Opinie

Justitie benoemt een groentje als directeur-generaal Politie

De nieuwe directeur-generaal Politie op het ministerie weet (nog) niets van politie. Is dat een bezwaar? In de Veiligheidscolumn legt Piet van Reenen uit dat deskundigheid heus van belang is.
Monique Vogelzang, de nieuwe directeur-generaal Politie en Veiligheidsrisico's, als inspecteur-generaal van het Onderwijs bij de uitreiking van 'de staat van het onderwijs 2016-2017'
Monique Vogelzang, de nieuwe directeur-generaal Politie en Veiligheidsrisico's, als inspecteur-generaal van het Onderwijs bij de uitreiking van 'de staat van het onderwijs 2016-2017' ANP JEROEN JUMELET

Monique Vogelzang wordt de nieuwe directeur-generaal Politie en Veiligheidsregio’s bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Ze is sinds 2015 inspecteur-generaal van het Onderwijs bij de Inspectie van het Onderwijs bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarvoor was zij hoofdinspecteur voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs, volwassenen educatie en hoger onderwijs bij dezelfde inspectie. Eerder was ze onder andere directeur Kunsten bij hetzelfde ministerie. Monique Vogelzang studeerde Kunst- en Cultuurwetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en voltooide een lerarenopleiding.

Greep krijgen

Ik heb het bericht twee keer gelezen en ben nog even op Linked-in nagegaan of het cv ongeveer klopte. En dat deed het. Het is een mooi cv met een consistente opbouw in de culturele en onderwijssector, een cv voor een topfunctionaris.

Maar hoe dat cv aansluit op de wereld van de ordehandhaving, terrorisme, criminaliteitsbestrijding, veiligheidsregio’s, op de wens van de minister om betekenisvol greep te krijgen op het reilen en zeilen van de politie, op de vraag naar lange termijn beleid, op de druk van burgemeesters op het ministerie en de politietop om meer capaciteit, op de vraag naar een departementaal antwoord op de verhardende criminaliteit, op de snel oplopende personeelstekorten bij de politie door pensionering, op de ondersteuning van de politie in het Caraïbisch koninkrijksdeel, op de Europese en internationale politiesamenwerking, op incidenten zoals het doodschieten van advocaten, op het adviseren en uit de wind houden van bewindspersonen, is me een raadsel. Het is maar een greep, een onvolledige en betrekkelijk willekeurige bovendien, maar wat bezielt de minister om zo’n benoeming voor te stellen en ministerraad om zo’ benoeming goed te keuren?

Breed inzetbaar

Het antwoord is simpel. Wim Kuijken geeft het in een NRC-interview met Tom-Jan Meeus. De inhoudelijke deskundigheid van topambtenaren is grotendeels verdwenen. Er is een Algemene Bestuursdienst gevormd, waarin topambtenaren met ervaring in de ambtelijke dienst en in politiek en bestuurlijk handelen zijn ondergebracht. Het zijn mensen die niet per se worden geselecteerd op basis van een deskundigheid op een of een paar terreinen van de overheid, maar breed inzetbaar moeten zijn binnen de hele overheid. Ze wisselen na 7 jaar van positie. Massief deskundigheidsverlies is het gevolg geweest.
In het verleden waren de directeur-generaal openbare orde en veiligheid van het ministerie van BzK en de directeur-generaal politie en vreemdelingenzaken van het ministerie van Justitie monumenten; kenners van het metier, van het eeuwige politievraagstuk, van de wetgeving en de geschiedenis ervan, van de bestuurlijke verhoudingen tussen ministeries en relaties met CdK’s en burgemeesters, van gevoeligheden en voorkeuren binnen politieke partijen, van sterke en zwakke politiechefs, van de voorkeuren en compromisbereidheid van politievakbonden. Die inhoudelijk kennis is noodzakelijk omdat de politie notoir slecht bestuurbaar is. Ergerniswekkend voor ministers, departementsambtenaren en het parlement, een verademing binnen de uitvoering. Een tekort aan deskundigheid en ervaring in de rechtshandhaving en een tekort aan gezag van directeuren generaal ook binnen de politie handicapt het stuurvermogen van de minister.

Minder gedoe

Er zijn cynici die zeggen, dat is mooi, hoe minder gedoe vanuit het ministerie en hoe minder overbodige Kamervragen, hoe beter. Deskundigheid hindert maar. Wat mij betreft is dat een fout antwoord. Ik bewonder Jenny Thunnissen, oud directeur- generaal bij de Belastingdienst die zich verzette zich tegen het voorstel om de Belastingdienst de toen nieuwe toeslagenregeling te laten uitvoeren. Ze redde het niet, maar dat is de centrale functie van topambtenaren, ze dienen niet alleen de minister, ze dempen ook politiek opportunisme en de waan van de dag waarvan vervolgens uitvoerders de gevolgen dragen, ze dienen het algemeen belang. Topambtenaren zonder inhoudelijk gezag ondermijnen dus op den duur ook de legitimiteit van de overheid. Dat ze daarmee soms een vertragend factor zijn voor veel snelle politieke besluitvorming, is de prijs die je daarvoor betaalt.
Het is tijd om de bakens bij de ABD te verzetten, ik zeg het Kuijken na. Het zal Monique Vogelzang niet helpen, die komt als groentje binnen en moet spitsroeden lopen. De kans dat de besturing van de politie door haar komst verbetert is klein. Ten overvloede: ik heb niets tegen Monique Vogelzang, integendeel in wens haar alle goeds. En mocht haar DG-schap een succes worden, dan ga ik een bos bloemen brengen, of zelfs een boek als ze dat liever heeft.

De Veiligheidscolumn wordt geschreven door experts uit de politiewereld. Piet van Reenen was politieman, onderzoeker, directeur van de Politieacademie en hoogleraar politie en mensenrechten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.