De gemeente Katwijk wil op vliegveld Valkenburg 5.600 woningen bouwen.

Foto Lex van Lieshout/ANP

Minister stelt ultimatum, maar Katwijk ‘staat te springen om te bouwen’

Interview Minister Stientje van Veldhoven dreigt met een ingreep als Katwijk niet snel afspraken maakt over te bouwen woningen op vliegveld Valkenburg. De gemeente wil meer huizen voor de middeninkomens, zegt wethouder Gerard Mostert.

Ze komt net uit een overleg met de gemeente Katwijk, zei minister Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen, D66) vorige week woensdag in de Tweede Kamer. Doel was het rechttrekken van de onderhandelingen tussen Katwijk en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB), die het maar niet eens worden over de grondprijs van vliegveld Valkenburg. Daar wil de gemeente 5.000 woningen bouwen. „Als we er bestuurlijk uitkomen is dat het mooist”, zei de minister, die binnen twee weken afspraken wil. Maar ze zei ook: „Wij schromen niet om alle instrumenten in te zetten als dat nodig is.”

Een minister die een ultimatum stelt en dreigt met een ingreep, dat is uitzonderlijk. Wonen en ruimtelijke ordening zijn sinds de Woningwet van 2015 de taak van provincies en gemeentes. Alleen met een zogenoemd inpassingsplan zou het Rijk de gemeente kunnen overrulen. De uitspraak van de minister leidt tot verbazing in Katwijk.

Gerard Mostert

Wethouder Gerard Mostert (Wonen, ChristenUnie) wil nu zijn kant van het verhaal vertellen. De uitspraak van de minister, en eerder uitlatingen van RVB-directeur Louw van Sinderen hebben Katwijk in zijn ogen het imago van dwarsligger opgeleverd. Mostert wil praten, vertelt hij op het stadhuis, maar wil merkbaar niet alles zeggen. Hij lacht een paar keer een vraag weg, hij bijt een keer licht op zijn tong en herhaalt nu en dan dat hij „niet alles wil zeggen omdat er nog onderhandelingen lopen”.

Lees ook Rijk erkent eindelijk het woonprobleem in de stad

Waarom was u zo verbaasd over de uitspraak van de minister?

Gerard Mostert: „Het gesprek had in een andere sfeer plaatsgevonden. En zo’n uitspraak heeft toch invloed op het onderhandelingsproces. Ik vind het sowieso merkwaardig dat daarvoor al Tweede Kamerleden [van regeringspartijen VVD, CDA en D66] de minister onder andere via moties hadden opgeroepen tot ingrijpen. Dat moet je als landelijke overheid alleen doen als een lokale overheid niet wil meewerken. Wij staan juist te springen om te gaan bouwen.”

Waarom heeft u zolang gewacht uw kant van het verhaal te vertellen?

„Soms is het leuk en spannend om als politicus voor een camera te staan, maar dat betekent niet dat dat de beste oplossing is. Wij wilden stille diplomatie een kans geven. Maar dat we soms tandenknarsend langs de kant hebben gezeten, zoals het Leidsch Dagblad schreef, is een uitermate goede analyse.”

Volgens Van Sinderen van het vastgoedbedrijf komt u er niet uit omdat Katwijk afgelopen jaar met aanvullende eisen zou zijn gekomen, die het RVB tot 150 miljoen euro extra zouden kosten. Klopt dat?

„Nadat we eind 2018 een doorbraak hadden bereikt, waren er nog drie punten waar we uit moesten komen. De parkeergelegenheid, de infrastructuur van en naar Valkenburg, en het aandeel huur- en koopwoningen voor middeninkomens. In eerste instantie zouden onze voorwaarden inderdaad ongeveer dat bedrag extra moeten gaan kosten, maar op de eerste twee punten zijn wij het RVB volledig tegemoet gekomen. We hebben besloten geld bij te leggen en onze plannen aangepast, waardoor het geen extra geld meer kost. Daarmee is dat bedrag van 150 miljoen euro grotendeels verdampt.

„We zijn al sinds 2014 met het RVB in gesprek. De wereld, en specifieker de woningmarkt en onze opvattingen over duurzaamheid, zijn sindsdien veranderd. Dan is het logisch dat je beleid aanpast. Als het RVB dat ziet als aanvullende eisen, kan ik daar nog wel een boom over opzetten.”

Lees ook Minister Ollongren presenteert ‘reddingsplan’ voor huizenmarkt

Het heikele punt is nu het aandeel woningen voor middeninkomens. Hoe ver liggen jullie uit elkaar?

„Heel ver. Het was vanaf het begin duidelijk dat we hierover van mening verschilden, en we zijn er nog niet uitgekomen. Wij vinden dat minimaal 20 procent van de woningen beschikbaar moet zijn voor middeninkomens. Het RVB wil niet verder gaan dan 6 procent.”

Waarom niet?

„Omdat het neerzetten van grote, dure woningen nu eenmaal meer oplevert. Meer woningen voor middeninkomens neerzetten betekent dat er minder wordt betaald voor de grond. Het RVB wil de grond niet voor minder dan de huidige grondprijs verkopen.”

U wilt als gemeente meer woningen voor middeninkomens neerzetten. Zou de gemeente dan niet voor de misgelopen inkomsten moeten opdraaien?

„Onze eis voor een aandeel van minimaal 20 procent is in lijn met regionale afspraken. Vergis je niet, we bouwen niet alleen voor onze gemeente, maar voor de hele regio. En het is echt niet idioot wat wij vragen.

„Wij zijn bereid bovenop de geplande vijfduizend woningen 600 extra huizen te laten bouwen voor de middeninkomens. Dan heeft het RVB de door hen gewenste grondopbrengst en wij de benodigde huizen voor de middeninkomens. Op de andere twee onderhandelingspunten zijn we het RVB al tegemoet gekomen, het is nu tijd dat zij in beweging komen.”

Waarom zijn die woningen voor middeninkomens zo belangrijk?

„We moeten onze leraren, onze verzorgers, onze politieagenten wel een plek in onze gemeente kunnen bieden. Anders trekken ze allemaal weg, dat zou heel slecht zijn voor onze samenleving. Ik kan me niet voorstellen dat het Rijk niet wil dat zo’n cruciale groep mensen geen plek krijgt in dit gebied.”

Denkt u dat uw aanpak tot succes zal leiden volgende week?

„Ik ga er vanuit van wel. Als we uitkomen op een aandeel woningen voor middeninkomens dat in de buurt komt van 20 procent, dan ben ik blij. Als we een akkoord hebben, dan gaan we zo snel mogelijk een procedure beginnen om het bestemmingsplan te wijzigen. Dat zijn we ook van plan als er geen akkoord komt. Dan is het er straks maar vast. Want we moeten daar zo snel mogelijk woningen gaan bouwen.”