Kunstfestival New Radicalism wil het Oosten en het Westen samenbrengen

Kunstfestival Op New Radicalism, tijdens Art Rotterdam Week, staan kunstenaars met wortels in het Midden-Oosten en Noord-Afrika centraal. ‘Europa heeft momenteel een identiteitscrisis. Meer weten over ‘de ander’ zal misschien helpen.’

Onderdeel van How to Be Beautiful by Wearing a Veil (2016 - 2017) van Sarah Amrani.
Onderdeel van How to Be Beautiful by Wearing a Veil (2016 - 2017) van Sarah Amrani. Foto Sarah Amrani

„Waar denk je aan bij hedendaagse kunst uit het Midden-Oosten?” Met deze vraag werd Shirin Mirachor een jaar geleden geconfronteerd. Samen met Narges Mohammadi is zij initiatiefnemer van het nieuwe digitale kunstfestival New Radicalism tijdens Art Rotterdam Week. Mirachor besefte dat de opvattingen die ze had over Midden-Oosterse kunst haar werden opgelegd door de westerse maatschappij waarin ze geboren werd en opgroeide, ondanks haar wortels in het Midden-Oosten. „Iets uit het verre verleden, iets oriëntalistisch…”

Op sociale media ontdekte ze hedendaagse kunstenaars in en uit het Midden-Oosten die tot dan onbekend bleven. Arabfuturism, bijvoorbeeld, een jonge kunststroming geïnspireerd door het Afrofuturisme, waarin kunstenaars afkomstig uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika en hun diaspora, een toekomst uitbeelden waarin ze niet gebonden zijn door de ellende van het verleden en het heden. Er is plaats om het kolonialisme, oorlog en racisme te bespreken en te verwerken; steeds met een blik naar een hoopvolle toekomst. „Ik kende zelf het Arabfuturism niet goed”, vertelt Mirachor. Hierover leren was verrijkend. „Europa heeft momenteel een identiteitscrisis”, zegt ze, refererend aan de opkomst van populistische partijen. „Meer weten over ‘de ander’ zal misschien helpen om zichzelf weer te kunnen positioneren.”

Foto uit de serie The skies are blue the walls are red van Hanane El Ouardani. Foto Hanane El Ouardani

Digitale media

Zo ontstond New Radicalism. „Als het over radicalisme gaat, wordt het gerelateerd aan religie en aan iets negatiefs.” Maar radicalisme kan om iets anders gaan: activisme, buiten de bestaande systemen durven denken. „De focus op het digitale aspect is belangrijk, want digitale media zijn waar we elkaar hebben gevonden”, vertelt Khalid Abdel-Hadi, een van de curatoren van het festival. „Dat kon tien jaar geleden niet.”

Op het festival, dat plaatsvindt in Rotterdam-Noord, waar veel kinderen met roots in het Midden-Oosten en Noord-Afrika opgroeien, is niet alleen een tentoonstelling te zien. Er is ook een educatief programma waarbij creatieve jonge mensen uit de buurt in contact kunnen komen met de kunstenaars, en er is een avondprogramma met dj’s en liveartiesten. „We wilden het Oosten en het Westen op nieuwe manieren kennis met elkaar laten maken”, vertelt Mirachor.

Lees ook: Art Rotterdam optimistisch van start

Hiervoor nodigden ze drie curatoren uit die werken van twaalf opkomende kunstenaars selecteerden. Nouha Ben Yebdri brengt vrouwen met Noord-Afrikaanse roots samen die in hun werk seksualiteit, gender en kolonialisme onderzoeken. Khalid Abdel-Hadi, oprichter van het queer platform MyKali magazine koos voor werken van activistische kunstenaars: „Activisten gebruiken kunst als medium, vertrekken vanuit het persoonlijke om een collectief verhaal te vertellen.” Sofiane Si Merabet, beter bekend als The Confused Arab, onderzoekt de rol van nostalgie. Dat gevoel krijgt een grote plaats in de Arabische cultuur: men kijkt steeds nostalgisch terug naar vroeger. Maar welke plaats krijgt ze in de toekomst?

De curatoren en de kunstenaars komen uit onder andere Marokko, Libanon en de Verenigde Arabische Emiraten; uit de Levant, de Maghreb en de Golfstaten. „We hebben veel verschillende nationaliteiten bijeen, en we hebben getwijfeld over of we ze moesten vermelden of niet. Doet het ertoe?”, vraagt Mohammadi zich af. „Ik vroeg mijn moeder, die uit Afghanistan komt en hier al lang woont, iets over het Midden-Oosten. ‘Wat is het Midden-Oosten?’, antwoordde ze. Dat iemand die uit de regio afkomstig is zich verbaast over de definitie van het Midden-Oosten is tekenend: dat ze uit het Midden-Oosten afkomstig is, is een definitie die haar vanuit het Westen werd opgedrongen.” Maar zelfs die definitie is onduidelijk. „Er bestaat veel meer dan één beschrijving van wat ‘het Midden-Oosten’ precies is.”

New Radicalism: the Radical New Voices from the Middle-East, North Africa and her Diasporas, 6/2 t/m 9/2. MONO, Vijverhofstraat 15, Rotterdam. Inl: www.newradicalism.world