Damen heeft grote ambities, maar te weinig opdrachten

Scheepsbouw Het gaat niet goed met Damen Shipyards. Drie nieuwe werven hebben te weinig werk. Het bedrijf sluit het afstoten van onderdelen niet uit.

Naast een tekort aan werk worstelt Damen met een aantal te goedkoop aangenomen opdrachten.
Naast een tekort aan werk worstelt Damen met een aantal te goedkoop aangenomen opdrachten. Foto Lex van Lieshout/ANP

Drie scheepswerven die Damen Shipyards in 2017 overnam, kampen met te weinig werk. Mede hierdoor verwacht het bedrijf over 2019 een flink verlies. Dat bevestigt een woordvoerder van de grootste scheepsbouwer van Nederland na vragen van NRC over een artikel in Het Financieele Dagblad donderdag, waarin de nieuwe topman Arnout Damen spreekt over de lastige financiële positie van het bedrijf.

Naast een tekort aan werk worstelt Damen met een aantal te goedkoop aangenomen opdrachten. Daar moet het bedrijf in 2019 flinke voorzieningen voor nemen, die kunnen oplopen tot tientallen miljoenen euro’s. Het verlies dreigt daarmee nog groter uit te pakken dan in 2018, toen Damen 17 miljoen euro verloor. De precieze jaarcijfers volgen later in 2020.

Het afstoten van bedrijfsonderdelen wordt niet uitgesloten bij Damen

Het lastigst is de situatie bij drie werven die Damen drie jaar geleden aankocht: één in Curaçao, één in Rotterdam en één in Roemenië. „Die moeten nog een beetje op gang komen”, zegt de woordvoerder. Daarvoor is flink geïnvesteerd, maar de hoeveelheid werk blijft nog achter. „En als zo’n werf leeg staat, zijn daar wel echte kosten mee gemoeid.” Op de andere werven is de situatie volgens hem minder penibel. De precieze omvang van de orderportefeuille maakt Damen niet bekend.

Damen (10.000 medewerkers, van wie 3.500 in Nederland) is inmiddels in gesprek met banken over de toekomst. Ook werkt het bedrijf door de problemen van het afgelopen jaar aan een nieuwe strategie, waarbij het afstoten van bedrijfsonderdelen niet wordt uitgesloten. De scheepsbouwer voert verder zes nieuwe divisies in. Onderdelen die niet winstgevend zijn, zullen onder speciaal toezicht van de bedrijfstop komen. Damen wil ook meer aandacht geven aan innovatie en digitalisering.

Verder loopt er sinds 2017 een strafrechtelijk onderzoek naar Damen. Het OM en fiscale opsporingsdienst FIOD onderzoeken of Damen via tussenpersonen steekpenningen „heeft betaald aan buitenlandse overheidsambtenaren”.

Lees ook het onderzoeksverhaal dat NRC eerder publiceerde: De doorgeschoten verkooplui van Hollands grootste scheepsbouwer

Opdrogende orders

De problemen van Damen zijn niet uniek voor de scheepsbouw, die kampt met een opdrogende orderstroom. Dat komt mede doordat de offshoresector terughoudend is in het bestellen en opknappen van schepen: door de lage olieprijs is men nu zuinig.

Andere scheepsbouwers kampen ook met te goedkoop aangenomen opdrachten. De moeilijke markt dwingt veel bedrijven lage prijzen te rekenen, waardoor tegenvallers snel tot problemen leiden. Mede hierdoor heeft ook scheepsbouwer IHC het zeer moeilijk. Twee concurrerende baggeraars, het Belgische Deme en het Nederlandse Van Oord, zouden samen met investeringsmaatschappij HAL praten over een overname van het Nederlandse bedrijf. Dit om een eventuele Chinese aankoop te verhinderen.

Half januari kwam Damen nog in het nieuws, omdat het een nieuwe order had binnengehaald. Het bedrijf werkt mee aan de bouw van vier Duitse marinefregatten. Er wordt niet gebouwd op eigen werven, maar Damen coördineert het project en ontwerpt de schepen. In totaal haalt Damen daarmee zo’n 20 procent van de opdracht van 4,5 miljard euro binnen. Het concern is ook met het Zweedse Saab in de running om vier onderzeeboten voor de Nederlandse marine te bouwen, een klus van 3,5 miljard euro.