Een band op de bank en wildvreemde gasten in je huis

Huiskamerfestival Er zijn steeds meer huiskamerfestivals, zoals Gluren bij de Buren dat dit weekend in 23 plaatsen georganiseerd wordt.

Illustratie Claudia van Rouendal

Eigenlijk had Jenny Bouwmeester helemaal geen zin om naar een huiskamerconcert in Zuidwolde te gaan. „Mijn man vroeg of ik mee wilde, maar ik twijfelde. Dan zit je bij vreemde mensen in huis en dat vind ik toch wel spannend.”

Maar ze zit er. Op de hoekbank van de familie Veldman. De koffie pruttelt in de keuken. Op tafel staan brownies, bekers limonade en thee. Zo’n twintig mensen luisteren, gehurkt tegen de muur, hangend in de deurpost, of zittend op de eettafelstoelen en de bank, naar het trio Jottem, twee gitaristen en een zangeres die covers van popliedjes spelen.

Zangeres Joyce Rademaker moet even wennen, de meeste mensen zitten maar een paar meter van haar vandaan. „Zo dit is intiem. We staan normaal met een achtkoppige band in een tent. Zo van ‘handjes de lucht in en dan aan het einde van de avond dronken naar huis’. Dit is wel wat anders”, lacht ze tussendoor.

In de woonkamer is de sfeer inderdaad goed informeel. Iemand loopt halverwege naar het toilet en vertelt dat ook aan iedereen. „Ik moet even een plasje plegen hoor.” Na dertig minuten staat een man op en legt uit dat hij verder moet naar een ander adres, waar een bekende van hem gaat optreden. „Bij Hendrik?” vraagt iemand anders uit het publiek. „Leuk, bij Hendrik.”

Dit is het tweede huiskamerfestival in Zuidwolde , het werd afgelopen november gehouden. Een van de vele in Nederland, want overal worden huiskamerfestivals georganiseerd. De bekendste is Gluren bij de Buren, dat komende zondag door het hele land wordt georganiseerd in ruim 1.300 huiskamers. Het aantal steden waar Gluren bij de Buren wordt gehouden is de afgelopen jaren flink gestegen. In 2017 deden er 7 gemeentes mee, dit jaar zijn het er 23. In 2019 bezochten ongeveer 45.000 mensen Gluren bij de Buren, bij elkaar zagen die zo’n 130.000 concerten.

Drie keer op een dag optreden

Het concept is simpel: mensen stellen hun huis open voor muzikanten, dichters, theatermakers, schrijvers en goochelaars die tussen de schuifdeuren, naast de schemerlamp of voor de eettafel hun werk mogen presenteren. Iedereen mag gratis komen kijken, al is er vaak een potje voor donaties. Een optreden duurt bij Gluren bij de Buren dertig minuten, in Zuidwolde 45 minuten. Bij allebei herhalen de artiesten hun act drie keer op een dag.

Coördinator Dirkjan van Oord van Gluren bij de Buren begon in 2007 met de organisatie van het festival. „De belangrijkste reden dat we dit festival zijn begonnen is speelplekken creëren voor artiesten. Ik speel basgitaar, heb dat ook op de popacademie gestudeerd, maar toen ik klaar was met mijn studie vond ik in Amersfoort te weinig ruimtes om op te treden. Een vriend van mij liep stage bij huiskamerfestival Gluren bij de Buren in Utrecht maar die organisatie ging stoppen. Hij vroeg of hij de naam mocht hebben als cadeautje voor het afronden van zijn stage. Dat mocht. Vervolgens ging hij in Amersfoort een nieuw festival onder die naam organiseren en vroeg hij me om mee te helpen.” Van Oord heeft inmiddels de coördinatie overgenomen van het uitdijende festival. „Steeds meer steden vroegen of we ook daar wat zouden willen organiseren.”

Het leuke aan huiskamerfestivals is dat er artiesten van alle niveaus komen optreden. Van Oord vertelt trots dat Jett Rebel als tiener ook jaren achter elkaar bij Gluren bij de Buren meedeed. „Hij was zo jong, maar speelde toen al het dak eraf.” Dit jaar begeleidt voormalig Di-rect-zanger Tim Akkerman een bandje in Alphen aan den Rijn. Je kunt als bezoeker ook bij een minder professionele act terechtkomen. Van Oord: „Eigenlijk vinden we dat wel leuk juist. Een belangrijk onderdeel van het festival is dat je je laat verrassen. Het optreden duurt maar een halfuurtje, dus je bent snel weg. Onze intentie is om iedereen een podium te bieden, dus ja, soms is de kwaliteit minder goed. Al selecteren we ook vooraf.”

