In Lagos moeten ze weer lopen

Nigeria Sinds 1 februari mogen de voertuigen waarmee het gros van de bevolking op zijn werk komt, in grote delen van Lagos niet rijden.

De Nigeriaanse overheid vindt deze driewieltaxi (keke) net als de motortaxi (okada) te gevaarlijk in de snel groeiende metropool Lagos.
De Nigeriaanse overheid vindt deze driewieltaxi (keke) net als de motortaxi (okada) te gevaarlijk in de snel groeiende metropool Lagos. Foto Luis Tato/ AFP

Al meer dan twee uur hoopt Theresa Esien op de drukke rotonde in Surulere haar bestemming te bereiken. Zoals zo veel radeloze forenzen in deze maandagochtendspits, wacht ze vergeefs op vervoer.

Onlangs kondigde de deelstaatregering van de Nigeriaanse hoofdstad Lagos zonder al te veel plichtplegingen een verbod af op de alomtegenwoordige motortaxi’s (okada’s) en driewieltaxi’s (keke’s).

Vorige week bepaalden ze nog het straatbeeld. Sinds 1 februari mogen de voertuigen, waarmee het gros van de bevolking zijn bestemming bereikt, in grote delen van de stad niet meer rijden.

Op de eerste werkdag sinds hun verbod vechten stedelingen om een plekje in de weinige minibusjes of privé-auto’s die tegen exorbitante prijzen passagiers oppikken.

Esien zit moedeloos op een houten bankje, afzijdig van de wachtende menigte langs de straatkant. Ze moet inkopen doen voor haar cateringbedrijf, maar denkt vandaag de markt in Costain niet meer te halen. „Je wordt wakker en ineens is er zo’n maatregel die je hele leven verandert. Zo behandelt de regering haar burgers.”

Ook Chioma Ikwu maakt zich zorgen. Ze komt te laat op haar middelbare school in Yaba. Dan stopt een geblutste Siena voor de stoep en gooit zijn schuifdeur open. Ikwu probeert zich er met tientallen anderen in te wringen, maar keert onverrichter zake terug. Ze trekt de bordeauxrode stropdas van haar schooluniform recht: „Ik ben vast niet de enige leerling die te laat komt, maar onze leraren zullen me evengoed straffen.”

Recht van de sterkste

Normaal kost het tochtje naar de markt Esien een kwartier en 50 naira (15 eurocent). Normaal kan Ikwu in een half uurtje voor 100 naira naar school. Vandaag zijn de prijzen verdubbeld, schampert architect Olasupo die naar kantoor moet. Hij kijkt op zijn horloge. „In Nigeria geldt het recht van de sterkste.”

De explosief groeiende deelstaat Lagos – met meer inwoners dan Nederland – kampt met de vraag: hoe ontwikkel je je tot een moderne stad zonder daarbij de grotendeels arme bevolking achter te laten?

Lagos heeft het openbaar vervoer lang overgelaten aan de markt. Beroerde service en onveilige verkeerssituaties zijn het gevolg. De deelstaat neemt nu ambitieuze stappen.

Over de autoweg van het vasteland raast in recordtempo een snelbus met eigen baan naar het stadscentrum op de eilanden. Verder bouwen Chinezen aan een lightrail die de westelijke periferie moet verbinden. De rails op betonnen pijlers langs de stadskust is deels klaar, de openingsdatum wordt steeds uitgesteld.

Okada’s en keke’s passen niet bij de ov-visie voor het nieuwe Lagos. Ze zouden te gevaarlijk zijn, de bestuurders roekeloos. En criminelen gebruiken de motoren en driewielers om ermee vandoor te gaan.

Veel mensen hebben begrip voor een geleidelijke afschaffing van de vehikels. Maar, zo vragen de inwoners van Lagos: wanneer biedt de overheid hun een betaalbaar alternatief? De imponerende infrastructurele projecten van de deelstaat beslaan alleen doorgaande wegen.

Desgevraagd schermt Gbenga Omotosho, deelstaatcommissaris van Informatie, met 65 extra bussen die worden ingezet en de 14 extra veerboten die zijn besteld. Maar de deelstaat gaat niet zorgen voor ov van en naar de wijken waar snelbussen nooit komen en okada en keke uitkomst boden.

Lees ook: Sociale media zijn in Nigeria dodelijk

„Als je in Londen van de bus stapt, loop je toch ook naar huis of bel je een Uber?” reageert hij. Hij verliest uit het oog dat het Londense ov veel fijnmaziger is, Lagos nauwelijks begaanbare trottoirs heeft, en de gemiddelde Lagosiaan, als hij al een smartphone bezit, zich geen dagelijkse Uber-rit kan veroorloven.

Het advies van de Commissaris: „Voor de komst van de okada liepen we ook, waarom zouden we nu niet kunnen lopen?”

En lopen, dat doen de inwoners van Lagos: drie rijen dik langs alle grote straten van de stad waar het nieuwe verbod geldt. Ze mijden de gaten in de weg en ontbrekende putdeksels. Alleen onder de brug bij de Shitta-rotonde, voorheen een pleisterplaats van de kanariegele driewieltaxi's, is het leeg en stil.

Keke-chauffeur Jimoh Muyideen zit op een kratje tegen een pijler en staart voor zich uit. Zaterdag werd zijn keke in beslag genomen door de politie. Zeven jaar lang reed hij iedere dag van zes uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds passagiers rond. Van de 13 euro per dag die hij verdiende, onderhield hij zijn vrouw en twee zoons. Vorige maand nog vernieuwde Muyideen zijn chauffeursregistratie bij het Motorrijtuigenadministratiekantoor van de deelstaat – de voor kekecauffeurs verplichte Riders Card kostte hem omgerekend een tientje – en nu ontnemen ze hem zijn levenshonderhoud, klaagt hij.

Er zijn geen banen

Sommige van zijn collega’s in het havengebied gooien vandaag brandende banden op straat en vechten met de politie. Hij niet. „Ik ben geen luie man, wil elk werk aanpakken. Maar er zijn geen banen.” Met een landelijke werkeloosheid van 25 procent is het geen wonder dat Muyideen en zijn vrouw nachten wakker liggen.

Een rotonde verderop geeft Theresa Esien het wachten eindelijk op. „Nu de zon nog laag staat, wandel ik wel naar Lawanson”, zegt ze, en staat op van het bankje. Ze gaat op weg naar een kleinere markt, anderhalve kilometer verderop. Groenten en vis zijn er weliswaar duurder dan op de Costainmarkt, maar het geld dat ze door te lopen bespaart, trekt de rekening weer recht.