‘Wat ga ik mijn leden nu concreet vertellen als er weer iets over hun huidskleur wordt geroepen?’

Racisme Het antiracismeplan van het kabinet en de KNVB roept vragen op bij vertegenwoordigers van het amateurvoetbal. „Het begint al op zaterdagochtend, bij wedstrijden van jochies van zeven jaar.”

Ahmad Mendes Moreira schudt minister Wouter Koolmees de hand tijdens de presentatie van het plan tegen racisme op het voetbalveld.
Ahmad Mendes Moreira schudt minister Wouter Koolmees de hand tijdens de presentatie van het plan tegen racisme op het voetbalveld. Foto Remko de Waal/ANP

Overal waar rechtser wordt gestemd, hebben spelers van het multiculturele DWS het vaakst te maken met racisme. „Laatst werd onze grensrechter voor Zwarte Piet uitgemaakt”, zegt voorzitter Remko de Jong van de Amsterdamse voetbalclub. „Hij dacht: laat ik rustig blijven en netjes reageren. Toen we hier melding van maakten, verwees de KNVB ons door naar de politie omdat de bond maar beperkt maatregelen kan nemen. Dat gaat me dan te ver. Iemand die met drank op de weg opgaat, kan in mijn ogen ook beter een cursus volgen dan de cel in. Door te praten, kun je iemand tot inkeer brengen.”

De Jong deelt zijn ervaringen onder een partytent op het dakterras van een andere Amsterdamse amateurclub, AVV Zeeburgia. Daar hebben de KNVB en het kabinet zaterdag hun strijdplan tegen racisme en discriminatie in het voetbal gepresenteerd. Ons voetbal is van iedereen, een manifest waarvoor de regering 14 miljoen euro heeft vrijgemaakt voor een periode van drie jaar.

Rapporteren

Als het podium leeg is en de ministers naar elders worden gereden, hebben gelijkgestemden elkaar gevonden aan de borreltafel. Het zijn voorvechters en ervaringsdeskundigen, mannen en vrouwen die al tegen deze problemen streden voordat Nederland zou walgen van het beeldbepalende incident dat tot dit plan heeft geleid: de racistische uitingen richting Excelsior-speler Ahmad Mendes Moreira in de uitwedstrijd bij FC Den Bosch op 17 november 2019.

„Ziet er natuurlijk prachtig uit, hoor”, zegt racismebestrijder John Olivieira, terwijl hij een kopie van het plan omhoog houdt. „Mooi boekje, mooie kaft, mooie woorden. Je zou zeggen: uitrollen maar. Maar ik zit nog met vragen. Wat is de nulmeting van dit plan? Zonder meetbare doelen ben ik benieuwd hoe we het gaan controleren op vooruitgang. En verwachten we nu dat mensen racisme rapporteren door een foto van de dader te maken en die in een app te gooien?”

Olivieira is voorzitter van Football Against Racism in Europe, tegenwoordig beter bekend als Fare network. „Ik vraag me af op wie dit plan zich nu richt”, zegt hij. „Hoe gaat dit plan al die vrijwilligers bij amateurclubs ontzorgen? Racisme is niet alleen een probleem in het profvoetbal. Daar wordt het zichtbaar op de tribunes, door de massa. Maar het begint al op zaterdagochtend, bij wedstrijden van jochies van zeven jaar en in belangrijkere mate hun ouders. Het is een structureel probleem in het amateurvoetbal.”

Koorddansen

„Bij amateurclubs hebben ze hun handen vol”, zegt Karin Blankenstein, voorzitter van de John Blankenstein Foundation, die in naam van haar overleden broer John Blankenstein (topscheidsrechter en homoseksueel) strijdt voor sociale acceptatie. „Ik ben 44 jaar lid van een Haagse amateurclub. Daar zijn we vooral bezig met overleven. Met koorddansen.”

De Jong van DWS: „Ik ben erg blij met de stap die is gezet. Maar wat ga ik mijn leden nu concreet vertellen als er weer iets over hun huidskleur wordt geroepen? Gaat de KNVB zijn organisatie anders inrichten, zodat mensen direct gehoord kunnen worden? Nu blijven dit soort zaken nog lang liggen.”

Olivieira: „In het plan gaat het veel over repressie. Het aanpakken van de daders. Maar voor mij is de essentie: educatie, educatie, educatie. Ik ben blij dat de KNVB net heeft erkend dat ze een witte organisatie zijn. En dat geldt niet alleen voor de KNVB. Op een enkeling na zijn trainers en directieleden in het profvoetbal allemaal wit.”

Blankenstein: „Het is mooi dat er zoveel partijen samen optrekken in dit plan, maar vergeet ook niet hoe belangrijk de rol van de media is. Toen aanvoerders in oktober de regenboogaanvoerdersband droegen, op de jaarlijkse dag voor diversiteit, zongen FC Utrecht-supporters ‘alle boeren zijn homo’s’ richting PSV-fans. Bij Fox hadden ze die dag mooie regenboog-plofkappen op de microfoon, maar geen verslaggever begon na afloop over die liedjes. Het is makkelijk om je tegen discriminatie uit te spreken, maar wat doe je er écht tegen?”

Olivieira: „Laat ik wel benadrukken dat dit plan er niet voor de show is. Ik zie het echt als een uitgestoken hand. En dat is een goed begin.”

Slimme camera’s

De KNVB en het kabinet pleiten voor „slimme camera’s” om daders mee te pakken. Ook in het amateurvoetbal. Daar zou gebruik gemaakt kunnen worden van de camera’s van VoetbalTV, het videoplatform dat de KNVB en Talpa voor het amateurvoetbal hebben opgezet. Wanneer deze camera’s beeld én geluid oppikken, is het idee, kan wangedrag op de velden sneller worden afgestraft.

„Ik heb een jaar geleden een contract ondertekend, maar bij DWS hebben we nog steeds geen camera hangen”, zegt voorzitter De Jong. „Ik ga niet zomaar 4.000 euro installatiekosten betalen die de club beter kan uitgeven aan trainers en ballen. Bovendien is VoetbalTV een commerciële onderneming. Als de KNVB dit als oplossing ziet, zie ik graag dat dit uit een nieuw potje wordt betaald. Anders is het typisch een voorbeeld van het beleid laten uitvoeren door vrijwilligers die al genoeg uitdagingen hebben.”

„Ik hoop dat we hier de komende tijd over blijven praten met elkaar”, zegt hij. „En vooral dat ook politici zich ertegen uitspreken, want dat mag nog veel meer. Je zult er verbaasd over zijn wat onze kinderen voor narigheid meekrijgen vanaf de zijlijn. Spelen we even buiten Amsterdam, zegt er een kerel met twee staffordshireterriërs: ‘Marokkanen zijn toch bang voor honden? Nou, dan ga ik wel achter het doel staan waar ze moeten scoren.’”