Opinie

Je cyclus bepaalt niet wie je bent en hoe je je gedraagt. Dat moet je toch echt zelf doen

Identiteit Laat biologie niet je identiteit bepalen, schrijft . Immers, je cyclus bepaalt niet wie je bent.
iStock

Leven volgens je menstruatiecyclus is hip. Alleen al de afgelopen maanden verscheen een opvallend groot aantal boeken rond de vrouwelijke hormoonhuishouding: De Cyclus Strategie van Maisie Hill, Jaar van het nieuwe verhaal van Daan Borrel en, het boek met de meest onheilspellende titel van de drie, Je brein aan de pil van Sarah Hill. De drie boeken benadrukken dat wie je bent als vrouw, voor een groot deel bepaald wordt door de biologie. Niet: wij zijn ons brein, maar: wij zijn onze cyclus. En daar begint het ongemakkelijk te worden.

De Cyclus Strategie is het meest direct. Het beschrijft alle stadia waar je als vrouw iedere maand doorheen gaat in de eufemistische en verbloemende metaforen van lente, zomer, herfst en winter en heeft als doel ‘je hormonen in je voordeel te laten werken’. Zo kun je beter niet aan nieuwe projecten beginnen in je herfst of winter (de tijd voor en tijdens je menstruatie) en zijn de lente en zomer (de tijd na je menstruatie en tijdens je ovulatie) juist geweldig productieve ‘seizoenen’.

In Jaar van het nieuwe verhaal beziet de hoofdpersoon het leven door de bril van haar cyclus. En in Je brein aan de pil gebruikt de schrijver onderzoek om aan te tonen hoe anticonceptie je identiteit als vrouw onderdrukt en verandert. Of, om in het idioom van Maisie Hill te blijven: mét anticonceptie zit je altijd in de herfst en winter, nooit meer in de lente en zomer.

Het is begrijpelijk dat na decennia van hosanna over hormonale anticonceptie nu een tegenbeweging op gang komt – de bijwerkingen zijn inderdaad niet mals. Maar het is verkeerd om die cyclus alle macht te geven en zo de vrouwelijke identiteit te onderwerpen aan de biologie. Ironisch genoeg zorgt het definiëren van de hormoonschommelingen (of seizoenen, als je wil) op deze manier voor determinisme.

Dat kwam vooral naar voren in de podcast Damn Honey (aflevering 34), over de menstruatiecyclus en De Cyclus Strategie. Daarin wordt gesuggereerd dat het een goed idee zou zijn om in vriendschappen, relaties en op de werkvloer inzichtelijk te maken wie in welke fase van de cyclus is, om vervolgens op basis daarvan projectgroepjes te organiseren. Dan weet je immers veel beter wat je van de ander kunt verwachten. ‘Ik kan nu niet aardig doen, ik zit in m’n winter’. ‘Ik ben vreemdgegaan, ik zit nu eenmaal in m’n lente’. ‘Ik kan nu niet aan dit project beginnen, ik zit in m’n herfst’.

De omstreden psycholoog Jordan Peterson is ook groot fan van dit soort biologisch determinerende definities. In zijn boek 12 Rules for Life komt dit veelvuldig terug. Dat jongens meer geïnteresseerd zijn in dingen en meisjes in mensen bijvoorbeeld, want dat is nu eenmaal de biologie. Of dat „het vermogen van vrouwen om mannen te beschamen en hun een onbehaaglijk gevoel te bezorgen nog steeds een van de oerkrachten van de natuur” is. We kennen het ook dichter bij huis, van politiek leider Thierry („vrouwen hebben nu eenmaal meer interesse in familieachtige dingen”) Baudet.

Dit soort biologisch determinisme is voor niemand goed – of het nu mannen zijn die vrouwen en mannen in hokjes proberen te stoppen, of vrouwen die de gehate frase ‘ben je ongesteld of zo’ nog betekenis geven ook.

Het idee van beschaving is dat je je bewust bent van je biologie, maar je er niet door laat leiden. Zouden mannen moeten kunnen zeggen: ‘Sorry voor dat #Metootje dat ik laatst pleegde, maar ik maak nu eenmaal veel testosteron aan’? Lijkt me niet.

We moeten juist af van de neiging de biologie te laten bepalen hoe vrouwen en mannen ‘nu eenmaal’ zijn en ze daarmee te ontdoen van enige verantwoordelijkheid. We moeten biologische factoren niet meer aandacht geven dan strikt noodzakelijk. Beter blijven we weg van determinisme, en gaan we ervan uit dat ieder individu de vrijheid heeft om zelf te bepalen wie hij of zij is. Daar hoort dan natuurlijk ook verantwoordelijkheid bij. Je cyclus bepaalt niet wie je bent en hoe je je gedraagt. Dat moet je, helaas, zelf doen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.