Analyse

Kamer voert strijd over arbeidsmarkt vanuit schuttersputjes

Kamerdebat De adviescommissie zei het met nadruk: zie deze voorstellen voor hervorming van de arbeidsmarkt als één geheel. De Kamer had er woensdag maling aan.

Minister Koolmees vindt het „niet productief nu al taboes op te werpen” over de adviezen van de commissie-Borstlap.
Minister Koolmees vindt het „niet productief nu al taboes op te werpen” over de adviezen van de commissie-Borstlap. Foto Bart Maat/ANP

De coalitiepartijen van Rutte III bleven het maar vragen; laten we nou zonder taboes debatteren over een hervorming van de regels rond werk en sociale zekerheid. Maar daar hadden de linkse oppositiepartijen woensdagavond in de Tweede Kamer totaal geen trek in.

De Kamer debatteerde over de vergaande voorstellen die een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Hans Borstlap twee weken geleden presenteerde. Zie die voorstellen toch vooral in samenhang, benadrukte Borstlap daarbij. Zo moet volgens hem de wildgroei aan flexwerk drastisch worden teruggedrongen; het vaste contract moet weer de norm worden. Maar tegelijk moeten werkgevers meer ruimte krijgen om personeel met een vast contract te ontslaan, of minder uren te laten werken. Anders durven kleine ondernemers geen vaste contracten meer uit te delen.

Het een kan niet zonder het ander volgens de commissie, maar dat is precies wat GroenLinks, SP en PvdA wél willen. Minder flexwerk? Graag! Minder bescherming van vast personeel? Geen denken aan.

De linkse partijen lijken niet bereid concessies te doen aan rechtse partijen als het om het hervormen van de arbeidsmarkt gaat

„Het is een klassieke denkfout dat mensen met een flexbaan er iets aan hebben als je 7 miljoen mensen [met een vast contract] onzeker maakt,” zei PvdA-leider Lodewijk Asscher. „Laten we die pagina gewoon met een schaartje uit het rapport knippen.”

GroenLinks-leider Jesse Klaver begreep de oproep niet selectief te winkelen in het advies, maar hij is bezorgd dat het advies in de „traditionele groef valt dat én links én rechts iets van pijn moet hebben.”

SP-leider Lilian Marijnissen zei dat „het recept om die onzekerheid aan te pakken” nooit ofte nimmer „introduceren van een nieuwe of andere vorm van onzekerheid” kan zijn.

Lees ook: 47 adviezen over de arbeidsmarkt - dit zijn de belangrijkste

Verkenning

Een grote hervorming van de regels rond werk en sociale zekerheid komt er onder dit kabinet niet meer. Dus was het debat woensdag vooral een eerste verkenning waar ruimte voor concessies zit bij partijen die wellicht in een volgend kabinet terechtkomen. De linkse partijen waren woensdagavond duidelijk: bij ons niet.

D66-Kamerlid Steven van Weyenberg zocht in het debat voortdurend naar een handreiking bij GroenLinks, SP en PvdA. Maar de linkse partijen lijken niet bereid concessies te doen aan rechtse partijen als het om het hervormen van de arbeidsmarkt gaat. Het leidde bij Van Weyenberg tot de verzuchting dat „we in dit debat de luxe van taboes niet hebben”. Elke partij is het toch eens dat een „grootschalige verbouwing van de arbeidsmarkt noodzakelijk is? Als partijen in hun schuttersputjes blijven, staan we hier over tien jaar weer in een soortgelijk debat.”

Ook minister Wouter Koolmees (D66, Sociale Zaken) vond het „niet productief nu al taboes op te werpen”. Wierp de minister maar wat meer taboes op, vond PVV’er Léon de Jong, die als enige Kamerlid negatief was over het hele rapport: „Doorgeslagen hervormingsdrift.”

Terug naar 1900

Coalitiepartijen VVD, CDA en D66 benadrukten dat met name kleine bedrijven nu terughoudend zijn met vaste contracten omdat er zoveel risico’s aan vastzitten, bijvoorbeeld als een werknemer langdurig ziek wordt. VVD-Kamerlid Judith Tielen ergerde zich aan de eenzijdige opstelling van sommige partijen, zei ze. „Jammer, want in plaats van de arbeidsmarkt vooruit te trekken naar de eenentwintigste eeuw, zetten partijen met dit soort uitspraken de maatregelen in z’n achteruit, terug naar de jaren 1900.”

Ook D66 en VVD vinden niet alle voorstellen van de commissie-Borstlap een goed idee. De liberale partijen willen graag dat zzp’ers de vrijheid blijven houden om zzp’er te zijn. Veel mensen kiezen daar zelf voor, vinden zij. Maar volgens de commissie-Borstlap moet voor zzp’ers gaan gelden dat ze ‘werknemer, tenzij’ zijn.

Over één voorstel van Borstlap tekende zich wel brede overeenstemming af; het deeltijdontslag. Ook VVD, CDA en D66 hingen „geen slingers op” bij het voorstel om werkgevers eenzijdig de mogelijkheid te geven personeel minder uren te laten werken, of over te plaatsen. De coalitiepartijen vroegen het kabinet te zoeken naar andere manieren om de wendbaarheid van vast personeel te vergroten. Maar „totdat we betere voorstellen hebben, ga ik niks blokkeren,” zei CDA-Kamerlid Hilde Palland-Mulder, want werkgeverschap moet ook aantrekkelijker worden.

Het kabinet komt voor de zomer met reactie op het advies van Borstlap.