Vrij zijn is…praalwagens bouwen voor het carnaval

Vrij Hoe breekt Nederland uit de sleur?

Foto Lars van den Brink

‘Zòt zèèn is zo gèk nòg nie’ is dit jaar het thema van het carnaval in Tilburg, ook wel Kruikenstad. Nog twee weken en dan barst het los. Maar in de Bouwhal op industrieterrein Kraaiven is het nu al feest. Veertien carnavalsverenigingen bouwen hier ieder jaar een andere praalwagen op. Je struikelt over de gekleurde draken, halve kastelen en narrenkoppen. Carnavalsmuziek schalt door de hal. Her en der staan kratjes bier.

De beheerder is Chris Emmers (64, werkte 36 jaar bij Defensie). Vanuit de hooggelegen bar van ‘zijn’ vereniging de Schèèl Praaje (schele preien, „Vraag me niet waarom”) kijkt hij glunderend uit over vijfduizend vierkante meter bouwhal. „Het begint met een dagje hier en een middagje daar. Na de zomer gaan we los.”

Emmers is hier nu zeven dagen in de week: „De woensdag na carnaval weet ik al wat ik voor het volgende jaar wil maken. Dit jaar bouwen we een fantastische wagen met een grote draak en veel mysterie.” Creatief? „Ook ervaring. Na het carnaval kijk ik op Omroep Brabant alle optochten terug.”

Er zijn zo’n vijftien Praaje aan het werk. Een stel jonge gasten buigt zich over een in de wagen ingebouwde laptop. Zij programmeren de bewegende delen: een molen die op en neer gaat, de lange hals van de draak waarin een hijskraan verborgen is, condors die eromheen cirkelen. Deze condors gaat Emmers zo vastlassen. Hoog op een steiger plakt zijn vrouw de schubben van de draak.

Hun buren, De Bierschaope, staan erom bekend dat ze elk jaar zo laat mogelijk beginnen en dan ’s nachts zo lang mogelijk doorgaan. Fata morgana is hun thema. Kameel erbij, cactussen worden in de spuitverf gezet, en alles larger than life.

Een relatief jonge vereniging is De Bombezjoerders. Mark van der Wijst (48): „Acht jaar geleden deden we mee met een winkelwagentje. Telkens een stapje groter.” Vandaag gaan ze hun dinowagen „affoamen”, met behalve dino’s onder andere een oer-Prins Carnaval en een kookpot voor mensenvlees.

De Görkese Turken (sinds 1955) bouwen dit jaar helaas een maatje kleiner. Maar mooi wordt hij, hun ‘ruimtewaogen’ met vliegende schotel en groene aliens. Al meer dan 25 jaar loopt Sjef Heefer (70) in de optocht voor de wagen: „Dan moet je zes ogen hebben.” Hij vertelt dat carnaval vieren tot 1965 door invloed van de katholieke kerk verboden was in Tilburg. Met zijn familie ging hij naar Bergen op Zoom. De Görkese Turken wilden het carnaval openbaar maken.

Jarenlang schilderde Heefer grote polyesterpoppen, nu verleent hij hand-en-spandiensten. „Ieder heeft z’n kunstje. Je leert hier veel, mensen staan van zichzelf te kijken.”