Opinie

Meer ladders om uit de armoe te klimmen, svp

Rosanne Hertzberger

Hier in Rotterdam-West beginnen mijn privileges toch een beetje te knellen. Andere moeders op school of in de speeltuin zeggen soms ‘u’ tegen mij. De schoonmaakster mompelde, terwijl ze de boekenkast afstofte, dat ik zo’n „geleerde” vrouw was. En dan dacht ik aan de drie generaties artsen in wier schoot ik werd geboren. De proefschriften van mijn twee grootvaders in die boekenkast. Ik leer haar de uitdrukkking ‘gouden lepel’.

Er kwamen steeds vaker alleenstaande moeders in ons leven, via platform-apps als Helpling, Charlycares of gewoon zwart om ons te helpen met huishouden en kinderen. Soms vroegen ze om cash, niet alleen vanwege zwart werk maar omdat ze dan boodschappen konden doen en het geld niet in het zwarte gat van hun bankrekening verdween. Sommige van die vrouwen werkten hard, kwamen op tijd, waren gemotiveerd, slim, gretig en leergierig. En ik vond dat ze meer verdienden in het leven, letterlijk en figuurlijk.

Hen helpen bleek minder eenvoudig dan ik hoopte. Heel langzaam maakte ik me het vocabulaire eigen van hun wereld. De precieze toedracht van BOL- en BBL-opleidingen, Zadkine, Albeda, ROC, ‘sociaal-pedagogisch werk’ of ‘zorg en welzijn’, en alle belangwekkende details van de leer/werkcontracten. Er waren honderd verschillende vormen van goedbedoelde symptoombestrijding in de wereld van het armoedebeleid: gratis fiets, gratis laptop, gratis zwemles, gratis muziekles, gratis voedsel, gratis winterjas. Dan was er ineens menstruatie-armoede in het nieuws, terwijl dat natuurlijk helemaal niet bestaat. Er bestaat gewoon armoede, bij vrouwen die wel of niet menstrueren. Bij mannen heb je trouwens ook armoede.

Wat ik ook leerde, is hoe nietig je in dit land bent zonder opleiding. Er is eigenlijk geen baan te bedenken waar je zonder papiertje – wit – genoeg kan verdienen om in de basisbehoeften van een gezin te voorzien. De inflatie van het diploma bestaat in alle rangen en standen. Van de dokters die plots allemaal een PhD moeten hebben om in opleiding te komen, tot de kinderverzorgster die volleerd pedagogisch medewerker moet zijn om in de buurt van een luier te komen. Je kunt nog zo zorgzaam, betrokken, oplettend, betrouwbaar en creatief zijn, zonder diploma worden jouw kwaliteiten niet gewaardeerd en wordt er al helemaal niet voor betaald.

En als je per ongeluk moeder wordt voor je je opleiding hebt afgerond, is het bijna ondoenlijk om die achterstand in te halen. Acht uur school betekent acht uur niet betaald worden, drie jaar lang.

Zonder opleiding waren deze vrouwen kwetsbare speelballen van de retailers, die de grenzen van de flexibiliteit, de wet, de cao’s, de menselijkheid telkens weer opzochten. Veel van die doodgewone Hollandse winkelketens bleken in werkelijkheid uitknijpbedrijven te zijn. Voorbeeld: een jonge alleenstaande moeder een contract van twintig uur geven, flexibel uiteraard, minimumloon betalen, telkens een ander rooster en haar dat pas drie weken van tevoren geven. Hoe zij dat in vredesnaam moet organiseren met kinderen, is een groot raadsel. Laat staan wat te doen bij schoolvakanties, stakingen en studiedagen. De werkgever verwacht dat hij maar met zijn vingers hoeft te knippen en zij zonder mokken met vrolijk gezicht in de winkel komt staan. Tot zeven uur. Goed, op zondag tot zes.

Het meest frustrerende waren alle tekorten aan zorgers en pedagogische medewerkers die telkens weer in de krant staan. Deze vrouwen waren in theorie goud waard. Dit waren de pareltjes waar de instellingen om zaten te springen. Alleen hadden ze niet het juiste keurmerk. De maatschappij eiste dat zij een onneembare hindernis namen.

Weet u, het voelt heel goed om iemand voedsel te geven. Of een winterjas. Of extra geld neerleggen. Maar daar kun je geen leven mee bouwen. Uiteindelijk zijn boodschappen en winterjassen niet het probleem. Waardig werk, een degelijk inkomen met een acceptabel rooster, dat is nodig. Liefst met doorgroeimogelijkheden en nieuwe studiebeurzen voor leerwerkplekken van alle leeftijden voor de mensen die het verdienen. Er moeten meer ladders zijn voor deze harde werkers om uit de armoede te klimmen. De samenleving zal de vruchten van hun arbeid plukken.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.