Wie in Hongkong geen mondkapje draagt is een paria

Virusdagboek uit Hongkong Oud-fotoredacteur van NRC Claudia Hinterseer woont en werkt in Hongkong. Voor haar oude werkgever hield ze afgelopen week een dagboek bij. De onrust is enorm. En het wc-papier is op.

Ouderen wachten in de rij voor gratis gezichtsbedekkende maskers in Hongkong, 7 februari 2020.
Ouderen wachten in de rij voor gratis gezichtsbedekkende maskers in Hongkong, 7 februari 2020. Foto Tyrone Siu / Reuters

Dinsdag 4 februari, Lamma-eiland

Vandaag is mijn eerste thuiswerkdag. Met 20 graden buiten staat de deur fijn open en een muziekje op. We houden vergaderingen in hangouts en doen verder ook alles online. Niet alleen bij de grote Hongkongse krant South China Morning Post, waar ik op de videoafdeling werk, maar ook bij Google en HSBC en tal van andere bedrijven moeten de mensen thuisblijven. Scholen, universiteiten en gemeentelijke sportfaciliteiten zijn ook voor onbepaalde tijd gesloten.

Claudia Hinterseer

Deze maatregel moet de verspreiding van het coronavirus beperken. Er zijn nu zeventien van de zeven miljoen besmet, dus het valt nog mee. Maar de meeste Hongkongers hebben de uitbraak van het SARS-virus meegemaakt in 2003 en zijn letterlijk als de dood.

De regering appt ons regelmatig. Recent waren dit berichten over protesten (‘Een demonstratie in Mong Kok, pas op je veiligheid’), nu over grensovergangen en quarantaines. Gisteren kreeg ik deze: ‘Contact Port Health if you visited Hubei in last 14 day. Others from Mainland must stay home 14 days, wear mask when out.

Ik kijk bijna de hele dag naar beeld uit Hubei, waar de virusuitbraak begon in de provinciehoofdstad Wuhan. Spookstraten waar mensen dag en nacht in de weer zijn om deze te desinfecteren, overvolle ziekenhuizen, evacuatie-vluchten… Het is hartverscheurend.

Toen ik gisteren in de spits met de metro richting mijn pont naar huis ging, was deze vrijwel leeg. Ook de anders bijzonder drukke zakenwijk Central oogde verlaten. Iedereen draagt een mondkapje. Ik ook. Als je dit niet doet, ben je een soort paria.

Hygiëne van je handen is belangrijker. In publieke ruimten raakt men niks meer aan. Deuren worden onhandig met schouders opengeduwd, liftknoppen ingedrukt met de mouwen over de handen. En iedereen heeft een flacon met handontsmettingsmiddel binnen handbereik.

Eind van de dag komt het nieuws naar buiten dat de eerste virusdode is gevallen in Hongkong. Het 39-jarige slachtoffer is pas de tweede dode buiten het Chinese vasteland. Hij was net in Wuhan geweest, epicentrum van de uitbraak.

Woensdag 5 februari

Sinds vandaag wordt op een dashboard online aangegeven hoeveel besmettingen er zijn, en hoeveel doden. Ik kijk er een paar keer per dag naar. Vandaag bij het opstaan: 21 coronavirus-besmettingen in de stad, en dus die ene dode sinds gisteren.

De mondkapjes zijn op. Een ondernemer die in het Midden-Oosten een lading op de kop tikte houdt vandaag een verkoopactie. Ruim tienduizend mensen zijn erop afgekomen, alsof ze een nieuwe iPhone willen. De eerste in de rij staat er langer dan 20 uur. De mondkapjes zijn op rantsoen: slechts twee doosjes per persoon.

Ander nieuws: een cruiseschip in de haven. Mijn collega is er gaan filmen voor de krant. 3.600 mensen mogen niet van boord van de World Dream. wegens angst voor besmetting. De boot blijkt in januari passagiers aan boord te hebben gehad die nu met het virus besmet zijn.

Lees ook deze reconstructie:Bitterheid groeit over de Chinese aanpak

Donderdag 6 februari

Zodra ik mijn computer opstart, kijk ik naar het dashboard: de teller staat op 22 besmettingen. Ook te zien is waar in de stad de besmette patiënten wonen en in welke ziekenhuizen ze in quarantaine zijn. Het eilandje voor de kust van Hongkong waar ik woon, is tot dusver virusvrij.

