Opinie

Schoonheid maakt ons zenuwachtig

Joyce Roodnat Joyce Roodnat leest een essay dat uitlegt waarom Brad Pitt als acteur nog nooit een Oscar heeft gewonnen (hij is dit jaar weer genomineerd): hij is te mooi. Dus is het een verademing om kunst nadrukkelijk met schoonheid van zich af te zien bijten, zoals op ‘Now Look Here’.

Joyce Roodnat

Wie mooi wil zijn, moet betalen, lees ik in NRC. Vrouwen hebben de naam, maar steeds meer mannen spenderen elk half jaar een fiks bedrag aan botox om rimpels plat te laten spuiten. Uit het artikel blijkt ook dat schoonheid taboe is voor die mannen. Bedoelen ze ‘mooi’, dan zeggen ze ‘fris’ of ‘energiek’.

En dat is niet voor niets. The New York Times wijdt een essay aan de schoonheid van acteur Brad Pitt. Hij is weer eens genomineerd voor een Oscar, zondag weten we of hij hem krijgt, maar The Times heeft er alvast een hard hoofd in. Zijn enige Oscar kreeg Pitt niet voor een filmrol maar als co-producent. En dat zou wel eens aan zijn weergaloze uiterlijk kunnen liggen, analyseert de krant: „The beautiful man can make us nervous.” De mooie vrouw trouwens ook – die hoort te doen alsof ze niet weet dat ze mooi is. Weigert ze, dan is ze arrogant.

Lees ook de recensie van ‘Now Look Here’: Afrikaanse kunstenaars zeggen: kijk, hier, nu

Schoonheid wekt wantrouwen (behalve bij poezen op Instagram). En als het op kunst aankomt, heeft dat ondermijnende consequenties. Is dat mooie kunstwerk echt zo goed of verblindt het alleen maar, met die mooiheid? Voor de zekerheid mogen een mooi schilderij, mooie zang, mooi acteren, een mooie foto niet drijven op dat uiterlijk schoon. Die schoonheid moet zich ‘laten kennen’, anders telt het werk niet. Dus is de foto van de prachtigmooie actrice Scarlett Johansson pas goed als zij er ‘kwetsbaar’ op staat, of zoiets.

Het is een verademing om de kunst nadrukkelijk met schoonheid van zich af te zien bijten. Ik maak het mee bij Now Look Here – The African Art of Appearance, een pop-up-expositie in een loods in Amsterdam-Noord. Daar knallen foto’s compromisloos met kleur en stijl en beauty, terwijl ze verbeelden wat mensen zich wensen en hoe ze leven. Yves Sambu smeedde een pact met de dandy’s van Kinshasa, wat uitmondde in foto’s van verzet via het uiterlijk. Sarah Waiswa (Oeganda/Kenia) bevecht het stigma van albinisme met de outfits van haar model. De chauffeurs van motorfietstaxi’s in Nairobi worden trotse centaurs op de foto’s van Jan Hoek en modemaker Bobbin Case.

Sona wikkelt zich in haar sari, bij haar optreden in Rotterdam. Foto Joyce Roodnat

Uiterlijk schoon beduidt zo veel meer dan schijn. Op het gala van het International Film Festival Rotterdam zijn de awards voor de filmers, maar hindi-zangeres en activist Sona (Mohapatra) steelt de show met haar performance. Haar stem is loeisterk. Ze is nergens bang voor. En ze is mooi. Uitbarstend in een klaterende song kleedt ze zich uit tot op haar ondergoed en wikkelt zich in haar signaalrode sari, te beginnen met haar ronde buik. Ik versta er niks van, maar ik zie en hoor een ode aan de kracht van mooi doen, aan het recht op sensualiteit. IJdel? Ja. En wat dan nog?