Europa moet, ook militair, minder naïef worden, vindt Macron

Kernwapens Na de Brexit is Frankrijk de enige kernmacht van de Europese Unie. President Emmanuel Macron biedt aan om samen te werken op het gebied van nucleaire afschrikking.

De Franse president Emmanuel Macron in gesprek met militairen op de École Militaire in Parijs
De Franse president Emmanuel Macron in gesprek met militairen op de École Militaire in Parijs Foto François Mori/AP

Europa moet het lot in eigen hand nemen en voor zijn eigen veiligheid leren zorgen. Europa mag „geen toeschouwer” worden op het wereldtoneel. De Franse president Emmanuel Macron formuleerde vrijdag opnieuw ambitieuze geopolitieke doelen voor Europa.

Hij bood Europa een gesprek aan over een toekomstige Europese rol van de Franse nucleaire afschrikking. Frankrijk is bereid om op dat gebied met andere Europese landen samen te werken. Macron wil een „strategische dialoog” over de bijdrage die de Franse afschrikking aan de Europese veiligheid kan leveren. „Cruciale Franse belangen hebben nu een Europese dimensie gekregen”, zei hij.

Na de Brexit

Macron sprak vrijdag op de École Militaire in Parijs over het Franse kernwapen, een toespraak die elke Franse president een keer geacht wordt te houden. In vijf kwartier schetste Macron bekende veiligheidsrisico’s in de wereld en onderstreepte hij keer op keer dat Europa niet anders kan dan leren op eigen benen te staan, ook op defensiegebied. Europese zelfstandigheid is een favoriet thema van Macron, deze keer bracht hij het in verband met Franse kernwapens.

Na het vertrek van het VK uit de EU is Frankrijk de enige kernmacht in de Unie. Hij zei dat de Brexit overigens niets verandert aan de nucleaire samenwerking tussen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

De Franse president gebruikte de toespraak voor een gehoor in uniform ook om Frankrijk als machtige speler neer te zetten. Hij zei op dit moment geen verdragen te willen sluiten die zouden verplichten tot een verlaging van het aantal kernwapens. Macron zei dat de militaire uitgaven zouden stijgen en onderstreepte dat Frankrijk militair een rol van betekenis speelt in een aantal conflictgebieden, zoals de Sahel.

Maar Europa en de Franse rol in Europa stonden centraal. Macron zei dat Europa een strategie moet ontwikkelen om te voorkomen dat het wordt gereduceerd tot een toeschouwer in een wereld gedomineerd door China, de VS en Rusland, die elk opkomen voor hun eigen belang. Macrons Europese defensie staat overigens uitdrukkelijk naast de NAVO en is niet bedoeld als concurrent van het Atlantisch bondgenootschap. Vorig jaar baarde Macron veel opzien door de NAVO „hersendood” te noemen.

Doet Europa genoeg?

Europa, zei hij, stelt zichzelf de verkeerde vragen. De vraag moet niet zijn of wij ons willen verdedigen met hulp van Washington of niet. Frankrijk is een loyale NAVO-bondgenoot. De vraag moet volgens Macron zijn: doen we wel genoeg aan defensie? Hij herinnerde eraan dat de EU op een top in 1999 al had beloofd meer aan defensie te zullen doen. Maar terwijl anderen in de wereld investeerden, was het devies in Europa jarenlang „bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen.”

Macron probeerde Europeanen de ogen te openen voor een wereld waarin internationaal recht en de multilaterale samenwerking plaats maakt voor het recht van sterkste. Europa moet in die wereld minder naïef zijn. De EU heeft zichzelf te lang gedefinieerd als een interne markt en het toegelaten dat belangrijke infrastructuur – wegen, vliegvelden, energiecentrales – in de handen van Russische en Chinese investeerders zijn gevallen. Dat was, zei Macron, een grote fout.