Mijn man is op het vliegveld, appt een foto met tekst: KLM in full swing. Ik heb volgende week een vlucht naar Nederland en houd m’n hart vast. Veel landen hebben hun grenzen voor China gesloten, Italië en Taiwan bijvoorbeeld ook voor Hongkong. United Airlines en American Airlines hebben de vluchten op Hongkong geschrapt.

Een nieuwe app van de regering: ’Passenger clearance now only at Airport, Shenzhen Bay and Hongkong-Zhuhai-Macao Bridge.’ Nog drie plekken waar je Hong Kong in of uit kunt.

Veel Hongkongers vinden dat nog te veel. Medisch personeel staakt voor de derde dag, met de eis dat de grens verzegeld wordt om een virusuitbraak in Hongkong tegen te gaan. Er was gisteravond een protest om de regering op te roepen tot strengere maatregelen. De politie heeft traangas gebruikt om de groep uiteen te drijven. Het was een van de weinige dingen die me aan het Hongkong van nog geen maand geleden deden denken.

Reden dat de lokale regering grensovergangen met China openhoudt, is naar eigen zeggen omdat het anders discriminerend is. Het anti-China-sentiment lijkt enorm, maar Hongkong doet er blijkbaar niet aan mee.

Lege schappen, toiletpaier raakt op, 6 februari in Hongkong. Reuters

Vrijdag 7 februari

Er zijn 24 besmettingen in de stad, twee meer dan gisteren. Al valt het nog steeds in het niet vergeleken met China, het blijft verontrustend. Wat ook toeneemt is de online desinformatie. Er is een hardnekkig gerucht dat Beijing-gezinde inwoners van de stad mondkapjes uitdelen aan gelijkgezinden.

Ander wijdverspreid nepnieuws is dat de toelevering van wc-rollen is gestopt. Bijna alles in deze stad komt van net over de grens, uit de provincie Guangdong. Men vreest dat met het sluiten van de grenzen het vrachtvervoer ook tot stilstand komt. Pure paniek. Zowel de regering als leveranciers hebben bezworen dat er voldoende wc-papier is en zal blijven. Te laat. De supermarktschappen zijn leeg en online zijn er filmpjes van geduw en gevechten om een paar rollen. Mijn bejaarde buurvrouw komt thuis met wc-rol onder haar arm, ze draagt het alsof ze een buit binnen heeft. We lachen begripvol naar elkaar.

De krant bericht dat ons thuiswerken verlengd wordt tot 16 februari. Voor veel collega’s is dat minder leuk dan voor mij. Velen hier wonen met diverse familieleden in kleine appartementjes. Ze zitten met z’n allen aan de keukentafel te werken. Twee directe collega’s van me uit Wuhan zijn met Chinees Nieuwjaar niet naar huis geweest. Ze maken zich enorm veel zorgen. Een van hen voelt zich een deserteur. Ze wil niks liever dan helpen, maar moet op afstand blijven.

Een nieuwe app van de regering: ‘COMPULSORY Home Quarantine from Feb 8 for all new arrivals in Hong Kong who have visited Mainland in past 14 days.’ Dat is dus morgen.

Zaterdag 8 februari

Er zijn 26 bevestigde besmettingen in Hong Kong.

Mijn krant kopt: ‘Na een last minute sprint op vrijdag is de grens verlaten’. Er zijn gisteren nog snel zestigduizend mensen de grens overgestoken. Vandaag kom je Hongkong niet meer in vanuit China, dan moet je eerst twee weken in quarantaine.

Breaking news: weer 86 nieuwe doden in China. Dat waren er gisteren ook al 84, de dag ervoor en de dag dáárvoor 71, en dinsdag toen ik aan dit dagboek begon 64. Het is onmogelijk je het verdriet van al die individuele families voor te stellen.

Ik kijk uit naar de dag dat de piek van de virusuitbraak is bereikt en dat de genezingen de besmettingen gaan inhalen. Dan kan ook het leven in deze stad die toch al zoveel voor haar kiezen heeft gehad vorig jaar, weer enigszins terug naar het oude.