Jetten wil geen coalitie vormen met Forum voor Democratie

Coalitievorming D66 zal na de Tweede Kamerverkiezingen niet in een coalitie stappen met Forum voor Democratie. Met die uitspraak is Rob Jetten de eerste landelijke fractievoorzitter die FVD uitsluit als regeringspartner.

Sprekers in het Brabantse provinciehuis voorafgaand aan een debat over verduurzaming van de veehouderij.
Sprekers in het Brabantse provinciehuis voorafgaand aan een debat over verduurzaming van de veehouderij. Foto Rob Engelaar / ANP

D66-fractievoorzitter Rob Jetten zal na de Tweede Kamerverkiezingen niet formeren met Forum voor Democratie als Thierry Baudet daarvan partijleider is. Die belofte maakte Jetten vrijdag tijdens een bijeenkomst in de Tweede Kamer voor nieuwe D66-leden. Hij reageerde daarmee op de coalitieonderhandelingen in de provincie Brabant. De grootste partij, de VVD, maakte vrijdagochtend bekend serieuze gesprekken te voeren met CDA en FVD.

Het Brabantse provinciebestuur viel uiteen nadat het CDA in december uit de coalitie was gestapt. De christendemocraten waren ontevreden over de geplande stikstofmaatregelen, omdat ze die te ver vonden gaan voor de boeren. De VVD begon daarna gesprekken met twee groepen potentiële coalitiepartners: enerzijds met de overgebleven coalitiepartijen (D66, GroenLinks en PvdA), aangevuld met de SP, en anderzijds met het CDA en FVD. Vrijdagochtend maakte de VVD bekend met die laatste twee partijen verder te willen praten.

Volgens Jetten geven zijn coalitiepartners VVD en CDA daarmee „een heel verkeerd signaal” aan Brabanders met een migratieachtergrond. „Mijn oproep luidt: doe het niet.” Op de vraag van een van zijn leden of het niet „ondemocratisch” is om partijen op voorhand uit te sluiten, antwoordde Jetten dat hij „niet geassocieerd” wil worden met FVD. „Baudet heeft de afgelopen weken de onafhankelijkheid van onze rechtsstaat ter discussie gesteld, journalisten beticht van misinformatie en politieke voorkeuren. Hij vindt het normaal dat een homoseksuele leraar op een christelijke school ontslagen kan worden, wil het verbod op discriminatie schrappen. Hij heeft de afgelopen week voor de zoveelste keer een bevolkingsgroep over één kam geschoren en weggezet. Ik wil kijken naar de inhoudelijke voorstellen die hij doet, maar ik wil niet met hem in een coalitie zitten alsof D66 en Forum op dezelfde manier naar de wereld kijken.”

Jetten vervolgde met de belofte: „Als we na de Tweede Kamerverkiezingen een FVD hebben dat geleid wordt door Baudet, dan ga ik, als ik partijleider ben, niet met hem onderhandelen. Die duidelijkheid geef ik u nu al.”

Of Jetten, die na het vertrek van Alexander Pechtold interim-fractievoorzitter van D66 werd, daadwerkelijk partijleider wordt, is nog onduidelijk. Hij heeft wel vaak gehint die ambitie te hebben, maar heeft zich nog niet officieel kandidaat gesteld.

Trein-tweet

Directe aanleiding voor Jetten om FVD uit te sluiten van samenwerking in coalitieverband is de 'trein-tweet' van FVD-fractievoorzitter Thierry Baudet. Die tweette afgelopen weekend over een incident dat plaats zou hebben gevonden in een trein, waarbij twee „dierbare vriendinnen” van de politicus onheus bejegend zouden zijn door „vier Marokkanen”. Later bleken de Marokkanen NS-medewerkers te zijn die een kaartcontrole hielden. Baudet verwijderde zijn tweet niet.

Jetten: „Het is niet zo dat de partij nu afstand neemt van zijn uitspraken. Dus op dit moment ís Baudet de partij. Maar wie weet is er hoop. Het gaat me nu om FVD en Baudet is daarvan het uithangbord en doet de meest vergaande uitspraken. De excuses die hij tot nu toe heeft gegeven zijn voor mij geen echte excuses. Als er een nieuwe partijleider is, dan geven we die de kans. Maar die moet wel van ver komen.”

Jetten benadrukt dat hij niet voor een cordon sanitaire is – het volledig isoleren en buitensluiten van een partij. Hij gaat, zegt hij, in debat met Baudet en zijn partij steunt soms moties van FVD. „Die beoordelen we op inhoud. Maar sámenwerken, in de vorm van een coalitie, dat doen we niet. Je verbindt daarmee de naam van je partij, van jezelf, aan Forum voor Democratie. De kiezer buiten maakt het onderscheid amper tussen verschillende partijen. Die ziet dat als één geheel dat met elkaar samenwerkt.”

Tot nu toe sloot alleen vicepremier en minister Hugo de Jonge (CDA, Volksgezondheid) samenwerking met FVD uit. Op vrijdag reageerde De Jonge terughoudend op de gesprekken in Brabant. Het is volgens hem aan de provinciale CDA-afdeling om hierover te beslissen.

GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver deed dat niet, maar zijn partij royeerde deze week wel een gedeputeerde in Limburg omdat ze, tegen de zin van haar partij in, toetrad tot een provinciebestuur waarvan ook PVV en FVD deel uitmaakten.