Een partijdige persvoorlichter

Hans Ree

De WK-match van de vrouwen tussen de Chinese wereldkampioen Ju Wenjun (28 tijdens de match) en de Russische uitdager Alexandra Gorjatsjkina (21), die in januari in Shanghai en Vladivostok werd gespeeld, was wisselvallig en spannend. Ze waren aan elkaar gewaagd.

Na hun negende partij, waarin Ju met wat geluk de stand gelijk maakte, schreef de perschef die namens de FIDE de wedstrijdverslagen de wereld in stuurde: „Slecht voorbereid, lethargisch, ongeïnspireerd, onintuïtief, dat waren woorden waarmee Ju Wenjuns spel in de eerste acht partijen van haar titelmatch werd beschreven. Haar Russische tegenstander lijkt beter voorbereid, is zeven jaar jonger, beter gemotiveerd en vastberaden om wereldkampioen te worden.”

De man die deze curieus partijdige tekst schreef namens de wereldschaakbond, die onpartijdig zou moeten zijn, was geen patriottische Rus, maar de Zwitser Michael Friedman. Ook in de weken daarvoor had hij voor Ju weinig goede woorden over. Je zou haast denken dat hij er rekening mee hield dat de FIDE tegenwoordig min of meer in Russische handen is.

Op 13 januari verhuisden de spelers van Shanghai naar Vladivostok. Net op tijd. Het Chinese virus was al bekend, maar er waren nog geen vluchten afgelast. Het stond toen gelijk in de match en in Vladivostok namen ze om de beurt de leiding. Tenslotte won Ju Wenjun een tiebreak van vier rapidpartijen. Ze blijft wereldkampioen, ondanks haar zogenaamde lethargie en alle andere dingen die volgens de persman van de FIDE niet deugden.

Hoe sterk zijn de vrouwen? Wereldkampioen Ju is op de algemene ranglijst nummer 348 en Gorjatsjkina zit er niet ver onder. Sterke spelers dus, maar toch denk je af en toe: ‘Maar zoiets doe je toch niet?’ Ik moet er bij zeggen dat ik dat vaker denk, vooral als ik mijn eigen partijen naspeel.

Bij de vierde matchpartij dacht ik het ook: ‘Dat doe je toch niet?’ In een stelling die slechter was, maar niet verloren, liet Gorjatsjkina een afwikkeling toe naar een pionneneindspel dat wel geforceerd verloren voor haar was.

Een ervaren coach hamert het er in bij zijn pupillen: een pionneneindspel mag niet beoordeeld worden met vage termen als ‘wit staat beter’. Het is berekenbaar en moet dan ook tot het eind worden uitgerekend. Het is scherp gedefinieerd: gewonnen, verloren of remise en onderweg is er geen weg terug. Het was beslist niet makkelijk om dit pionneneindspel tot het eind uit te rekenen, maar juist daarom had Gorjatsjkina er ver van moeten blijven.

Zie diagram

Ju Wenjun - Alexandra Gorjatsjkina, WK Shanghai 2020, vierde partij.

Wit probeerde al heel lang dit eindspel te winnen, maar als zwart hier koelbloedig 50...Ke8 had gespeeld, zou wit geen vorderingen kunnen maken. Als ze dan 51. Dxa7 zou spelen, heeft zwart na 51...Dd5+ eeuwig schaak. 50...De7 Nonchalant. Nu kan wit naar een gewonnen pionneneindspel afwikkelen. 51. Dxe7+ Kxe7 52. g4 De winnende zet. 52...Kd6 Na 52...hxg4+ 53. Kxg4 Ke6 komt 54. f4 met de dreiging f5+. 53. gxh5 gxh5 54. Ke4 Kc6 Met 54...Ke6 kan ze wits koning niet tegenhouden, want na 55. Kf4 Ke7 56. Kf5 Kf7 heeft wit de tempozet 57. f3 (of 57. f4) 55. f4 Kb5 56. Kd5 f5 57. Kd6 Kb6 58. Kd7 Ka5 59. Kc7 Kxa6 60. Kc6 Ka5 61. Kxc5 Ka6 62. b4 Kb7 63. Kd5 Zwart gaf op. Wit verovert de f-pion, zwart de b-pion en in de pionnenrace die dan volgt promoveert wits f-pion met schaak.