek meer duidelijkheid verkrijgen over de invloed van omstreden buitenlandse geldschieters op Nederlandse moskeeën.
Bezoekers van moskee De Middenweg in Rotterdam, waar in 2018 imam Yassin Elforkani preekte. Hij mocht uiteindelijk daar niet meer preken van de (buitenlandse) eigenaar, die andere predikers stuurde.
Bezoekers van moskee De Middenweg in Rotterdam, waar in 2018 imam Yassin Elforkani preekte. Hij mocht uiteindelijk daar niet meer preken van de (buitenlandse) eigenaar, die andere predikers stuurde. Foto David van Dam

Een verhoor onder ede met een inlichtingendirecteur, een oud-officier van justitie, burgemeesters en salafistische voormannen. De parlementaire mini-enquête over buitenlandse beïnvloeding van moskeeën die deze maandag in de Tweede Kamer begint, belooft een spektakel te worden. Een commissie van negen Kamerleden wil met het onderzoek meer duidelijkheid verkrijgen over de invloed van omstreden buitenlandse geldschieters op Nederlandse moskeeën.

„De Kamer debatteert hier al jaren over, maar nog steeds is veel onduidelijk”, zei commissievoorzitter Michel Rog (CDA) donderdag op een persconferentie. waar de commissie haar opzet uiteen zette. „Nu willen we de feiten boven water krijgen.” Deze week zal de commissie vooral deskundigen raadplegen en mensen uit de islamitische gemeenschap die ervaring hebben met buitenlandse beïnvloeding. Zo zal AIVD-baas Dick Schoof moeten vertellen welke informatie de inlichtingendienst hierover heeft. Volgende week richt de commissie zich op een aantal concrete voorbeelden van buitenlandse beïnvloeding van moskeeën. De (oud-)voorzitters van As Soennah in Den Haag, Al Waqf in Eindhoven en Al-Fitrah in Utrecht zijn opgeroepen voor verhoor. Dat zijn salafistische moskeeën die grote buitenlandse donaties hebben ontvangen, maar daar niet transparant over zijn. Ook een vertegenwoordiger van Diyanet is opgeroepen, het Turkse ministerie van Godsdienstzaken dat zich bemoeit met de 140 Turks-Nederlandse gebedshuizen die eronder vallen.

Lees ook: Geheime lijsten financiering moskeeën onthuld

Het zal ongetwijfeld spannende verhoren opleveren met controversiële moskeebestuurders die zich tot dusver nooit hebben uitgelaten over hun geldschieters. Daarmee wil de Tweede Kamer eindelijk de openheid afdwingen waar zij al zo lang om vraagt – in 2002 voor het eerst. Eerdere kabinetten hebben nooit echt doorgepakt op het thema en frustreerden zelfs een onderzoek naar moskeefinanciering waartoe het kabinet zelf opdracht had gegeven. Nadat NRC en Nieuwsuur in 2018 geheime lijsten van uit het buitenland gefinancierde moskeeën naar buiten brachten, beloofde het kabinet beterschap. Zo kwam er een taskforce waar informatie over financieringsstromen en radicale salafisten moet samenkomen. Ook werd besloten tot de mini-enquête die deze week haar openbare fase ingaat.

Toch is nog maar de vraag of de Kamercommissie zal slagen de door haarzelf geformuleerde opdracht te volbrengen: een oplossing te vinden tegen ‘ongewenste’ beïnvloeding. Het kabinet onderzocht al eerder of buitenlandse financiering kan worden verboden, maar dit stuitte op te veel grondwettelijke bezwaren, zoals de vrijheid van godsdienst. Bovendien kan niet alleen de financiering van moskeeën aan banden worden gelegd, maar zou dit ook moeten gelden voor kerken, synagogen en andere religies. Dat is voor de christelijke coalitiepartners moeilijk te verkroppen. De kritiek van moslimorganisaties afgelopen week was dan ook dat de commissie zich enkel richt op moskeeën, waardoor moslims in hun ogen ongelijk worden behandeld.

De ondervragingscommissie heeft geprobeerd dat verwijt voor te zijn door zich aanvankelijk te richten op beïnvloeding van religieuze instellingen uit ‘onvrije landen’. Zo hoefde alleen gekeken te worden naar invloed vanuit landen als Saoedi-Arabië. Alleen ontdekte de commissie gaandeweg haar onderzoek dat de moskeefinanciering ook uit ‘deels vrije’ landen zoals Koeweit komt, en heeft zij haar onderzoek daarom verbreed. Het laat zien hoe gevoelig het thema ligt.

In april moet het eindverslag gereed zijn.

Lees ook ons interview met fondsenwerver Jacob van der Blom die met miljoenen uit Koeweit en Qatar moskeeën oprichtte in Amsterdam en Rotterdam.