Driejarige

geeft Nederlandse les aan expats.

Altijd spannend om de eerste dag de groep rond te kijken en te proberen in te schatten wie het staatsexamen ‘Nederlands als tweede taal’ uiteindelijk zal gaan halen en wie problemen gaat krijgen.

Natuurlijk denk je dat je dat kunt met een jaar of twintig les-ervaring. Het is prettig om te merken dat dat niet zo blijkt te zijn. Je hebt geen idee wat de bronnen zijn waaruit je cursisten gaan putten of wat de groep gaat doen.

Ik loop langs de tafels waar de cursisten aan het ploeteren zijn op een oefening. De oudere Griek Nikos, zit fronsend naar zijn blaadje te kijken. Van hem zou ik kunnen denken dat hij het niet gaat redden omdat hij eind veertig is en naast wat basis-Engels geen andere talen spreekt. Leeftijd en taalervaring: de eerste twee factoren om te voorspellen wat de leerprestaties gaan zijn.

Na een paar lessen is al duidelijk dat het nieuwe vocabulaire onthouden voor hem een grotere opgave is dan voor de jongere mensen en vooral wennen aan de hinkstapsprong van de bijzinsvolgorde lijkt een lenigheid te vergen die hij niet meer heeft. Hij weet het nog niet, maar hij staat op de rode lijst. Misschien voelt hij het aan, vandaar de frons.

Leonidas steekt zijn hand op en ik loop naar zijn tafel. Ik verbaas me erover dat de jongere Griek me vraagt of ik de woordvolgorde nog een keer kan uitleggen; hij gaf enkel goede antwoorden bij de klassikale oefening.

„Kun je het zeggen op een andere manier”, dringt hij aan. Gek genoeg zit Leonidas ook in de gevarenzone. Hij is te slim. Om een taal te leren moet je terug naar de mindset van een driejarige. Je moet tevreden zijn met zinnen van maximaal drie woorden. Leonidas wil graag woorden als ‘dientengevolge’ en ‘alhoewel’ gebruiken. Omdat het niveau is waarop hij gewend is te communiceren.

„Begrijp je het niet?”, vraag ik, een beetje onwillig want zijn honger naar diepte-grammatica is tijdrovend en niet altijd een nuttige toevoeging aan mijn les. „Alstublieft”, zegt hij glimlachend en ik geef toe. Welke docent is bestand tegen de uitdaging om het nog eens op een hele andere manier uit te leggen?

Die middag loop ik door de kantine en zie Nikos en Leonidas over hun aantekeningen gebogen zitten. Ik hoor de jongere man zijn oudere landgenoot de theorie nog eens helemaal anders uitleggen. Geduldig maakt hij voor Nikos simpele zinnen. Voor het eerst.

In de volgende weken klimmen ze allebei op naar een stabiele positie in de prognose.

Om privacyredenen zijn herkenbare details in deze column aangepast.