Recensie

Recensie Theater

Absurdistische musical over onpeilbaar verdriet

Jeugdtheater De nieuwe voorstelling van Jetse Batelaan is een onvervalste musical, waarin alle hoofdrollen door dieren worden gespeeld. Verder is ‘Het dier, het dier en het beestje’ echter mijlenver van een Disneyfilm verwijderd.

Scène uit de voorstelling ‘Het dier, het dier en het beestje’.
Scène uit de voorstelling ‘Het dier, het dier en het beestje’. Kurt van der Elst

In het werk van Jetse Batelaan staan de verschillende belevingswerelden van een kind en een volwassene vaak op gespannen voet met elkaar. Terwijl de volwassenen in zijn werk vaak uitblinken in banaliteit en onbenulligheid, tasten de kinderen nieuwsgierig de grenzen van de realiteit af. Ook voor hen blijft de werkelijkheid ongrijpbaar, maar ze houden zichzelf tenminste niet zo voor de gek als hun ouders, die de hele tijd maar pretenderen dat ze het wel weten, en zich zo onsterfelijk belachelijk maken.

De kloof tussen kinderen en volwassenen staat ook in Het dier, het dier en het beestje centraal. We volgen de negenjarige Sterre, die het niet zo goed doet op school: iedere keer dat er een tussentijdse toets dreigt, krijgt ze minder zin om naar school te gaan. Het is de aanleiding voor haar ouders en docenten om tot op de bodem te onderzoeken wat er met Sterre aan de hand is.

Absurdistische lyriek

De vorm waarin Batelaan dit verhaal giet is bijzonder geestig: de meeste dialogen worden gezongen en alle personages worden door dieren gespeeld. Dit gebeurt soms doordat de acteurs een dierenpak aantrekken, soms door elektronisch aangestuurde poppen, soms door een simpele uitsnede van karton. Deze bonte dierenverzameling vormt een hilarisch contrast met het serene, onveranderlijke decor, een berglandschap. Voor iedere scène wordt door middel van een black-out een nieuw, verrassend tableau gecreëerd.

Het sterke aan Het dier, het dier en het beestje is hoe het doodnormale leventje van Sterre en haar ouders door de vorm een bepaalde absurdistische lyriek krijgt. De teksten zijn naturalistisch en bestaan bij voorbeeld uit gekibbel aan de eettafel en de poging van een basisschooldocent om zijn leerlingen tot stilte te manen, maar door de schitterende manier waarop ze door de acteurs worden gezongen krijgen ze iets dramatisch mee. Sterre is de enige die gewoon praat, wat de kloof tussen haar en de rest van de wereld nog meer onderstreept.

Lees ook: Jeugdtheatermaker Jetse Batelaan ontvangt Zilveren Leeuw: ‘een statement’

Ontregelende balans

Dat Sterre niet lekker in haar vel zit is duidelijk, maar het apparaat van deskundigen dat vervolgens over haar wordt uitgestort, wordt door Batelaan op hilarische wijze gefileerd. De sterkste scène van het stuk is een breed overleg tussen een klein legertje pedagogen, psychologen en andere professionals, die allemaal in zangerige maar klinische taal (en in de vorm van o.a. een octopus, een kip en een gigantische haai) over Sterre verslag uitbrengen. De technocratische uitbesteding van de zorg om een kind wordt extra tragisch door de emotionele afwezigheid van de ouders, die door hun drukke banen te weinig tijd hebben voor hun dochter.

Het is razendknap hoe Batelaan met zijn bizarre musical een ontregelende balans weet te treffen tussen humor en drama: de vorm is intens geestig, maar ook de hartverscheurende eenzaamheid van Sterre blijft voelbaar. Hoewel het einde van Het dier, het dier en het beestje wat te plotseling naar een happy end leidt, blijft vooral het moment bij dat zij uiteindelijk ook gaat zingen: ten langen leste weet ze uitdrukking te geven aan haar peilloze verdriet.