Locomotief Harari overweldigt Van Dis en zijn kijkers

Zap ‘DWDD Heimwee: Hier is… Adriaan van Dis’ met Yuval Noah Harari was een formidabele traktatie. „Machines gaan ons beter kennen dan wijzelf.”

Historicus Yuval Noah Harari in 'DWDD Heimwee Hier is… Adriaan van Dis'.
Historicus Yuval Noah Harari in 'DWDD Heimwee Hier is… Adriaan van Dis'. Foto BNNVARA

Er zaten zoveel feiten in het hoofd van Adriaan van Dis dat hij het niet meer scheef dorst te houden: „Ik ben als de dood dat het eruit loopt.” Van Dis’ hersenen waren gevuld bij de voorbereiding van zijn interview met de toekomstzoekende historicus Yuval Noah Harari voor de zevende aflevering van DWDD Heimwee: Hier is… Adriaan van Dis, de traktatie die De Wereld Draait Door op onregelmatige tijden uitdeelt.

Een formidabele traktatie was het. Van Dis legde zijn kijkers bij aanvang ironisch een appverbod op („uw belabberde concentratie”), maar er zat geen spatje ironie bij toen hij zei dat Harari’s verhaal ons áánging. De historicus had zijn glaasje lauw water nog niet aangepakt of Van Dis vroeg of wij hackbaar waren. De gast aarzelde even bij deze vraag van de interviewer, die zich intussen met zijn knokkels op de grijze slapen klopte, besefte dat dit een gesprek zonder koetjes en kalfjes zou worden en stak van wal.

Capitalist surveillance

„We moeten wennen aan de gedachte dat we geen mysterieuze zielen meer zijn, maar hackable animals”, legde de Israëlische bestsellerauteur uit. „Machines gaan ons beter kennen dan wijzelf. Dit is waar Hitler, Stalin en de katholieke kerk van droomden, maar wat de KGB zelfs niet lukte, omdat er te weinig mensen waren om alle data van mensen te verzamelen en te analyseren.” Daar is nu geen mens meer voor nodig, waarbij het zorgelijk is dat de ontwikkeling van artificiële intelligentie een wedloop tussen de Amerikanen en Chinezen is. Dus krijgen we state surveillance of capitalist surveillance.

Volgens Harari moeten historici en filosofen de schaduwzijden van technologische ontwikkelingen belichten. De positieve scenario’s krijgen we al van de mensen die eraan kunnen verdienen. Waarna hij fluks het kolonialisme van de toekomst uitlegde. Vroeger haalden de Europeanen grondstoffen van over de hele wereld, maakten daar hoogwaardige producten van en verkochten die weer in de koloniën. Nu zijn wij, burgers, de koloniën geworden. Bij ons worden data opgehaald, die we later, omgezet in algoritmes, terug kunnen kopen.

Fles wijn

Bij dit deprimerende beeld wierp Adriaan van Dis de armen in de lucht: „Moeten we niet tóch een fles wijn openmaken?” Het interview was pas tien minuten bezig.

Locomotief Harari (nog steeds slechts gestookt op lauw water) denderde onverdroten door over het huwelijk tussen biotechnologie en kunstmatige intelligentie, de noodzaak van filosofie voor een zelfrijdende auto, de dreiging van een toekomst met biologische ongelijkheid, Al-Qaida als mug in het oor van de olifant Amerika en de ontoereikendheid van sciencefiction waarin robots zich tegen de mens keren. „Het probleem van robots is juist dat ze nooit in opstand komen.” O ja, veel sciencefiction gaat eigenlijk over de angst van de man voor intelligente vrouwen.

U begrijpt het, dit stukje is overbodig. U moet de uitzending zelf terugkijken – en de boeken van Harari lezen. Van Dis probeerde het ernstvuurwerk van zijn gast met grapjes te verlichten en bracht persoonlijker onderwerpen als homoseksualiteit en meditatie ter sprake.

Bovendien is hij schrijver genoeg om Harari ook te laten vertellen over het vermogen om in verhalen te geloven. Want niet alles is kennis: „E=mc2 is misschien waar, maar het is een slechte religie.” Zoals het beeld van een hemel vol bananen nooit duizenden chimpansees aan het werk zal zetten. „Wij mensen doen dat wel. That’s why we rule the world.” Hoe die heerschappij afloopt is vers twee, maar er was geen woord gelogen van wat Van Dis zei bij het bedanken van zijn gast: „Het was overweldigend.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.