Waarom gaan baby’s vertraagd huilen als ze een prik krijgen?

Foto Getty Images

Met de geboorte van een baby op de redactie komt ook de babypraat. Zoals over de opvallende secondenlange tijd die er bij baby’s kan zitten tussen het moment dat de scherpe naald van een vaccinatie in het mollige bovenbeentje gaat, en het moment waarop het zonnige gezichtje vertrekt en het kind het op een brullen zet. Voelen ze het pas later? Waardoor is er die huilvertraging bij baby’s?

„Baby’s kun je nog niet uitleggen wat er gaat komen. Ze kunnen dus niet alleen gaan huilen van pijn, maar ook van schrik. Dat kan een paar tellen duren”, zegt Inge Moorman, jeugdarts bij het Centrum voor Jeugd en Gezin Rijnmond. „Die prikkel moet neurologisch even verwerkt worden.”

Bij lang niet alle baby’s die een vaccinatie krijgen is er overigens een huilvertraging, nuanceert Moorman. „Er zijn ook baby’s die direct gaan huilen, of zelfs al bij voorbaat. Doordat ze aanvoelen dat er iets gaat gebeuren, of door de reactie van de ouders.”

Kietelend gevoel

En er zijn ook baby’s die helemaal niet gaan huilen. „Het prikken door de huid en in de spier gaat snel, sommige mensen en kindjes ervaren dat niet als pijnlijk. Het inspuiten van de vaccinatievloeistof daarna kan pijn doen, maar ook alleen een kietelend of vreemd gevoel geven.”

„Niet iedereen wordt geboren met dezelfde pijndrempel”, beaamt pijnexpert Dick Tibboel, emeritus hoogleraar research intensive care op de kinderleeftijd aan het Erasmus MC.

Tot de jaren tachtig dachten artsen zelfs dat pasgeboren baby’s helemaal geen pijn voelden. Operaties werden gedaan zonder pijnmedicatie, alleen met spierverslappers – ook uit angst voor nare bijwerkingen.

In 1987 publiceerde de kinderarts Kanwaljeet Anand (nu hoogleraar aan de Amerikaanse Stanford University) een onderzoek in The Lancet dat nu nooit meer gedaan zou mogen worden. Hij liet acht vroeggeboren baby’s op de gangbare manier aan hun hart opereren, dus zonder pijnstilling, en acht met. Bij de kinderen die zonder verdoving waren geopereerd piekten de stresshormonen torenhoog, en waren er meer complicaties. „Dat heeft ons de ogen geopend”, zegt Tibboel. „Het heeft nog tien jaar geduurd voordat ook alle anaesthesiologen ervan doordrongen waren.”

Pijnbanen in het ruggenmerg

„Baby’s voelen evenveel pijn als volwassenen, er zijn geen aanwijzingen dat het anders is. Het complete pijncircuit, van de receptoren in de huid en de pijnbanen in het ruggenmerg tot het pijncentrum in het brein, is in een foetus van 22 tot 24 weken al aangelegd en het werkt”, zegt Tibboel. „Dus ook bij operaties aan een ongeboren kind in de baarmoeder, zoals bijvoorbeeld bij een open ruggetje, moet er goede pijnbestrijding voor zowel moeder als kind zijn.”

„Sterker nog, te vroeg geboren kinderen reageren mogelijk heviger op pijn. Bij die kinderen is de rijping van de isolatielaag rond zenuwbanen die betrokken zijn bij pijn nog niet voltooid. Er zijn opgaande pijnvezels en afdalende, en met name die laatste moeten zich nog ontwikkelen. Die zijn nodig voor de demping van pijn”, zegt Tibboel.

Pijnstillers zijn natuurlijk niet nodig bij een inenting. Bij een simpele prik volstaat het om je kind vast te houden en er zacht tegen te praten. „Kleine kinderen vertonen nog puur gedrag. De reactie van de ouders bepaalt welke reactie op pijn ze aanleren”, aldus Tibboel. „Catastroferen ze? Of geven ze een kusje erop en klaar?”