Vuurwerkverbod maakt geen einde aan problemen rond oud en nieuw, vreest Kamer

Vuurwerkverbod Een meerderheid van de Kamer steunt een verbod op knalvuurwerk en pijlen. Maar lost dat de oud-en-nieuw-problemen op?

De Vuurwerkfederatie toonde deze week op het Malieveld in Den Haag de verschillen tussen legaal en illegaal knalvuurwerk.
De Vuurwerkfederatie toonde deze week op het Malieveld in Den Haag de verschillen tussen legaal en illegaal knalvuurwerk. Foto Koen van Weel/ANP

Tuig. Hufters. Klootzakken. In het vuurwerkdebat, woensdagmiddag in de plenaire zaal van de Tweede Kamer, vliegen de krachttermen voorbij. Behalve over de overlastgevers die elke jaarwisseling opnieuw politieagenten, brandweerlieden en ambulancepersoneel met vuurwerk bekogelen en een spoor van vernieling achterlaten, gaat het over kapotte ogen, doodsbange honden, katten en paarden en longpatiënten die noodgedwongen binnen zitten tijdens oud en nieuw vanwege de hoge concentratie fijnstof in de lucht.

Lees ook: Waar komt de traditie van vuurwerk vandaan?

Maar wat er moet gebeuren om te voorkomen dat de jaarwisseling steeds weer uit de hand loopt? Daarover lopen de meningen in de Kamer sterk uiteen.

Het kabinet heeft afgelopen vrijdag besloten om alle vuurpijlen en al het knalvuurwerk te verbieden, met ingang van komende jaarwisseling. Sierpotten blijven in het voorstel toegestaan, net als sterretjes, grondbloemen en fonteinen. Het kabinetsplan krijgt steun van een meerderheid van de Tweede Kamer, bleek woensdag: de regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie staan erachter, net als de PvdA en de SP.

Een ander deel van de Kamer vindt dat het kabinetsvoorstel niet ver genoeg gaat en pleit voor een totaalverbod. GroenLinks en de Partij voor de Dieren werken aan een initiatiefwet – en worden gesteund door Denk, SGP en 50Plus. Het uitgangspunt moet zijn dat ál het vuurwerk verboden is, al bood GroenLinks-leider Jesse Klaver wel wat ruimte. Hij wil het kabinet de mogelijkheid geven uitzonderingen aan te wijzen, waardoor misschien enkele soorten vuurwerk buiten het verbod vallen.

De PVV ziet niets in een verbod, maar wil „het tuig terug in het hok”. Een voorstel van CDA’er Chris van Dam om de politie rondom de jaarwisseling preventief te laten fouilleren, kan daarom wél op instemming van de PVV rekenen. Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) belooft die optie te gaan onderzoeken. Ook hij wil het „huftergedrag” keihard aanpakken.

‘Niet naïef zijn’

Het heeft even geduurd voor het kabinet met een uitbreiding van het vuurwerkverbod kwam. De reden: VVD en CDA wilden er nooit aan. Die partijen wilden liever dat de bestaande regels beter werden gehandhaafd. Na de laatste jaarwisseling – met wéér meer incidenten, geweld en slachtoffers – veranderden de partijen van mening.

Maar, beklemtoont VVD-Kamerlid Dilan Yesilgöz: „We moeten ook niet naïef zijn.” De volgende jaarwisseling zal niet ineens vlekkeloos verlopen, bedoelt ze. En ze wil niet dat volgend jaar het siervuurwerk alsnog verboden wordt. „Dat is niet de volgende logische stap. Dan is het zaak om te kijken waar we het met de handhaving niet goed gedaan hebben. Je moet het ook tijd gunnen.” 

De kleinste regeringspartij, de ChristenUnie, wil juist verder gaan dan het kabinetsvoorstel. Dat is een „goede stap”, zegt Kamerlid Stieneke van der Graaf, maar ze vraagt zich af: „Is het genoeg? Of voeren we volgend jaar weer een debat, en het jaar erop weer?”

De ChristenUnie wil consumentenvuurwerk alleen verkopen aan mensen die dat in „georganiseerd verband”, bijvoorbeeld met de voetbal- of wijkvereniging, afsteken. Daarvoor bleek weinig steun.

Vrijwilligers

In het debat hameren alle partijen op het belang van handhaving. Er zijn al te weinig agenten en die moeten straks meer illegaal vuurwerk opsporen. Als de politie daar niet voldoende voor is uitgerust, waarschuwt CDA’er Van Dam, is het verbod een „lachertje”.

D66 en SGP stellen voor om vrijwilligers te trainen en in te zetten tijdens de jaarwisseling. De PVV wil de groepsaansprakelijkheid uitbreiden zodat de politie makkelijker hele groepen kan oppakken. De VVD pleit voor gebiedsverboden en wil dat raddraaiers die „de boel voor iedereen verpesten” de volgende jaarwisseling verplicht op het politiebureau doorbrengen.

Maar er is ook een andere kant, beseffen de Kamerleden. SP’er Ronald van Raak verwoordt het zo: „Als we het vuurwerk verbieden, is die hufterigheid niet voorbij.” Yesilgöz (VVD): „Als jij het nu in je hoofd haalt om een vuurpijl op een agent af te schieten, dan vind je volgend jaar wel iets anders.” Van Dam pleit dan ook voor een „beschavingsoffensief”. „Als we ons niet collectief bezinnen op waarden en normen in de oudejaarsnacht, doen we onszelf te kort.”