Twee mannen ruziën om mummieprinses uit Bolivia

Ophef Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap. Deze week: wangedrag door een museumdirecteur.

De mummie Ñusta in de Boliviaanse stad La Paz.
De mummie Ñusta in de Boliviaanse stad La Paz. Foto Juan Karita/AP

Het was een feestelijke lijkoverdracht, vorig jaar in de Boliviaanse ambassade in Washington. Wetenschappers en diplomaten waren samengekomen om te vieren dat een vijfhonderd jaar oude vrouwelijke mummie genaamd Ñusta (‘Prinses’ in een inheemse taal) zou terugkeren naar Bolivia, het land waar ze uit de grond was gehaald. Stralend middelpunt van de ceremonie was Mark Auslander, de directeur van het Michigan State Museum, de plek waar Ñusta sinds 1890 verbleef. De pers had veel aandacht voor het verhaal, omdat het ging om de eerste mummie uit de Inca-tijd die teruggeven werd aan Zuid-Amerika.

Ñusta is in juli aangekomen in La Paz, waar ze verblijft in het Nationaal Archeologisch Museum. Eind goed al goed, zou je zeggen, maar niets is minder waar. Gulle gever Mark Auslander is in de problemen gekomen, zo meldt de website Retraction Watch deze week. Een onderzoekscommissie heeft vastgesteld dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan het zich toe-eigenen van andermans werk, het falsificeren van data en ander wetenschappelijk wangedrag.

Ordinaire naijver

De zaak lijkt te draaien om ordinaire naijver. Auslander begon aan zijn baan in Michigan in 2017. Hij trof daar emeritus hoogleraar William Lovis aan, antropoloog en curator van de antropologie-afdeling van het museum. Lovis was al jaren bezig met onderzoek naar Ñusta. Daar maakte Auslander een einde aan. Hij wilde de mummie zo snel mogelijk teruggeven aan Bolivia, iets was nog nooit eerder was gebeurd.

Hij gebruikte daarvoor de regels die het museum had opgesteld voor de omgang met de menselijke resten van native Americans uit de VS. Die zijn eigenlijk niet van toepassing op overblijfselen van elders uit de wereld, maar dat vond Auslander niet van belang. Hij zette het wetenschappelijk werk stil, en organiseerde het feest in de Boliviaanse ambassade waar hij, zijn vrouw en zijn vader de meeste aandacht opeisten.

Verzonnen tests

Een beetje vreemd allemaal. Kwalijk werd het, volgens de commissie, toen Auslander een verslag publiceerde over het onderzoek dat aan Ñusta was gedaan. Daarin eigende hij zich het werk toe van Lovis, verzon uitkomsten van radiologische tests en liet zaken weg die cruciaal zijn om de geschiedenis van Ñusta te begrijpen.

De leiding van de Universiteit van Michigan heeft Auslander nu de opdracht gegeven zijn excuses te maken aan Lovius. Over disciplinaire maatregelen is men nog in beraad.