Democratische chaos in Iowa is geheel van eigen makelij

Vertraagde uitslag Iowa Een speciaal voor hen ontwikkelde app moest de Democraten helpen om de uitslagen van hun voorverkiezing in Iowa snel te registreren. Het liep anders.

Het tellen van de stemmen in de voorverkiezingen in Iowa, maandag, ging goed, het doorgeven van de resultaten via een speciale app zorgde voor grote vertraging.
Het tellen van de stemmen in de voorverkiezingen in Iowa, maandag, ging goed, het doorgeven van de resultaten via een speciale app zorgde voor grote vertraging. Foto Kamil Krzaczynski/Reuters

Maandenlang trokken de kandidaten door de maïsvelden van Iowa, zoekend naar de aandacht van pers en kiezers. Maar toen het grote moment maandag daar was, opende het Democratische voorverkiezingscircus met een miskleun. De hele avond en ook de halve dinsdag kon de oppositiepartij geen enkele uitslag melden. De schuldige aan dit debacle: een app.

De applicatie voor mobiele telefoons werd speciaal voor de Democraten ontwikkeld, zodat de bijna 1.700 kieslokalen in Iowa de uitslagen van hun zogenoemde caucus sneller konden doorgeven. Door een softwarefout kwamen die data echter niet goed door en trof de partijleiding ‘inconsistenties’ aan. Ook doorbellen van uitslagen naar het hoofdkwartier werkte niet: lokale afdelingen stonden tot wel een uur in de wacht.

Tot hun eigen schaamte en tot leedvermaak van de Republikeinen verspeelden de Democraten zo een belangrijke kans zichzelf positief in de schijnwerper te zetten. „Niks werkt, net als toen ze het land bestuurden”, sneerde president Trump.

Geen hack

De blunder is van eigen makelij. Veel vrijwilligers waren vooraf niet getraind in gebruik van de app. Ook werd de software volgens eerste berichten niet door onafhankelijke cyberexperts getest op onder meer veiligheid. Hoewel de Democraten meteen ontkenden dat sprake was van een hack, klinkt op deze onvoorzichtigheid kritiek. In 2016 werd hun landelijke partijkantoor met succes gehackt door de Russen, die de gestolen informatie via WikiLeaks lieten uitlekken om Trump te helpen.

De noodzaak van een app zou zijn ingegeven door de complexiteit van de caucus. Bij deze archaïsche stembusgang verzamelen kiezers zich in bijvoorbeeld een boerenschuur, bibliotheek of bierbrouwerij. Vervolgens ‘stemmen’ ze door groepjes te vormen rond de kandidaat van hun eerste keuze. Als ze in deze openingsronde echter niet de kiesdrempel (15 procent) halen, moeten ze zich achter een kansrijker alternatief scharen. Op basis van die tweede ronde wint een kandidaat gedelegeerden, die later, op de landelijke partijconventie, op zijn nominatie stemmen.

Lees ook dit artikel over de chaotisch verlopen verkiezingsavond in Iowa

Het door een kandidaat gewonnen aantal gedelegeerden is doorgaans leidend in berichtgeving op een verkiezingsavond, maar het vertekent ook. Een kandidaat kan op staatsniveau de meeste gedelegeerden krijgen, zonder het hoogste aantal uitgebrachte stemmen te winnen in eerste of tweede ronde. De gewraakte app registreerde daarom óók de twee eerste stappen. Dit had ‘verliezende’ kandidaten de statistische munitie kunnen geven ook de winst op te eisen, maar zover kwam het dus niet.

In gedeeltelijke uitslagen die dinsdagmiddag alsnog bekend werden lijken de linkse senator Bernie Sanders en de centristische ex-burgemeester Pete Buttigieg te leiden. Oud-vicepresident Joe Biden, die aan kop gaat in landelijke peilingen, werd teleurstellend vierde, op flinke afstand van de nummer drie: senator Elizabeth Warren uit Massachusetts.

Complottheorie

De chaos in Iowa, in de Amerikaanse media wel aangeduid met de sarcastische militaire afkorting Snafu (Situation Normal: All Fucked Up), leidde meteen tot vingerwijzen. Aanhangers van de linkse senator Bernie Sanders ontdekten banden tussen app-bouwer Shadow Inc., Sanders’ gematigde rivalen en de landelijke partijtop, die hun kandidaat niet mag. Al snel ontstond op internet de complottheorie dat Sanders met de app zou zijn gepiepeld, een suggestie die ook vilein rondgetwitterd werd door de Republikeinse senator Lindsey Graham.

Voor zulke kwade opzet is geen bewijs. Maar Nevada, een andere staat die caucuses houdt, zal de app later deze maand niet gebruiken, meldde het dinsdag. En of Iowa over vier jaar weer het electorale seizoen mag openen, moet nog blijken. Op dit privilege klonk al kritiek. De chaos van deze week kan de doodsteek zijn.

Dit artikel is geactualiseerd op woensdag 5 februari om 19.21 uur.

Lees hier het stuk over de voorlopige uitslag in Iowa