De Britten zitten niet meer aan tafel maar staan op het menu

Britse lobby Nu de rol van Britse diplomaten marginaliseert, nemen lobbyisten hun positie in. „Het spel verandert dramatisch.”

Het gebouw van de Europese Commissie in Brussel. Britse diplomaten opereren niet langer vanuit het EU-centrum, maar vanaf de zijlijn.
Het gebouw van de Europese Commissie in Brussel. Britse diplomaten opereren niet langer vanuit het EU-centrum, maar vanaf de zijlijn. Foto Geert Vanden Wijngaert / Bloomberg

‘Na Brexit begínt het pas: puin ruimen! Er zal veel werk zijn voor Britse lobbyisten om in Brussel nieuwe relaties op te bouwen.” Het waren voorspellende woorden van Adam Bowering tijdens een eerdere ontmoeting, eind vorig jaar, op een Brussels terras. De dertiger werkte toen nog voor een Britse Europarlementariër.

Inmiddels is Brexit een feit. Zijn baas keerde, net als de andere 72 Britse ex-Europarlementariërs, terug naar het Verenigd Koninkrijk. Ook Bowering verloor zijn baan, maar bleef. Hij is nu op zoek naar „zo’n puinruimbaan” bij een Brits lobbykantoor in Brussel. Met een grijns op zijn gezicht: „Het is een cynisch businessmodel, maar aan elke crisis valt nou eenmaal geld te verdienen.”

De cijfers geven Bowering gelijk. Tegenover het vertrek van de 73 Britse politici en hun entourages staat een opvallende instroom van Britse lobbyisten in Brussel. Alleen al in de afgelopen twee jaar – sinds 1 januari 2018 – vestigden 234 nieuwe Britse lobbykantoren zich in Brussel. Die 234 meldden zich aan bij het transparantieregister, een database van organisaties die het beleid van de EU-instellingen proberen te beïnvloeden. Aanmelding is vrijwillig. Het totaal aantal nieuwe Britse lobbykantoren ligt volgens experts hoger.

Verkapte lobbyclub

De toename is „enorm”, zegt Kenneth Haar van Lobbyfacts, dat in Brussel onderzoek doet naar lobbykantoren. Het politieke en diplomatieke „gewicht” van de Britten in Brussel neemt af, zegt Haar. De Britse Permanente Vertegenwoordiging (PV) bij de EU is na Brexit Day, vorige week vrijdag, omgedoopt tot UK Mission – vergelijkbaar met de missie van elk ander ‘derde’ (niet-EU-)land in Brussel.

Haar: „Britse bankiers konden voorheen blind rekenen op de Britse PV die opereerde als een verkapte lobbyclub voor de City of London. Dat houdt nu op. De Britse diplomaten zitten in Brussel niet langer op de eerste rij, en de Britse Europarlementariërs zijn weg.” Nu de rol van Britse diplomaten en politici in Brussel marginaliseert, ontstaat er meer „speelruimte” voor lobbyisten, zegt Fergus McReynolds, lobbyist in Brussel namens Make UK, de Britse federatie van fabrikanten. „En dat spel verandert dramatisch.”

Vóór de Brexit besteedde hij minstens één dag per week aan netwerken met Britse politici in het Europees Parlement. „Nu moet ik Europarlementariërs uit andere landen benaderen. Die zullen zich terecht afvragen: wat is ons belang om te praten met jou, lobbyist namens een club uit een niet-EU-land?”

‘Wie niet aan tafel zit, staat op de menukaart’, is een bekend Brussels gezegde. Ofwel: je beslist mee, of er wordt voor jou besloten. De Britten zijn weggelopen van tafel, en aan die nieuwe situatie zullen ze moeten wennen, zegt McReynolds. „Britten moeten op jacht naar ingangen en informatie. We krijgen het druk.”

Het is een cynisch businessmodel, maar aan elke crisis valt nou eenmaal geld te verdienen

Adam Bowering zoekt lobbybaan

Midden in de EU-wijk, in een gebouw dat aanleunt tegen de Europese Raad, heeft lobbykantoor Global Counsel onlangs extra kamers gehuurd. „Het gaat nu hard, ons kantoor groeit”, glundert lobbyist Tom White. Op het Londense hoofdkantoor van Global Counsel, opgericht door de voormalige Britse Eurocommissaris (Handel) Peter Mandelson, gingen op 24 juni 2016, de dag na het Brexitreferendum, „alle bellen rinkelen”. White: „We wisten meteen: Brexit wordt een existentiële kwestie voor onze klanten. Dus openden we een bijkantoor in Brussel.”

Er werken inmiddels twaalf lobbyisten. Nu de onderhandelingen over een toekomstig handelsakkoord tussen de EU en het VK beginnen, hopen zijn klanten dat White in Brussel zijn invloed kan doen gelden. „Ze zitten met zo veel vragen, over werknemersrechten, over welke vergunningen ze straks nodig hebben, over de toekomstige toegangsregels op de interne markt van de EU.”

De nieuwe Britse lobbykantoren die zich officieel registreerden konden toegangspasjes aanvragen voor alle EU-instellingen – Europese Commissie, Raad en Europees Parlement (EP). Maar slechts 9 van de 234 waren geïnteresseerd in een EP-pas. „Onverstandig”, zegt Haar van lobbywaakhond Lobbyfacts. „Want het EP is steeds machtiger geworden en een volwaardige medewetgever. Neem alleen al de discussie over nieuwe voedselstandaarden, een potentieel probleemdossier in de onderhandelingen tussen de EU en het VK. Dan kún je niet om het EP heen.”

Opvallend bescheiden

Engage with us, kom met ons praten!”. Zo eindigde de Britse EU-gezant Tim Barrow daags na Brexit Day zijn speech tijdens de receptie ter ere van zijn nieuwe missie. Een voor Britse begrippen opvallend bescheiden toon, zeggen bronnen bij de EU. Maar Barrow weet dat zijn missie moet veranderen, zegt EU-watcher Karel Lannoo van de Brusselse denktank Centre for European Policy Studies. „Alles wordt anders, de Britten moeten alles opnieuw optuigen.”

Ondanks de veranderende rol van Barrows diplomaten – niet langer opererend vanuit het centrum maar vanaf de zijlijn in Brussel – breidde zijn missie de laatste jaren fors uit: van 120 diplomaten in het Brexitreferendumjaar naar de huidige 180.

„Ze zullen zich heel anders dan vroeger moeten opstellen”, zegt lobbyist Tom White. „Ze staan niet langer automatisch op alle uitnodigingslijsten. Ze moeten de boer op. En ze moeten leren luisteren.”