‘Ontzettend nerveus’

Door de laagdrempeligheid is dit soort huiskamerconcerten voor nieuwe artiesten een perfecte plek voor een debuut. Dat blijkt ook in Zuidwolde. In de huiskamer van Ank Poortman speelt het duo Jill (zang) en Erwin (gitaar). Achter hen als decor een gekleurde baan bloemetjesbehang, naast hen een tv-kastje met dozen Wie is het, Monopoly en Risk. Jill Kazen zit verstopt achter de muziekstandaard, waar haar iPad met de liedteksten op staat. Ze kijkt vooral naar de woorden en het koeienvel op de grond. „Dit is mijn allereerste optreden voor publiek ooit. Ik was echt ontzettend nerveus”, vertelt ze later. „Dat kon je in het begin wel horen aan mijn stem. Ik dacht: als ik iedereen ga aankijken vergeet ik mijn tekst sowieso.” Ze is 27, klinkt goed, waarom trad ze niet al vaker op? „Ik durfde het echt niet. Veel mensen in mijn omgeving zeiden: doe nou een keer mee met een talentenjacht op tv, maar no way. Het is fijn om hier te beginnen.”

Als ze klaar is, is het huis binnen een mum van tijd leeg. De concerten zijn strak gepland en de volgende ronde is binnen een half uur. Mensen springen op de fiets, stappen in de auto of wandelen naar een volgend optreden. Janneke te Marvelde loopt met haar man en drie dochters ook het huis uit. Ze vinden het leuk om hun kinderen met livemuziek in aanraking te laten komen, zegt ze. „Naar het theater met kinderen is toch wat ingewikkelder, en dit is gewoon in je eigen dorp. Lekker makkelijk. Voor ons is het ook fijn, ik ging vroeger vaak naar concerten en festivals toe, maar dat gaat moeilijker nu we kinderen hebben.”

Ze wijst naar haar oudste dochter. „Zij speelt gitaar. Ik hoop dat ze door dit soort optredens ook denkt: o ja, ik kan later ook op een podium gaan staan. Dat hoeft niet, maar dat ze in ieder geval weet dat het een optie is.”

Een ander doel van de huiskamerconcerten is het bevorderen van sociale cohesie, zegt Van Oord. Het is een belangrijk argument voor gemeentes om het project te steunen. Dat is ook hard nodig, zegt hij. „Zonder subsidie van een gemeente lukt het niet. We geven geen grote bedragen uit, maar we hebben wel zo’n 5.000 tot 10.000 euro nodig voor de organisatie en om flyers voor de hele stad te kunnen drukken waar het programma op staat.”

Een optreden van The Jody Kailola Band tijdens Gluren bij de Buren in Amersfoort in 2017.

Hij deelt enkele sociale succesverhalen. Een band die op de buurtbarbecue bedacht om samen op te treden en nu elk jaar meedoet bij Gluren bij de Buren. En een groep jongeren in een opvanghuis die ’s avonds overlast gaf. „Wiet roken voor de deur, te veel lawaai maken. De begeleiders gaven hun huis op als podium voor Gluren bij de Buren en die jongeren moesten verplicht de hele buurt uitnodigen. Iedereen kwam langs. Dat is toch het begin van een gesprek.”

Concert in een zorginstelling

Dit jaar opent verzorgingskoepel Philadelphia in Haarlem en Hilversum zijn deuren, zegt Jonas Oomen, muziekcoördinator bij de zorginstelling. „Je hebt het cliché dat mensen met syndroom van Down gezellig zijn; voor die afdelingen hebben we vaak voldoende vrijwilligers. Maar voor mensen met een meervoudige handicap, die complex gedrag vertonen, zijn er vaak niet genoeg. Wij zien dat mensen die bewoners eerst een beetje moet leren kennen voordat ze zich als vrijwilliger aanmelden. Maar ja, wanneer ga je op bezoek? Je stapt niet zomaar een zorginstelling binnen. Zo’n huiskameroptreden helpt daar echt bij.”

In Zuidwolde wordt de middag afgesloten bij Greetje Linde. Het hele dorp lijkt zich in de keuken, rond het kookeiland, en in de woonkamer te hebben gepropt. Aan de muren hangen foto’s van haar zoon John, gefotografeerd door Anton Corbijn. In de woonkamer speelt Dirty Puppy, een bekende band uit het dorp. „De bandleden kenden mijn zoon. Wij hadden drie jongens met de spierziekte van Duchenne. Twee van hen zijn overleden. Eentje was altijd met muziek bezig. Hij organiseerde in het dorp van alles en ging overal naartoe met de mensen van de band die hier nu optreden.” Ze wil er eigenlijk niet al te veel over zeggen. De middag is dan wel een beetje verbonden met haar zoons, een act in haar huis is voor haar ook gewoon een leuke ongedwongen middag en daar wil ze van genieten. „Dit versterkt de band tussen inwoners onderling. Ik weet zelf dat dat in moeilijke tijden heel fijn is.”

Jenny Bouwmeester is inmiddels naar huis. Ze is veel langer gebleven dan ze van plan was. Ze sloot de middag af bij een andere band, Cave Canem, die akoestische rockcovers zingt. „We hebben er een hele poos gezeten. Ik heb daar echt van genoten. Ik zei zelfs tegen mijn man: het lijkt me leuk om volgend jaar zelf een bandje in huis te nemen. Nou, dat had ik vanochtend toch niet gedacht.”